గజా భిన్నా ద్విధా జాతా హయాశ్చ ద్విదలీకృతాః । అనేకనరమస్తిష్కైర్మేదినీపూరితా హ్యభూత్
ఏనుగులు రెండు ముక్కలయ్యాయి, గుర్రాలు కూడా చీలిపోయాయి. అనేక మంది మానవుల తలలు భూమిని నింపేశాయి.
తదా ప్రకుపితో రాజా ప్రతాపాగ్ర్యో మహాబలః । స్వసైన్యకదనోద్యుక్తం రాజపుత్రం సమీక్ష్య చ
అప్పుడు కోపంతో ఉప్పొంగిన, పరాక్రమంలో ముందున్న మహాబలుడు అయిన రాజు, తన సైన్యాన్ని నాశనం చేయడానికి సిద్ధమైన యువరాజును చూసాడు.
ఉవాచ సారథిం తత్ర ప్రాపయాశ్వాన్యతో మమ । సైన్యస్య కదనాసక్తో రాజపుత్రో మహారథః
అక్కడ రాజు తన సారథిని పిలిచి, 'నా గుర్రాలను అక్కడికి తీసుకెళ్ళు. యువరాజు మహారథుడు మా సైన్యాన్ని నాశనం చేయడంలో మునిగిపోయాడు' అని చెప్పాడు.
అథ వీరశిరోరత్న నమితాంఘ్రిర్నృపాత్మజః । యయౌ సంముఖమేవాస్య ప్రతాపాగ్ర్యస్య వీర్యవాన్
అప్పుడు వీరులలో మణిగా ఉన్న యువరాజు, తల వంచి, పరాక్రమశాలి నాయకుడిని ఎదుర్కొనడానికి నేరుగా వెళ్లాడు.
సారథిః ప్రాపయామాస ప్రతాపాగ్ర్యస్య వాజినః । యత్రాసౌ దమనో వీరః సర్వశూరశిరోమణిః
సారథి పరాక్రమశాలి నాయకుడి గుర్రాలను, అక్కడ ఉన్న దమనశీలుడైన, సమస్త వీరులలో శ్రేష్ఠుడైన వాడి వద్దకు తీసుకెళ్ళాడు.
గత్వా తమాహ్వయామాస రాజపుత్రం రణోద్యతమ్ । రథే పురటనిర్ణిక్తే తిష్ఠన్కోదండదండభృత్
అక్కడికి చేరి, బంగారు పలకలతో అలంకరించిన రథంపై నిలబడి, గొప్ప ధనుస్సు పట్టుకుని యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న యువరాజును అతడు పోరుకు పిలిచాడు.
రే రాజపుత్ర క శిశో త్వయా బద్ధోఽశ్వసత్తమః । న జ్ఞాతోసి మహారాజః సర్వవీరేంద్ర సేవితః
ఓ రాజకుమారా, నువ్వెవరు? ఏ చిన్నవాడివి ఈ గొప్ప గుర్రాన్ని కట్టేసావు? నువ్వు మహారాజును, అందరు వీరులు సేవించే వాడిని, ఇంకా తెలియకపోతివి.
యస్య ప్రతాపం దైత్యేంద్రో న శక్తః సోఢుమద్భుతమ్ । తస్య త్వం వాజినం నీత్వా గతోఽసి పుటభేదనమ్
దైత్యుల రాజు కూడా తట్టుకోలేని మహోన్నత పరాక్రమం ఉన్న ఆ రాజు గుర్రాన్ని నువ్వు తీసుకెళ్లి, నిబంధనలు ఉల్లంఘించడానికి వచ్చావు.
మాం జానీహి పురః ప్రాప్తం కాలరూపం తు వైరిణమ్ । ముంచాశ్వమర్భ గచ్ఛాశు బాలక్రీడనకం కురు
ఇప్పుడు నీ ఎదుట నిలబడి ఉన్న నన్ను, మృత్యురూపంలో ఉన్న శత్రువుగా తెలుసుకో. చిన్నవాడా, గుర్రాన్ని వదిలిపెట్టి, వేగంగా వెళ్లి నీ బొమ్మలతో ఆడుకో.
కస్యాత్మజస్త్వం కుత్రత్యః కథం నోఽదీర్ఘదర్శినా । ధృతోఽశ్వస్త్వథ సంజాతా ఘృణా మమ శిశో త్వయి
నువ్వెవరి కుమారుడివి? ఎక్కడివాడు? ఎందుకు, దూరదృష్టి లేని వాడా, ఈ గుర్రాన్ని పట్టుకున్నావు? ఇప్పుడు నిన్ను చూసి నాకు జాలి కలుగుతోంది.
ఇత్థమాకర్ణ్య దమనః స్మితం చక్రే మహామనాః । ఉవాచ చ ప్రతాపాగ్ర్యం తృణీకుర్వంశ్చ తద్బలమ్
ఇలా విన్న దమనుడు, గొప్ప మనసున్నవాడు, చిరునవ్వుతో తన పరాక్రమాన్ని చూపిస్తూ, ఎదుటి వాడి బలాన్ని తక్కువగా చేసి ఇలా అన్నాడు.
దమన ఉవాచ। మయా బద్ధో బలాదశ్వో నీతః స్వపుటభేదనమ్ । నార్పయిష్యేఽద్య సప్రాణః కురు యుద్ధం మహాబల
దమనుడు ఇలా అన్నాడు: నేనే బలవంతంగా గుర్రాన్ని కట్టి, నా వాడలోకి తీసుకొచ్చాను. ఈ రోజు ప్రాణాలతో దానిని తిరిగి ఇవ్వను. ఓ మహాబలుడా, యుద్ధానికి సిద్ధమవు!
త్వయా యదుక్తం బాలస్త్వం గత్వా క్రీడనకం కురు । తన్మే పశ్య మహారాజ క్రీడనం రణమూర్ధని
నువ్వు 'నువ్వు చిన్నవాడివి, వెళ్లి బొమ్మలతో ఆడు' అన్నావు కదా. ఇప్పుడు, ఓ మహారాజా, యుద్ధరంగంలో నా ఆటను చూడు.
శేష ఉవాచ। ఇత్యుక్త్వా సగుణం చాపం విధాయ సుభుజాం గజః । శరాణాం శతమాధత్త ప్రతాపాగ్ర్యస్య వక్షసి
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: అలా చెప్పి, ఆ గజబాహువు మంచి విల్లు ఎక్కించి, శతమంది వీరులలో ముందున్న వాడి ఛాతీపై వంద బాణాలు వదిలాడు.
సంధాయ బాణశతకం శంఖం దధ్మౌ ప్రతాపవాన్ । తేన శంఖనినాదేన కాతరాణాం భయం హ్యభూత్
వంద బాణాలను ఎక్కించి, ఆ పరాక్రాంతుడు శంఖాన్ని ఊదాడు. ఆ శంఖధ్వనితో భయపడే వాళ్లందరికీ భయం కలిగింది.
తాడయామాస హృదయే బాణానాం శతకేన సః । ప్రతాపాగ్ర్యః ప్రచిచ్ఛేద లఘుహస్తః సుపర్వణః
వంద బాణాలతో హృదయంపై దాడి చేశాడు. కానీ, పరాక్రమశాలి, చురుకైన చేతులతో, ఆ బాణాలను సులభంగా తెంచేశాడు.
స బాణచ్ఛేదనం దృష్ట్వా కుపితో వ్యసృజచ్ఛరాన్ । కంకపక్షాన్వితాంస్తీక్ష్ణభల్లాన్రాజాత్మజో బలీ
తన బాణాలు తెగిపోతున్నట్టు చూసి, ఆ బలవంతుడు రాజకుమారుడు కోపంతో, నెమలి రెక్కలతో అలంకరించిన పదునైన బాణాలను వదిలాడు.
ఆకాశే భువి మధ్యే చ బాణా దదృశిరేఽఞ్చితాః । స్వనామచిహ్నితాస్తీక్ష్ణధారాపాతసుశోభితాః
ఆ బాణాలు ఆకాశంలో, భూమిపై, మధ్యలో కూడా కనిపించాయి. అవి తమ పేర్లతో గుర్తించబడి, పదునైన అంచులతో మెరిసిపోతున్నాయి.
శరాస్తద్బాహు హృదయే లగ్నా వహ్నికణాన్బహూన్ । సృజంతః కుర్వతే సైన్యదాహనం తదభూన్మహత్
ఆ బాణాలు అతని చేతుల్లో, ఛాతీలో కూరుకుపోయి, ఎన్నో అగ్నికణాలను వెదజల్లుతూ, సైన్యాన్ని కాల్చి పెద్ద నాశనం చేశాయి.
ప్రతాపాగ్ర్యః ప్రకుపితస్తిష్ఠతిష్ఠేతి చ బ్రువన్ । శరేణ దశసంఖ్యేన తాడయామాస మూర్ధని
పరాక్రమశాలి కోపంతో 'నిలు, నిలు' అని అరుస్తూ, పది బాణాలతో అతని తలపై దాడి చేశాడు.
తే బాణా రాజపుత్రస్య లలాటే పరినిష్ఠితాః । విరాజంతే స్మ చ మునే దశశాఖాస్తరోరివ
ఆ పది బాణాలు రాజకుమారుని నుదుటిలో బలంగా కూరుకుపోయి, ఓ మునివరా, చెట్టు పది కొమ్మలవంటి ప్రకాశాన్ని వెదజల్లాయి.
తేన బాణప్రహారేణ వివ్యథేన మహామనాః । యష్టికాప్రహతో యద్వత్కుంజరః సప్తవర్షకః
ఆ బాణాల దెబ్బతో గొప్ప మనసున్న వాడు బాధపడి, దండతో కొట్టిన ఏడేళ్ల ఏనుగులా అయిపోయాడు.
బాణాన్ధనుషి సంధాయ ముమోచ త్రిశతాఞ్ఛుభాన్ । సువర్ణపుంఖరచితాన్మహాకాలానలోపమాన్
బాణాలను విల్లో ఎక్కించి, మూడు వందల మెరిసే బాణాలను, బంగారు రెక్కలతో అలంకరించిన, ప్రళయాగ్నిలా మండే బాణాలను వదిలాడు.
తే బాణాస్తు ప్రతాపాగ్ర్య వక్షో భిత్త్వా గతా హ్యధః । శోణితాక్తా యథా రామచంద్ర భక్తి పరాఙ్ముఖాః
ఆ బాణాలు పరాక్రమశాలియైన వాడి ఛాతిని దాటి, రక్తంతో తడిసి, రాముని భక్తులు ఆయనను వదిలిపెట్టినట్టు, వెనక్కు వెళ్లిపోయాయి.
ప్రతాపాగ్ర్యః ప్రకుపితః శరాన్ముంచన్సహస్రశః । అకరోద్విరథం సూనుం సుబాహోస్తత్క్షణాద్ద్రుతమ్
పరాక్రమంలో అగ్రగణ్యుడు కోపంతో వేలాది బాణాలు వదిలి, ఆ క్షణంలోనే సుబాహువు కుమారుడిని రథం లేకుండా చేశాడు.
చతుర్భిశ్చ తురో వాహాన్ద్వాభ్యాం ధ్వజమశాతయత్ । ఏకేన సారథేః కాయాచ్ఛిరో మహ్యామపాతయత్
నాలుగు బాణాలతో నాలుగు గుర్రాలను, రెండు బాణాలతో జెండాను, ఒక బాణంతో సారథి తలని భూమిపై పడేసాడు.
చతుర్భిస్తాడయామాస తం సూనుం నృపతేః పునః । తత్క్షణాచ్చాపమేకేన గుణయుక్తం తు చిచ్ఛిదే
మళ్లీ నాలుగు బాణాలతో రాజకుమారుడిని గాయపరిచాడు; వెంటనే ఒక బాణంతో అతని విల్లును తూటాగా కోసేశాడు.
సోఽన్యరథం సమారుహ్య హయరత్నసుశోభితమ్ । ధనుః కరే సమాదాయ సజ్యం చక్రే మహామనాః
అతడు మళ్లీ మంచి గుర్రాలతో అలంకరించబడిన మరో రథంలోకెక్కి, చేతిలో విల్లు తీసుకుని, దానిని సిద్ధం చేసుకున్నాడు.
ప్రత్యువాచ ప్రతాపాగ్ర్యం త్వయా విక్రాంతమద్భుతమ్ । పశ్యేదానీం పరాక్రాంతిం ధనుషో మమ సద్భట
అతడు పరాక్రమశాలి యోధుని చూచి, 'నీ ధైర్య ప్రదర్శన అద్భుతంగా ఉంది; ఇప్పుడు నా విల్లు శక్తిని చూడవు, ఓ గొప్ప యోధా!' అని అన్నాడు.
ఏవముక్త్వా తు దమనో బాణాన్దశ సమాదదే । చతుర్భిశ్చతురో వాహాన్నినాయ యమసాదనమ్
అలా చెప్పి దమనం పది బాణాలు తీసుకుని, నాలుగు బాణాలతో నాలుగు గుర్రాలను యమలోకానికి పంపాడు.