ఉవాచ పుష్కలస్తం వై రాజపుత్రం మహాబలమ్ । రాజపుత్ర దమనక మాం జానీహి సమాగతమ్
పుష్కలుడు ఆ మహాబలవంతుడైన యువరాజుని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: 'రాజపుత్ర దమనకా! నేను ఇక్కడికి వచ్చానని తెలుసుకో.'
స ప్రతిజ్ఞం తు యుద్ధాయ భరతాత్మజముద్భటమ్ । పుష్కలేన స్వనామ్నా చ లక్షితం విద్ధిసత్తమ
యుద్ధానికి ప్రతిజ్ఞ చేసిన భరతుని కుమారుడు, పుష్కలుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైనవాడిని, ఓ శ్రేష్ఠుడా, నీవు తెలుసుకో.
రఘునాథపదాంభోజ నిత్యసేవామధువ్రతమ్ । త్వాం జేష్యే శస్త్రసంఘేనసజ్జీభవ మహామతే
రఘునాథుని పదపద్మాల సేవలో తేనెటీగలా నిత్యం మునిగిపోయినవాడిని, నేను నిన్ను ఆయుధ సమూహంతో జయిస్తాను. మహామతివంతుడా, సిద్ధంగా ఉండు.
ఇతి వాక్యం సమాకర్ణ్య దమనః పరవీరహా । ప్రత్యువాచ హసన్వాగ్మీ నిర్భయోద్దృష్టవిక్రమః
ఈ మాటలు విని, శత్రువుల వీరులను సంహరించే దమనకుడు, చిరునవ్వుతో, వాక్చాతుర్యంతో, ధైర్యంగా ఇలా ప్రత్యుత్తరమిచ్చాడు.
సుబాహుపుత్రం దమనం పితృభక్తి హృతాఘకమ్ । విద్ధి మామశ్వనేతారం శత్రుఘ్నస్య మహీపతేః
నన్ను సుబాహుపుత్రుడైన దమనకుడిగా, తండ్రిపట్ల భక్తితో పాపాలను తొలగించుకున్నవాడిగా, మహారాజు శత్రుఘ్నుని రథసారథిగా తెలుసుకో.
జయో దైవవిసృష్టోఽయం యస్య చాలంకరిష్యతి । స ప్రాప్నోతి నిరీక్షస్వ బలం మే రణమూర్ధని
విజయం దైవం ప్రసాదించినది. దాన్ని ఎవరు అలంకరిస్తారో వారు పొందుతారు. యుద్ధమధ్యంలో నా బలాన్ని చూడు.
ఇత్యుక్త్వా స శరం చాపం విధాయాకర్ణపూరితమ్ । ముమోచ బాణాన్నిశితాన్వైరిప్రాణాపహారిణః
ఇలా చెప్పి, అతడు బాణాన్ని విల్లులో పెట్టి, చెవివరకు లాగి, శత్రువుల ప్రాణాలను తీసే పదునైన బాణాలను వదిలాడు.
తే బాణాస్త్వావిలీభూతాశ్ఛాదయామాసురంబరమ్ । సూర్యభానుప్రభా యత్ర బాణచ్ఛాయానివారితా
ఆ బాణాలు సమూహంగా కూడి, ఆకాశాన్ని కప్పేశాయి. బాణాల నీడతో సూర్యుని కాంతి కూడా కనిపించలేదు.
గజానాం కటభిత్త్యోఘే లగ్నా సాయకసంతతిః । అలంకరోతి ధాతూనాం రాగా ఇవ విచిత్రితాః
ఏనుగుల ప్రక్కలకు అతుక్కొని ఉన్న బాణాల వర్షం, వాటిని మెరుపులా రంగులు మెటల్స్ను అలంకరించినట్టు అలంకరిస్తోంది.
పతితాస్తత్ర దృశ్యంతే నరా వాహా గజా రథాః । శరవ్రాతేన నృపతేః సుతేన పరితాడితాః
అక్కడ మనుషులు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాలు—all రాజ కుమారుడి బాణాల వర్షంలో పడిపోయినవిగా కనిపిస్తున్నాయి.
తద్విక్రాంతం సమాలోక్య పుష్కలః పరవీరహా । శరాణాం ఛాయయా వ్యాప్తం రణమండలమీక్ష్య చ
ఆ ధైర్యంగా ముందుకు వచ్చిన దృశ్యాన్ని, బాణాల నీడతో కప్పబడిన యుద్ధభూమిని చూసి, పుష్కలుడు శత్రువులను సంహరించేవాడు ఆశ్చర్యంగా చూశాడు.
శరాసనే సమాధత్త బాణం వహ్న్యభిమంత్రితమ్ । ఆచమ్య సమ్యగ్విధివన్మోచయామాస సాయకమ్
అతడు అగ్ని శక్తి కలిగిన బాణాన్ని తన విల్లులో పెట్టి, నియమంగా నీళ్లు ముట్టుకుని, ఆ బాణాన్ని వదిలాడు.
తతోఽగ్నిప్రాదురభవత్తత్ర సంగ్రామమూర్ధని । జ్వాలాభిర్విలిహన్వ్యోమ ప్రలయాగ్నిరివోత్థితః
తర్వాత యుద్ధ మధ్యలో అగ్ని ప్రబలంగా ప్రकटమై, జ్వాలలతో ఆకాశాన్ని తాకుతూ, ప్రళయాగ్ని లా ఎగిసిపడింది.
తతోఽస్య సైన్యం నిర్దగ్ధం త్రాసం ప్రాప్తం రణాంగణే । పలాయనపరం జాతం వహ్నిజ్వాలాభిపీడితమ్
అప్పుడు అతని సైన్యం యుద్ధరంగంలో భయంతో తడబడుతూ, అగ్నిజ్వాలలకు బాధపడుతూ పారిపోయింది.
ఛత్రాణి తు ప్రదగ్ధాని చంద్రాకారాణి ధన్వినామ్ । దృశ్యంతే జాతరూపాభ కాంతిధారీణి తత్ర హ
అక్కడ విల్లు పట్టినవారి చంద్రాకారమైన గొడుగులు కాలిపోయి, బంగారు మెరుపుతో మెరిసిపోతూ కనిపించాయి.
హయా దగ్ధాః పలాయంతే కేసరేషు చ వైరిణామ్ । రథా అపి గతా దాహం సుకూబరసమన్వితాః
గుర్రాలు కాలిపోతూ, శత్రువుల కేశరాలు మంటల్లో తగలబడి పారిపోతున్నాయి. రథాలు కూడ కుబంధాలతో కూడి ఉండగా, అవి కూడా అగ్నిలో కాలిపోయాయి.
మణిమాణిక్యరత్నాని వహంతః కరభాస్తతః । పలాయంతే దహనభూ జ్వాలామాలాభిపీడితాః
మణులు, రత్నాలు మోస్తున్న ఒంటెలు అగ్ని మంటల తాళాలతో బాధపడి అక్కడి నుంచి పారిపోయాయి.
కుత్రచిద్దంతినో నష్టాః కుత్రచిద్ధయసాదినః । కుత్రచిత్పత్తయో నష్టా వహ్నిదగ్ధకలేవరాః
కొన్ని చోట్ల ఏనుగులు నశించాయి, మరికొన్ని చోట్ల గుర్రస్వారులు, ఇంకొన్ని చోట్ల కాలిపోయిన శరీరాలతో కాలాళ్లు కూడా కనపడలేదు.
శరాః సర్వే నృపసుతప్రముక్తాః ప్రలయం గతాః । ఆశుశుక్షణికీలాభిర్భస్మీభూతాః సమంతతః
రాజ కుమారుడు వదిలిన అన్ని బాణాలు, వేగంగా ఎగిసిన అగ్నిజ్వాలల వల్ల చుట్టూ బూడిదగా మారిపోయాయి.
తదా స్వసైన్యే దగ్ధే చ దమనో రోషపూరితః । సర్వాస్త్రవిత్తచ్ఛాంత్యర్థం వారుణాస్త్రమథా దదే
అప్పుడు తన సైన్యం కాలిపోవడంతో, దమన్ కోపంతో నిండిపోయి, అన్ని అస్త్రాలను శాంతిపరిచేందుకు వారుణాస్త్రాన్ని ఉపయోగించాడు.
వారుణం వహ్నిశాంత్యర్థం ముక్తం తేన మహీభృతా । ఆప్లావయద్బలం తస్య రథవాజిసమాకులమ్
రాజు అగ్నిని ఆర్పడానికి వారుణాస్త్రాన్ని వదిలాడు. అది రథాలు, గుర్రాలతో నిండిన అతని సైన్యాన్ని నీటితో ముంచెత్తింది.
రథా విప్లావితాస్తోయే దృశ్యంతే పరిపంథినామ్ । గజాశ్చాపి పరిప్లుష్టాః స్వీయాః శాంతిముపాగతాః
శత్రు పక్ష రథాలు ఆ నీటిలో కొట్టుకుపోతూ కనిపించాయి. తమవారి ఏనుగులు కూడా నీటిలో మునిగి, శాంతిని పొందాయి.
వహ్నిశ్చ శాంతిమగమదగ్న్యస్త్ర పరిమోచితః । శాంతిమాప బలం స్వీయం వహ్నిజ్వాలాభిపీడితమ్
అగ్నిని ఆ నీటియంత్రంతో ఆపడంతో, అగ్ని శాంతించింది. అగ్నిజ్వాలలకు బాధపడిన తన సైన్యం కూడా ప్రశాంతతను పొందింది.
కంపితాః శీతతోయేన సీత్కుర్వంతి చ వైరిణః । కరకావృష్టిభిః క్షిప్తా వాయునా చ ప్రపీడితాః
చల్లటి నీటికి వణికిపోయి, శత్రువులు అరుస్తూ, ముంచుకొచ్చిన ముంగురులతో, గాలికి బాధపడుతూ ఉన్నారు.
తదా స్వబలమాలోక్య తోయపూరేణ పీడితమ్ । కంపితం క్షుభితం నష్టం వారుణేన వినిర్హృతమ్
అప్పుడు తన సైన్యం నీటి ప్రవాహంతో బాధపడి, వణికిపోతూ, కలవరపడి, నశించిపోతున్న దృశ్యాన్ని చూసి అతడు దిగులుపడ్డాడు.
తదాతికోపతామ్రాక్షః పుష్కలో భరతాత్మజః । వాయవ్యాస్త్రం సమాధత్త ధనుష్యేకం మహాశరమ్
అప్పుడు భరతుని కుమారుడు పుష్కలుడు, తీవ్రమైన కోపంతో కళ్లెరుపు అయ్యి, విల్లుపై వాయవ్యాస్త్రాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
తతో వాయుర్మహానాసీద్వాయవ్యాస్త్రప్రచోదితః । నాశయామాస వేగేన ఘనానీకముపస్థితమ్
ఆపుడు గాలి ఆయుధంతో ప్రేరేపించబడిన గొప్ప గాలి ఉప్పొంగి, వేగంగా వచ్చిన మేఘాలను చెల్లాచెదురుగా చేసింది.
వాయునా స్ఫాలితా నాగాః పరస్పరసమాహతాః । అశ్వాశ్చ సంహతాన్యోన్యం స్వస్వారోహసమన్వితాః
ఆ గాలి తాకిడికి ఏనుగులు ఒకదానికొకటి ఢీకొన్నాయి, గుర్రాలు తమ యజమానులతో కలిసి ఒకదానికొకటి గుద్దుకున్నాయి.
నరాః ప్రభంజనోద్ధూతా ముక్తకేశా నిరోజసః । పతంతోఽత్ర సమీక్ష్యంతే వేతాలా ఇవ భూగతాః
ఆ గాలి బలానికి మనుషులు తాళలేక, వారి జుట్టు ఊడి, శరీరానికి బలహీనంగా, భూమి నుంచి బయలుదేరే పిశాచుల్లా అక్కడ పడిపోతూ కనిపించారు.
వాయునా స్వబలం సర్వం పరిభూతం విలోక్య సః । రాజపుత్రః పర్వతాస్త్రం ధనుష్యేవం సమాదధే
అంతా గాలి బలానికి తాళలేక పోయినదాన్ని చూసి, ఆ రాజకుమారుడు తన విల్లులో పర్వతాస్త్రాన్ని ఎత్తుకున్నాడు.