ఇత్థమాకర్ణ్య దమనః స్మితం చక్రే మహామనాః । ఉవాచ చ ప్రతాపాగ్ర్యం తృణీకుర్వంశ్చ తద్బలమ్
ఇలా విన్న దమనుడు, గొప్ప మనసున్నవాడు, చిరునవ్వుతో తన పరాక్రమాన్ని చూపిస్తూ, ఎదుటి వాడి బలాన్ని తక్కువగా చేసి ఇలా అన్నాడు.
దమన ఉవాచ। మయా బద్ధో బలాదశ్వో నీతః స్వపుటభేదనమ్ । నార్పయిష్యేఽద్య సప్రాణః కురు యుద్ధం మహాబల
దమనుడు ఇలా అన్నాడు: నేనే బలవంతంగా గుర్రాన్ని కట్టి, నా వాడలోకి తీసుకొచ్చాను. ఈ రోజు ప్రాణాలతో దానిని తిరిగి ఇవ్వను. ఓ మహాబలుడా, యుద్ధానికి సిద్ధమవు!
త్వయా యదుక్తం బాలస్త్వం గత్వా క్రీడనకం కురు । తన్మే పశ్య మహారాజ క్రీడనం రణమూర్ధని
నువ్వు 'నువ్వు చిన్నవాడివి, వెళ్లి బొమ్మలతో ఆడు' అన్నావు కదా. ఇప్పుడు, ఓ మహారాజా, యుద్ధరంగంలో నా ఆటను చూడు.
శేష ఉవాచ। ఇత్యుక్త్వా సగుణం చాపం విధాయ సుభుజాం గజః । శరాణాం శతమాధత్త ప్రతాపాగ్ర్యస్య వక్షసి
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: అలా చెప్పి, ఆ గజబాహువు మంచి విల్లు ఎక్కించి, శతమంది వీరులలో ముందున్న వాడి ఛాతీపై వంద బాణాలు వదిలాడు.
సంధాయ బాణశతకం శంఖం దధ్మౌ ప్రతాపవాన్ । తేన శంఖనినాదేన కాతరాణాం భయం హ్యభూత్
వంద బాణాలను ఎక్కించి, ఆ పరాక్రాంతుడు శంఖాన్ని ఊదాడు. ఆ శంఖధ్వనితో భయపడే వాళ్లందరికీ భయం కలిగింది.
తాడయామాస హృదయే బాణానాం శతకేన సః । ప్రతాపాగ్ర్యః ప్రచిచ్ఛేద లఘుహస్తః సుపర్వణః
వంద బాణాలతో హృదయంపై దాడి చేశాడు. కానీ, పరాక్రమశాలి, చురుకైన చేతులతో, ఆ బాణాలను సులభంగా తెంచేశాడు.
స బాణచ్ఛేదనం దృష్ట్వా కుపితో వ్యసృజచ్ఛరాన్ । కంకపక్షాన్వితాంస్తీక్ష్ణభల్లాన్రాజాత్మజో బలీ
తన బాణాలు తెగిపోతున్నట్టు చూసి, ఆ బలవంతుడు రాజకుమారుడు కోపంతో, నెమలి రెక్కలతో అలంకరించిన పదునైన బాణాలను వదిలాడు.
ఆకాశే భువి మధ్యే చ బాణా దదృశిరేఽఞ్చితాః । స్వనామచిహ్నితాస్తీక్ష్ణధారాపాతసుశోభితాః
ఆ బాణాలు ఆకాశంలో, భూమిపై, మధ్యలో కూడా కనిపించాయి. అవి తమ పేర్లతో గుర్తించబడి, పదునైన అంచులతో మెరిసిపోతున్నాయి.
శరాస్తద్బాహు హృదయే లగ్నా వహ్నికణాన్బహూన్ । సృజంతః కుర్వతే సైన్యదాహనం తదభూన్మహత్
ఆ బాణాలు అతని చేతుల్లో, ఛాతీలో కూరుకుపోయి, ఎన్నో అగ్నికణాలను వెదజల్లుతూ, సైన్యాన్ని కాల్చి పెద్ద నాశనం చేశాయి.
ప్రతాపాగ్ర్యః ప్రకుపితస్తిష్ఠతిష్ఠేతి చ బ్రువన్ । శరేణ దశసంఖ్యేన తాడయామాస మూర్ధని
పరాక్రమశాలి కోపంతో 'నిలు, నిలు' అని అరుస్తూ, పది బాణాలతో అతని తలపై దాడి చేశాడు.
తే బాణా రాజపుత్రస్య లలాటే పరినిష్ఠితాః । విరాజంతే స్మ చ మునే దశశాఖాస్తరోరివ
ఆ పది బాణాలు రాజకుమారుని నుదుటిలో బలంగా కూరుకుపోయి, ఓ మునివరా, చెట్టు పది కొమ్మలవంటి ప్రకాశాన్ని వెదజల్లాయి.
తేన బాణప్రహారేణ వివ్యథేన మహామనాః । యష్టికాప్రహతో యద్వత్కుంజరః సప్తవర్షకః
ఆ బాణాల దెబ్బతో గొప్ప మనసున్న వాడు బాధపడి, దండతో కొట్టిన ఏడేళ్ల ఏనుగులా అయిపోయాడు.
బాణాన్ధనుషి సంధాయ ముమోచ త్రిశతాఞ్ఛుభాన్ । సువర్ణపుంఖరచితాన్మహాకాలానలోపమాన్
బాణాలను విల్లో ఎక్కించి, మూడు వందల మెరిసే బాణాలను, బంగారు రెక్కలతో అలంకరించిన, ప్రళయాగ్నిలా మండే బాణాలను వదిలాడు.
తే బాణాస్తు ప్రతాపాగ్ర్య వక్షో భిత్త్వా గతా హ్యధః । శోణితాక్తా యథా రామచంద్ర భక్తి పరాఙ్ముఖాః
ఆ బాణాలు పరాక్రమశాలియైన వాడి ఛాతిని దాటి, రక్తంతో తడిసి, రాముని భక్తులు ఆయనను వదిలిపెట్టినట్టు, వెనక్కు వెళ్లిపోయాయి.
ప్రతాపాగ్ర్యః ప్రకుపితః శరాన్ముంచన్సహస్రశః । అకరోద్విరథం సూనుం సుబాహోస్తత్క్షణాద్ద్రుతమ్
పరాక్రమంలో అగ్రగణ్యుడు కోపంతో వేలాది బాణాలు వదిలి, ఆ క్షణంలోనే సుబాహువు కుమారుడిని రథం లేకుండా చేశాడు.
చతుర్భిశ్చ తురో వాహాన్ద్వాభ్యాం ధ్వజమశాతయత్ । ఏకేన సారథేః కాయాచ్ఛిరో మహ్యామపాతయత్
నాలుగు బాణాలతో నాలుగు గుర్రాలను, రెండు బాణాలతో జెండాను, ఒక బాణంతో సారథి తలని భూమిపై పడేసాడు.
చతుర్భిస్తాడయామాస తం సూనుం నృపతేః పునః । తత్క్షణాచ్చాపమేకేన గుణయుక్తం తు చిచ్ఛిదే
మళ్లీ నాలుగు బాణాలతో రాజకుమారుడిని గాయపరిచాడు; వెంటనే ఒక బాణంతో అతని విల్లును తూటాగా కోసేశాడు.
సోఽన్యరథం సమారుహ్య హయరత్నసుశోభితమ్ । ధనుః కరే సమాదాయ సజ్యం చక్రే మహామనాః
అతడు మళ్లీ మంచి గుర్రాలతో అలంకరించబడిన మరో రథంలోకెక్కి, చేతిలో విల్లు తీసుకుని, దానిని సిద్ధం చేసుకున్నాడు.
ప్రత్యువాచ ప్రతాపాగ్ర్యం త్వయా విక్రాంతమద్భుతమ్ । పశ్యేదానీం పరాక్రాంతిం ధనుషో మమ సద్భట
అతడు పరాక్రమశాలి యోధుని చూచి, 'నీ ధైర్య ప్రదర్శన అద్భుతంగా ఉంది; ఇప్పుడు నా విల్లు శక్తిని చూడవు, ఓ గొప్ప యోధా!' అని అన్నాడు.
ఏవముక్త్వా తు దమనో బాణాన్దశ సమాదదే । చతుర్భిశ్చతురో వాహాన్నినాయ యమసాదనమ్
అలా చెప్పి దమనం పది బాణాలు తీసుకుని, నాలుగు బాణాలతో నాలుగు గుర్రాలను యమలోకానికి పంపాడు.
చతుర్భిస్తిలశః కృత్తో రథశ్చక్రసమన్వితః । ఏకేన హృది వివ్యాధ బాణేనైకేన సారథిమ్
నాలుగు బాణాలతో చక్రాలతో కూడిన రథాన్ని చిన్న ముక్కలుగా చేసాడు; ఒక బాణంతో గుండెను, మరొక బాణంతో సారథిని గాయపరిచాడు.
జగర్జ శంఖమాపూర్య శంఖశబ్దసమన్వితః । తత్కర్మ పూజయామాస సాధు వీర మహాబల
అతడు శంఖాన్ని ఊదగా, శంఖధ్వని చుట్టూ వ్యాపించింది; ఆ మహాబలుడు చేసిన కార్యానికి, 'బాగుచేశావు, ఓ వీరుడా!' అని ప్రశంసించబడాడు.
ఇతి విక్రాంతమాలోక్య ప్రతాపాగ్ర్యో రుషాన్వితః । అన్యం రథం సమాస్థాయ యయౌ యోద్ధుం నృపాత్మజమ్
ఆ పరాక్రమాన్ని చూసి, పరాక్రమంలో అగ్రగణ్యుడు కోపంతో మరో రథంలోకెక్కి, రాజకుమారుడితో యుద్ధానికి ముందుకు సాగాడు.
ఉవాచ వీర పశ్య త్వం మమ విక్రాంతమద్భుతమ్ । ఇత్యుక్త్వాశు ముమోచౌఘాఞ్ఛరాణాం శితపర్వణామ్
అతడు, 'ఓ వీరుడా, ఇప్పుడు నా అద్భుతమైన ధైర్యాన్ని చూడవు!' అని చెప్పి, వెంటనే పదునైన బాణాల వర్షాన్ని వదిలాడు.
శరాః సర్వత్ర దృశ్యంతే కుంజరేషు హయేషు చ । పరబ్రహ్మేవ సర్వత్ర వ్యాప్తాశ్చాంతరగోచరాః
బాణాలు ఎక్కడ చూసినా కనిపించేవి — ఏనుగులలో, గుర్రాలలో; పరబ్రహ్మంలా, అవి అందరిలో వ్యాపించి, కనబడేవి, కనబడని చోట్ల కూడా ఉన్నవి.
తం రాజపుత్రం శితబాణకోటిభి -। ర్వ్యాప్తం విధాయాశు జగర్జ విక్రమీ । సంహర్షయన్స్వీయగణాన్పరాన్మహాన్ । కుర్వన్హృదా శూన్యతమాన్గతాసుకాన్
అతడు రాజకుమారుడిని ఎన్నో పదునైన బాణాలతో పూర్తిగా కప్పి, గర్జించగా, తన సైనికులకు ఆనందం కలిగించి, శత్రువుల హృదయాలను ఖాళీగా చేసి, ప్రాణం పోయినట్టుగా చేశాడు.
స రాజపుత్రః శితసాయకవ్రజైః । సంపూర్ణమాత్మానమవేక్ష్య రోషితః । జగ్రాహ శస్త్రాణి దురంతవిక్రమో । ధనుశ్చ ధున్వన్భుజదండయోర్మహాన్
రాజకుమారుడు తనను పదునైన బాణాల వర్షంతో చుట్టుకున్నట్టు చూసి కోపంతో తన ఆయుధాలను పట్టుకుని, బలవంతుడై, తన బలమైన చేతుల మధ్యలో గొప్ప విల్లును ఊపాడు.
చకర్త సర్వాణ్యస్త్రాణి శస్త్రాణి చ మహాబలః । రోషతామ్రేక్షణో ముంచఞ్ఛరాన్వైరివిదారిణః
ఆ మహాబలుడు అన్ని ఆయుధాలను, శస్త్రాలను కోసి వేయగా, అతని కళ్లలో కోపం ఎర్రగా మెరిసింది; శత్రువులను ఛిద్రం చేసే బాణాలను వదిలాడు.
తచ్ఛస్త్రజాలం నిర్ధూయ రాజపుత్రో జగాద తమ్ । క్షమస్వైకం ప్రహారం మే యది శూరోసి మారిష
ఆ ఆయుధ వర్షాన్ని తొలగించి, రాజకుమారుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'నీవు నిజంగా వీరుడివైతే, ఓ యోధా, నాకు ఒక్క దెబ్బకు అవకాశం ఇవ్వు.'
యద్యనేన భవంతం వై రథాచ్చేత్పాతయామి న । ప్రతిజ్ఞాం శృణు మే వీర మమ గర్వేణ నిర్మితామ్
'ఇది వదిలి నిన్ను రథం నుండి పడగొట్టలేకపోతే, నా గర్వంతో చేసిన ప్రమాణాన్ని విను, ఓ వీరుడా!'