తద్విక్రాంతం సమాలోక్య పుష్కలః పరవీరహా । శరాణాం ఛాయయా వ్యాప్తం రణమండలమీక్ష్య చ
ఆ ధైర్యంగా ముందుకు వచ్చిన దృశ్యాన్ని, బాణాల నీడతో కప్పబడిన యుద్ధభూమిని చూసి, పుష్కలుడు శత్రువులను సంహరించేవాడు ఆశ్చర్యంగా చూశాడు.
శరాసనే సమాధత్త బాణం వహ్న్యభిమంత్రితమ్ । ఆచమ్య సమ్యగ్విధివన్మోచయామాస సాయకమ్
అతడు అగ్ని శక్తి కలిగిన బాణాన్ని తన విల్లులో పెట్టి, నియమంగా నీళ్లు ముట్టుకుని, ఆ బాణాన్ని వదిలాడు.
తతోఽగ్నిప్రాదురభవత్తత్ర సంగ్రామమూర్ధని । జ్వాలాభిర్విలిహన్వ్యోమ ప్రలయాగ్నిరివోత్థితః
తర్వాత యుద్ధ మధ్యలో అగ్ని ప్రబలంగా ప్రकटమై, జ్వాలలతో ఆకాశాన్ని తాకుతూ, ప్రళయాగ్ని లా ఎగిసిపడింది.
తతోఽస్య సైన్యం నిర్దగ్ధం త్రాసం ప్రాప్తం రణాంగణే । పలాయనపరం జాతం వహ్నిజ్వాలాభిపీడితమ్
అప్పుడు అతని సైన్యం యుద్ధరంగంలో భయంతో తడబడుతూ, అగ్నిజ్వాలలకు బాధపడుతూ పారిపోయింది.
ఛత్రాణి తు ప్రదగ్ధాని చంద్రాకారాణి ధన్వినామ్ । దృశ్యంతే జాతరూపాభ కాంతిధారీణి తత్ర హ
అక్కడ విల్లు పట్టినవారి చంద్రాకారమైన గొడుగులు కాలిపోయి, బంగారు మెరుపుతో మెరిసిపోతూ కనిపించాయి.
హయా దగ్ధాః పలాయంతే కేసరేషు చ వైరిణామ్ । రథా అపి గతా దాహం సుకూబరసమన్వితాః
గుర్రాలు కాలిపోతూ, శత్రువుల కేశరాలు మంటల్లో తగలబడి పారిపోతున్నాయి. రథాలు కూడ కుబంధాలతో కూడి ఉండగా, అవి కూడా అగ్నిలో కాలిపోయాయి.
మణిమాణిక్యరత్నాని వహంతః కరభాస్తతః । పలాయంతే దహనభూ జ్వాలామాలాభిపీడితాః
మణులు, రత్నాలు మోస్తున్న ఒంటెలు అగ్ని మంటల తాళాలతో బాధపడి అక్కడి నుంచి పారిపోయాయి.
కుత్రచిద్దంతినో నష్టాః కుత్రచిద్ధయసాదినః । కుత్రచిత్పత్తయో నష్టా వహ్నిదగ్ధకలేవరాః
కొన్ని చోట్ల ఏనుగులు నశించాయి, మరికొన్ని చోట్ల గుర్రస్వారులు, ఇంకొన్ని చోట్ల కాలిపోయిన శరీరాలతో కాలాళ్లు కూడా కనపడలేదు.
శరాః సర్వే నృపసుతప్రముక్తాః ప్రలయం గతాః । ఆశుశుక్షణికీలాభిర్భస్మీభూతాః సమంతతః
రాజ కుమారుడు వదిలిన అన్ని బాణాలు, వేగంగా ఎగిసిన అగ్నిజ్వాలల వల్ల చుట్టూ బూడిదగా మారిపోయాయి.
తదా స్వసైన్యే దగ్ధే చ దమనో రోషపూరితః । సర్వాస్త్రవిత్తచ్ఛాంత్యర్థం వారుణాస్త్రమథా దదే
అప్పుడు తన సైన్యం కాలిపోవడంతో, దమన్ కోపంతో నిండిపోయి, అన్ని అస్త్రాలను శాంతిపరిచేందుకు వారుణాస్త్రాన్ని ఉపయోగించాడు.
వారుణం వహ్నిశాంత్యర్థం ముక్తం తేన మహీభృతా । ఆప్లావయద్బలం తస్య రథవాజిసమాకులమ్
రాజు అగ్నిని ఆర్పడానికి వారుణాస్త్రాన్ని వదిలాడు. అది రథాలు, గుర్రాలతో నిండిన అతని సైన్యాన్ని నీటితో ముంచెత్తింది.
రథా విప్లావితాస్తోయే దృశ్యంతే పరిపంథినామ్ । గజాశ్చాపి పరిప్లుష్టాః స్వీయాః శాంతిముపాగతాః
శత్రు పక్ష రథాలు ఆ నీటిలో కొట్టుకుపోతూ కనిపించాయి. తమవారి ఏనుగులు కూడా నీటిలో మునిగి, శాంతిని పొందాయి.
వహ్నిశ్చ శాంతిమగమదగ్న్యస్త్ర పరిమోచితః । శాంతిమాప బలం స్వీయం వహ్నిజ్వాలాభిపీడితమ్
అగ్నిని ఆ నీటియంత్రంతో ఆపడంతో, అగ్ని శాంతించింది. అగ్నిజ్వాలలకు బాధపడిన తన సైన్యం కూడా ప్రశాంతతను పొందింది.
కంపితాః శీతతోయేన సీత్కుర్వంతి చ వైరిణః । కరకావృష్టిభిః క్షిప్తా వాయునా చ ప్రపీడితాః
చల్లటి నీటికి వణికిపోయి, శత్రువులు అరుస్తూ, ముంచుకొచ్చిన ముంగురులతో, గాలికి బాధపడుతూ ఉన్నారు.
తదా స్వబలమాలోక్య తోయపూరేణ పీడితమ్ । కంపితం క్షుభితం నష్టం వారుణేన వినిర్హృతమ్
అప్పుడు తన సైన్యం నీటి ప్రవాహంతో బాధపడి, వణికిపోతూ, కలవరపడి, నశించిపోతున్న దృశ్యాన్ని చూసి అతడు దిగులుపడ్డాడు.
తదాతికోపతామ్రాక్షః పుష్కలో భరతాత్మజః । వాయవ్యాస్త్రం సమాధత్త ధనుష్యేకం మహాశరమ్
అప్పుడు భరతుని కుమారుడు పుష్కలుడు, తీవ్రమైన కోపంతో కళ్లెరుపు అయ్యి, విల్లుపై వాయవ్యాస్త్రాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
తతో వాయుర్మహానాసీద్వాయవ్యాస్త్రప్రచోదితః । నాశయామాస వేగేన ఘనానీకముపస్థితమ్
ఆపుడు గాలి ఆయుధంతో ప్రేరేపించబడిన గొప్ప గాలి ఉప్పొంగి, వేగంగా వచ్చిన మేఘాలను చెల్లాచెదురుగా చేసింది.
వాయునా స్ఫాలితా నాగాః పరస్పరసమాహతాః । అశ్వాశ్చ సంహతాన్యోన్యం స్వస్వారోహసమన్వితాః
ఆ గాలి తాకిడికి ఏనుగులు ఒకదానికొకటి ఢీకొన్నాయి, గుర్రాలు తమ యజమానులతో కలిసి ఒకదానికొకటి గుద్దుకున్నాయి.
నరాః ప్రభంజనోద్ధూతా ముక్తకేశా నిరోజసః । పతంతోఽత్ర సమీక్ష్యంతే వేతాలా ఇవ భూగతాః
ఆ గాలి బలానికి మనుషులు తాళలేక, వారి జుట్టు ఊడి, శరీరానికి బలహీనంగా, భూమి నుంచి బయలుదేరే పిశాచుల్లా అక్కడ పడిపోతూ కనిపించారు.
వాయునా స్వబలం సర్వం పరిభూతం విలోక్య సః । రాజపుత్రః పర్వతాస్త్రం ధనుష్యేవం సమాదధే
అంతా గాలి బలానికి తాళలేక పోయినదాన్ని చూసి, ఆ రాజకుమారుడు తన విల్లులో పర్వతాస్త్రాన్ని ఎత్తుకున్నాడు.
తదా తు పర్వతాః పేతుర్మస్తకోపరి యుధ్యతామ్ । వాయుః సంచ్ఛాదితస్తైస్తు న ప్రచక్రామ కుత్రచిత్
అప్పుడు యుద్ధంలో ఉన్నవారి తలలపై పర్వతాలు పడిపోయాయి. వాటి కింద గాలి పూర్తిగా మూసుకుపోయి ఎక్కడికీ కదలలేకపోయింది.
పుష్కలో వజ్రసంజ్ఞం తు సమాధత్త శరాసనే । వజ్రేణ కృత్తాస్తే సర్వే జాతాశ్చ తిలశః క్షణాత్
పుష్కలుడు తన విల్లులో వజ్రాయుధాన్ని ఎత్తుకున్నాడు. ఆ వజ్రంతో ఆ పర్వతాలన్నీ ఒక్కసారిగా ధూలిగా మారిపోయాయి.
వజ్రం నగాన్రజః శేషాన్కృత్వా బాణాభిమంత్రితమ్ । రాజపుత్రోరసి ప్రోచ్చైః పపాత స్వనవద్భృశమ్
వజ్రాయుధం ఆ పర్వతాలను ధూళిగా చేసి, మంత్రబలంతో రాజకుమారుడి ఛాతీపై ఘోరమైన శబ్దంతో పడింది.
సత్వాకులితచేతస్కో హృది విద్ధః క్షతో భృశమ్ । వివ్యథే బలవాన్వీరః కశ్మలం పరమాప సః
హృదయంలో బలంగా గాయపడి, మనస్సు కలవరపడి, ఆ వీరుడు తీవ్రమైన బాధతో చైతన్యం కోల్పోయాడు.
తం వై కశ్మలితం దృష్ట్వా సారథిర్నయకోవిదః । అపోవాహ రణాత్తస్మాత్క్రోశమాత్రం నరేంద్రజమ్
అతడిని అపస్మారంలో ఉన్నట్టు చూసి, తెలివైన సారథి రాజకుమారుణ్ని యుద్ధస్థలంనుంచి కొంత దూరానికి తీసుకెళ్లాడు.
తతో యోధా రాజసూనోః ప్రణష్టాః ప్రపలాయితాః । గత్వా పురీం సమాచఖ్యుః కశ్మలస్థం నృపాత్మజమ్
తర్వాత రాజకుమారుని సైనికులు ఓడిపోయి పారిపోయారు. వారు నగరానికి వెళ్లి, రాజపుత్రుడు అపస్మారంలో ఉన్నాడని చెప్పారు.
పుష్కలో జయమాప్యైవం రణమూర్ధని ధర్మవిత్ । న ప్రహర్తుం పునః శక్తో రఘునాథవచః స్మరన్
అలా యుద్ధంలో విజయాన్ని సాధించిన పుష్కలుడు, రఘునాథుని ఆజ్ఞను గుర్తు చేసుకుని, మళ్లీ యుద్ధం చేయలేకపోయాడు.
తతో దుందుభినిర్ఘోషో జయశబ్దో మహానభూత్ । సాధుసాధ్వితి వాచశ్చ ప్రావర్తంత మనోహరాః
ఆపుడు డప్పుల ధ్వని, విజయ నాదం మోగింది. అందరూ 'బాగుంది! బాగుంది!' అని ఆనందంగా పలికారు.
హర్షం ప్రాప స శత్రుఘ్నో జయినం వీక్ష్య పుష్కలమ్ । ప్రశశంస సుమత్యాది మంత్రిభిః పరివారితః
పుష్కలుడు విజయం సాధించినదాన్ని చూసి శత్రుఘ్నుడు ఎంతో ఆనందపడి, తన మంత్రులతో కలిసి సుమతి మొదలైన వారిని ప్రశంసించాడు.
శేష ఉవాచ। అథ వీక్ష్య భటాన్నిజాన్నృపో రుధిరౌఘేణ పరిప్లుతాంగకాన్ । సుఖమాప న వై శుశోచ తాన్పరిపప్రచ్ఛ సుతస్య చేష్టితమ్
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: రాజు తన సైనికులు రక్త ప్రవాహంలో మునిగిన శరీరాలతో ఉన్నదాన్ని చూసి, బాధపడకుండా, తన కుమారుడి ఆచరణ గురించి అడిగాడు.