కస్యాజ్ఞాకారకా యూయం యదధర్మప్రకారకాః । ముంచంతు వైష్ణవం త్వేనం కిమర్థం విధృతో హ్యయమ్
'మీరు ఎవరి ఆజ్ఞతో ఇలాంటి అధర్మమైన పని చేస్తున్నారు? ఈ వైష్ణవుణ్ణి వెంటనే విడిపించండి—ఇతడిని మీరు ఎందుకు పట్టుకున్నారు?'
ఇతి వాక్యం సమాకర్ణ్య జగదుర్యమకింకరాః । ధర్మరాజాజ్ఞయా ప్రాప్తా నేతుం పాపినముద్యతాః
ఈ మాటలు విని, యమదూతలు ఇలా చెప్పారు: 'ధర్మరాజు ఆజ్ఞతో మేము వచ్చాము, ఈ పాపిని తీసుకెళ్లడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాము.'
నాసౌ కదాచిన్మనసా ప్రాణిమాత్రోపకారకః । ప్రాణిహత్యా మహాపాపకారీ దుష్టశరీరభృత్
'ఇతడు ఎప్పుడూ, మనసులో కూడా, ఏ ప్రాణికీ సహాయం చేయలేదు; ప్రాణులను హత్య చేసి, మహా పాపాలు చేసిన దుష్టుడు.'
నౄన్బహూంస్తీర్థయాత్రాయాం గచ్ఛతోఽసౌ వ్యలుంఠయత్ । పరదారరతో నిత్యం సర్వపాపాధికారకః
'తీర్థయాత్రకు వెళ్ళే అనేక మందిని దోచుకున్నాడు, ఎప్పుడూ పరస్త్రీలతో మమకారం చూపాడు, అన్ని రకాల పాపాల్లో నిమగ్నమయ్యాడు.'
తస్మాన్నేతుం వయం ప్రాప్తాః పాపినం పుల్కసం నరమ్ । భవద్భిర్మోచితః కస్మాదకస్మాదాగతైర్భటైః
'అందుకే ఈ పాపి పుల్కసుడిని తీసుకెళ్లడానికి మేము వచ్చాము. మీరు అకస్మాత్తుగా వచ్చిన వీరులుగా ఇతడిని ఎందుకు విడిపించారు?'
విష్ణుదూతా ఊచుః। బ్రహ్మహత్యాదికం పాపం ప్రాణికోటివధోద్భవమ్ । శాలగ్రామశిలాస్పర్శః సర్వం దహతి తత్క్షణాత్
విష్ణుదూతలు ఇలా అన్నారు: 'బ్రహ్మహత్య మొదలైన పాపాలు, కోట్లాది ప్రాణులను హత్యచేసిన పాపాలు కూడా, శాలగ్రామ శిలను తాకిన వెంటనే పూర్తిగా కాలిపోతాయి.'
రామేతి నామ యచ్ఛ్రోత్రే విశ్రంభాదాగతం యది । కరోతి పాపసందాహం తూలం వహ్నికణో యథా
'రామ అనే నామం నమ్మకంతో చెవిలో పడితే, అది పాపాన్ని అగ్ని చినుకు పత్తిని కాల్చినట్టు కాల్చేస్తుంది.'
తులసీ మస్తకే యస్య శిలా హృది మనోహరా । ముఖే కర్ణేఽథవా రామ నామ ముక్తస్తదైవ సః
'ఎవరైనా తలపై తులసి, హృదయంలో ఆ మణిపర్వత శిల, నోటిలో లేదా చెవిలో రామనామం ఉంటే, వెంటనే విముక్తి పొందుతారు.'
తస్మాదనేన తులసీ మస్తకే విధృతా పురా । శ్రావితం రామనామాశు శిలా హృది సుధారితా
'అందుకే ఇతడు ముందుగా తలపై తులసిని పెట్టించుకున్నాడు, రామనామాన్ని త్వరగా వినిపించించుకున్నాడు, శిలను హృదయంలో బలంగా ఉంచుకున్నాడు.'
తస్మాత్పాపసమూహోఽస్య దగ్ధః పుణ్యకలేవరః । యాస్యతే పరమం స్థానం పాపినాం యత్సుదుర్ల్లభమ్
'అందువల్ల ఇతని పాపాలన్నీ కాలిపోయాయి; ఇతని శరీరం పుణ్యమయం అయింది, ఇప్పుడు ఇతడు పాపులకు చాలా దుర్లభమైన పరమస్థానాన్ని పొందతాడు.'
వర్షాయుతం తత్ర భుక్త్వా భోగాన్సర్వమనోహరాన్ । భారతే జన్మ సంప్రాప్య సమారాధ్య జగద్గురుమ్
'అక్కడ పదివేల సంవత్సరాలు అన్ని రకాల ఆనందాలను అనుభవించి, తరువాత భరతదేశంలో జన్మించి, జగద్గురువును భక్తితో ఆరాధిస్తాడు.'
ప్రాప్స్యతే పరమం స్థానం సురాసురసుదుర్ల్లభమ్ । న జ్ఞాతో మహిమా సమ్యక్ఛిలాయాః పరమేష్ఠినః
'ఇతడు దేవతలు, రాక్షసులకు కూడా దుర్లభమైన పరమస్థానాన్ని పొందతాడు; పరమేశ్వరుని శిల యొక్క మహిమను పూర్తిగా ఎవరూ తెలుసుకోలేరు.'
దృష్టా స్పృష్టార్చితా వాపి సర్వపాపహరా క్షణాత్ । ఇత్యుక్త్వా విరతాః సర్వే మహావిష్ణోర్గణా ముదా
'ఆ శిలను చూసినా, తాకినా, పూజ చేసినా, అన్ని పాపాలు ఒక్క క్షణంలో పోతాయి.' అని చెప్పి, మహావిష్ణువు గణాలు ఆనందంతో వెళ్ళిపోయారు.
యామ్యాస్తే కింకరా రాజ్ఞే కథయామాసురద్భుతమ్ । వైష్ణవో హర్షమాపేదే రఘునాథపరాయణః
యమదూతలు ఆ అద్భుతమైన సంఘటనను తమ రాజుకు వివరించారు. రఘునాథుని భక్తుడైన ఆ వైష్ణవుడు అపారమైన ఆనందాన్ని పొందాడు.
ముక్తోఽసౌ యమపాశాచ్చ గమిష్యతి పరం పదమ్ । తదాజగామ విమలం కింకిణీజాలమండితమ్
యమధర్మరాజు బంధనాల నుండి విముక్తుడై, పరమ పదాన్ని పొందుతాడు. ఆ సమయాన అతడు నిర్మలమైన, మణిపూసలతో అలంకరించబడిన ప్రదేశానికి చేరుకున్నాడు.
విమానం దేవలోకాత్తు మనోహారి మహాద్భుతమ్ । తత్రారుహ్య గతః స్వర్గం మహాపుణ్యైర్నిషేవితమ్
దేవతల లోకంనుండి అద్భుతమైన, మనసును ఆకట్టుకునే విమానం వచ్చి, దానిపై ఎక్కి, మహాపుణ్యులు సేవించే స్వర్గాన్ని చేరాడు.
భోగాన్భుక్త్వా స విపులానాజగామ మహీతలమ్ । కాశ్యాం జన్మ సమాసాద్య శుచివాడవసత్కులే
అక్కడ విస్తారమైన భోగాలు అనుభవించి, మళ్లీ భూమిపైకి వచ్చాడు. కాశీలో శుద్ధమైన, గొప్ప వంశమైన శుచివాడవ కుటుంబంలో జన్మ పొందాడు.
ఆరాధ్య జగతామీశం గతవాన్పరమం పదమ్ । స పాపీ సాధుసంగత్యా శాలగ్రామశిలాం స్పృశన్
ప్రపంచాలన్నింటికీ అధిపతిని ఆరాధించి, పరమ పదాన్ని పొందాడు. ఆ పాపి, సద్గుణుల సాంగత్యంతో, శాలగ్రామ శిలను తాకడం వల్ల,
మహాపీడావినిర్ముక్తో గతవాన్పరమం పదమ్ । మయా తేఽభిహితం రాజన్గండకీచరితం మహత్
భారీ బాధల నుండి విముక్తుడై, పరమ పదాన్ని పొందాడు. రాజా! నేను నీకు గండకీ మహాత్మ్యాన్ని వివరంగా చెప్పాను.
శ్రుత్వా విముచ్యతే పాపైర్భుక్తిం ముక్తిం చ విందతి
దీనిని వినినవాడు పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు. భోగభాగ్యాలు, మోక్షం రెండూ పొందగలడు.
సుమతిరువాచ। ఏతన్మాహాత్మ్యమతులం గండక్యాః కర్ణగోచరమ్ । కృత్వా కృతార్థమాత్మానమమన్యత నృపోత్తమః
సుమతి ఇలా అన్నాడు: గండకీ మహిమను వినిపించుకుని, ఆ మహారాజు తన జీవితాన్ని సార్థకంగా అనిపించుకున్నాడు.
స్నాత్వా తీర్థే పితౄన్సర్వాన్సంతర్ప్య జహృషే మహాన్ । శాలగ్రామశిలాపూజాం కుర్వన్వాడవవాక్యతః
తీర్థంలో స్నానం చేసి, పితృదేవతలను తృప్తిపరిచి, మహానందతో ఉల్లాసించాడు. శుచివాడవ వాక్యప్రకారం శాలగ్రామ శిలను పూజించాడు.
చతుర్వింశచ్ఛిలాస్తత్ర గృహీత్వా స నృపోత్తమః । పూజయామాస ప్రేమ్ణా చ చందనాద్యుపచారకైః
అక్కడ ఆ మహారాజు ఇరవై నాలుగు శిలలను తీసుకుని, ప్రేమతో, చందనం మొదలైన ఉపచారాలతో పూజించాడు.
తత్ర దానాని దత్త్వా చ దీనాంధేభ్యో విశేషతః । గంతుం ప్రచక్రమే రాజా పురుషోత్తమమందిరమ్
అక్కడ, ముఖ్యంగా పేదలకు, అంధులకు దానాలు ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత రాజు పురుషోత్తముని ఆలయానికి వెళ్లేందుకు ప్రస్థానం చేశాడు.
ఏవం క్రమేణ సంప్రాప్తో గంగాసాగరసంగమమ్ । కృత్వాక్షిగోచరం తం చ బ్రాహ్మణం పృష్టవాన్ముదా
ఈ విధంగా క్రమంగా ప్రయాణిస్తూ, గంగాసాగర సంగమానికి చేరుకున్నాడు. ఆ ప్రదేశాన్ని తన కళ్లతో చూసి, ఆనందంతో బ్రాహ్మణుడిని అడిగాడు.
స్వామిన్వద కియద్దూరే నీలాఖ్యః పర్వతో మహాన్ । పురుషోత్తమసంవాసః సురాసురనమస్కృతః
స్వామీ! పురుషోత్తముడు నివసించే, దేవతలు మరియు రాక్షసులు పూజించే నీలపర్వతం ఎంత దూరంలో ఉంది చెప్పండి.
తదా శ్రుత్వా మహద్వాక్యం రత్నగ్రీవస్య భూపతేః । ఉవాచ విస్మయావిష్టో రాజానం ప్రతి సాదరమ్
ఆ సమయంలో రత్నగ్రీవుని గొప్ప మాటలు విని, రాజు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు. అతనితో గౌరవంగా మాట్లాడాడు.
రాజన్నేతత్స్థలం నీలపర్వతస్య నమస్కృతమ్ । కిమర్థం దృశ్యతే నైవ మహాపుణ్యఫలప్రదమ్
రాజా! ఈ ప్రదేశాన్ని నీలపర్వతం పూజిస్తుంది. అయినా, ఇది ఎందుకు కనిపించడం లేదు? ఇది మహాపుణ్యఫలాలను ప్రసాదిస్తుంది కదా!
పునఃపునరువాచేదం స్థలం నీలస్య భూభృతః । కథం న దృశ్యతే రాజన్పురుషోత్తమవాసభృత్
ఆయన మళ్లీ మళ్లీ అన్నాడు: రాజా! ఈ ప్రదేశం భూమిని పట్టుకున్న నీలునిది. పురుషోత్తముని నివాసమైనా, ఎందుకు కనిపించడం లేదు?
అత్ర స్నాతం మయా సమ్యగత్ర భిల్లాక్షిగోచరాః । అనేనైవ పథా రాజన్నారూఢం పర్వతోపరి
ఇక్కడ నేను సరిగ్గా స్నానం చేశాను. ఇక్కడ భిల్లులు కనిపిస్తున్నారు. రాజా! ఈ మార్గంలో ఎవరూ పర్వతం పైకి ఎక్కలేదు.