పుల్కసం లోహనిగడైర్బద్ధ్వా యాతుం సముద్యతాః । బన్ధ బన్ధ గ్రసచ్ఛిన్ధి భిన్ధి భిన్ధీతి వాదినః
వారు ఆ పుల్కసాన్ని ఇనుప సంకెళ్లతో కట్టేసి తీసుకెళ్లడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు. 'కట్టు! కట్టు! మింగు! కోయి! చీల్చు! విరువు!' అని అరుస్తున్నారు.
తదా కృపాలుస్తం ప్రేక్ష్య పద్మనాభపరాయణః । అత్యంతకృపయాయుక్తం చేతస్తత్ర తదాకరోత్
అప్పుడు పద్మనాభునికి భక్తుడైన కరుణామయుడు అతన్ని చూసి, పరమ దయతో తన మనసులో నిర్ణయం చేసుకున్నాడు.
అసౌ మహాదుష్ట పీడాం మా యాతు మమ సన్నిధౌ । మోచయామ్యహమద్యైవ యమదూతేభ్య ఏవ చ
ఈ మహా పాపి నా సమక్షంలో బాధపడకూడదు. ఈరోజే నేను ఇతన్ని యమదూతల నుండి విమోచిస్తాను.
ఇతి కృత్వా మతిం తస్మిన్కృపాయుక్తో మునీశ్వరః । శాలగ్రామశిలాం హస్తే గృహీత్వాస్య గతోంఽతికే
అలా నిర్ణయం తీసుకుని, కరుణతో నిండిన మునీశ్వరుడు తన చేతిలో శాలగ్రామ శిలను తీసుకుని అతని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
తస్య పాదోదకం పుణ్యం తులసీదలమిశ్రితమ్ । ముఖే వినిక్షిపన్కర్ణే రామనామ జజాప హ
తన పాదోదకాన్ని తులసీదళంతో కలిపి అతని నోటిలో, చెవిలో పెట్టి, రాముని నామాన్ని జపించాడు.
తులసీం మస్తకే తస్య ధారయామాస వైష్ణవః । శిలాం హృది మహావిష్ణోర్ధృత్వా ప్రాహ స వైష్ణవః
వైష్ణవుడు అతని తలపై తులసిని పెట్టి, హృదయంలో మహావిష్ణువు శిలను ఉంచి, మాట్లాడాడు.
గచ్ఛంతు యమదూతా వై యాతనాసు పరాయణాః । శాలగ్రామశిలాస్పర్శో దహతాత్పాతకం మహత్
యమదూతలు బాధల్లో మునిగిపోయి వెళ్ళిపోవాలి; శాలగ్రామ శిలను తాకిన వెంటనే ఎంత పెద్ద పాపమైనా కాలిపోతుంది.
ఇత్యుక్తవతి తస్మిన్వై గణా విష్ణోర్మహాద్భుతాః । ఆయయుస్తస్య సవిధే శిలాస్పర్శాద్గతాంహసః
అలా చెప్పిన వెంటనే, విష్ణువు యొక్క అద్భుతమైన గణాలు అక్కడికి వచ్చారు. శిలను తాకడం వల్ల అతని పాపాలు పోయినవాడైయ్యాడు.
పీతవస్త్రాః శంఖచక్రగదాపద్మవిరాజితాః । ఆగత్య మోచయామాసుర్లోహపాశాద్దురాసదాత్
పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, శంఖం, చక్రం, గద, పద్మంతో అలంకరించబడి, వారు వచ్చి భయంకరమైన ఇనుప గొలుసుల నుండి అతన్ని విడిపించారు.
మోచయిత్వా మహాపాపకారకం పుల్కసం నరమ్ । ఊచుః కిమర్థం బద్ధోఽయం వైష్ణవః పూజ్యదేహభృత్
మహా పాపాలు చేసిన పుల్కసుడైన ఆ మనిషిని విడిపించిన తరువాత, వారు ఇలా అన్నారు: 'పూజ్యమైన శరీరం కలిగిన ఈ వైష్ణవుడు ఎందుకు బంధించబడ్డాడు?'
కస్యాజ్ఞాకారకా యూయం యదధర్మప్రకారకాః । ముంచంతు వైష్ణవం త్వేనం కిమర్థం విధృతో హ్యయమ్
'మీరు ఎవరి ఆజ్ఞతో ఇలాంటి అధర్మమైన పని చేస్తున్నారు? ఈ వైష్ణవుణ్ణి వెంటనే విడిపించండి—ఇతడిని మీరు ఎందుకు పట్టుకున్నారు?'
ఇతి వాక్యం సమాకర్ణ్య జగదుర్యమకింకరాః । ధర్మరాజాజ్ఞయా ప్రాప్తా నేతుం పాపినముద్యతాః
ఈ మాటలు విని, యమదూతలు ఇలా చెప్పారు: 'ధర్మరాజు ఆజ్ఞతో మేము వచ్చాము, ఈ పాపిని తీసుకెళ్లడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాము.'
నాసౌ కదాచిన్మనసా ప్రాణిమాత్రోపకారకః । ప్రాణిహత్యా మహాపాపకారీ దుష్టశరీరభృత్
'ఇతడు ఎప్పుడూ, మనసులో కూడా, ఏ ప్రాణికీ సహాయం చేయలేదు; ప్రాణులను హత్య చేసి, మహా పాపాలు చేసిన దుష్టుడు.'
నౄన్బహూంస్తీర్థయాత్రాయాం గచ్ఛతోఽసౌ వ్యలుంఠయత్ । పరదారరతో నిత్యం సర్వపాపాధికారకః
'తీర్థయాత్రకు వెళ్ళే అనేక మందిని దోచుకున్నాడు, ఎప్పుడూ పరస్త్రీలతో మమకారం చూపాడు, అన్ని రకాల పాపాల్లో నిమగ్నమయ్యాడు.'
తస్మాన్నేతుం వయం ప్రాప్తాః పాపినం పుల్కసం నరమ్ । భవద్భిర్మోచితః కస్మాదకస్మాదాగతైర్భటైః
'అందుకే ఈ పాపి పుల్కసుడిని తీసుకెళ్లడానికి మేము వచ్చాము. మీరు అకస్మాత్తుగా వచ్చిన వీరులుగా ఇతడిని ఎందుకు విడిపించారు?'
విష్ణుదూతా ఊచుః। బ్రహ్మహత్యాదికం పాపం ప్రాణికోటివధోద్భవమ్ । శాలగ్రామశిలాస్పర్శః సర్వం దహతి తత్క్షణాత్
విష్ణుదూతలు ఇలా అన్నారు: 'బ్రహ్మహత్య మొదలైన పాపాలు, కోట్లాది ప్రాణులను హత్యచేసిన పాపాలు కూడా, శాలగ్రామ శిలను తాకిన వెంటనే పూర్తిగా కాలిపోతాయి.'
రామేతి నామ యచ్ఛ్రోత్రే విశ్రంభాదాగతం యది । కరోతి పాపసందాహం తూలం వహ్నికణో యథా
'రామ అనే నామం నమ్మకంతో చెవిలో పడితే, అది పాపాన్ని అగ్ని చినుకు పత్తిని కాల్చినట్టు కాల్చేస్తుంది.'
తులసీ మస్తకే యస్య శిలా హృది మనోహరా । ముఖే కర్ణేఽథవా రామ నామ ముక్తస్తదైవ సః
'ఎవరైనా తలపై తులసి, హృదయంలో ఆ మణిపర్వత శిల, నోటిలో లేదా చెవిలో రామనామం ఉంటే, వెంటనే విముక్తి పొందుతారు.'
తస్మాదనేన తులసీ మస్తకే విధృతా పురా । శ్రావితం రామనామాశు శిలా హృది సుధారితా
'అందుకే ఇతడు ముందుగా తలపై తులసిని పెట్టించుకున్నాడు, రామనామాన్ని త్వరగా వినిపించించుకున్నాడు, శిలను హృదయంలో బలంగా ఉంచుకున్నాడు.'
తస్మాత్పాపసమూహోఽస్య దగ్ధః పుణ్యకలేవరః । యాస్యతే పరమం స్థానం పాపినాం యత్సుదుర్ల్లభమ్
'అందువల్ల ఇతని పాపాలన్నీ కాలిపోయాయి; ఇతని శరీరం పుణ్యమయం అయింది, ఇప్పుడు ఇతడు పాపులకు చాలా దుర్లభమైన పరమస్థానాన్ని పొందతాడు.'
వర్షాయుతం తత్ర భుక్త్వా భోగాన్సర్వమనోహరాన్ । భారతే జన్మ సంప్రాప్య సమారాధ్య జగద్గురుమ్
'అక్కడ పదివేల సంవత్సరాలు అన్ని రకాల ఆనందాలను అనుభవించి, తరువాత భరతదేశంలో జన్మించి, జగద్గురువును భక్తితో ఆరాధిస్తాడు.'
ప్రాప్స్యతే పరమం స్థానం సురాసురసుదుర్ల్లభమ్ । న జ్ఞాతో మహిమా సమ్యక్ఛిలాయాః పరమేష్ఠినః
'ఇతడు దేవతలు, రాక్షసులకు కూడా దుర్లభమైన పరమస్థానాన్ని పొందతాడు; పరమేశ్వరుని శిల యొక్క మహిమను పూర్తిగా ఎవరూ తెలుసుకోలేరు.'
దృష్టా స్పృష్టార్చితా వాపి సర్వపాపహరా క్షణాత్ । ఇత్యుక్త్వా విరతాః సర్వే మహావిష్ణోర్గణా ముదా
'ఆ శిలను చూసినా, తాకినా, పూజ చేసినా, అన్ని పాపాలు ఒక్క క్షణంలో పోతాయి.' అని చెప్పి, మహావిష్ణువు గణాలు ఆనందంతో వెళ్ళిపోయారు.
యామ్యాస్తే కింకరా రాజ్ఞే కథయామాసురద్భుతమ్ । వైష్ణవో హర్షమాపేదే రఘునాథపరాయణః
యమదూతలు ఆ అద్భుతమైన సంఘటనను తమ రాజుకు వివరించారు. రఘునాథుని భక్తుడైన ఆ వైష్ణవుడు అపారమైన ఆనందాన్ని పొందాడు.
ముక్తోఽసౌ యమపాశాచ్చ గమిష్యతి పరం పదమ్ । తదాజగామ విమలం కింకిణీజాలమండితమ్
యమధర్మరాజు బంధనాల నుండి విముక్తుడై, పరమ పదాన్ని పొందుతాడు. ఆ సమయాన అతడు నిర్మలమైన, మణిపూసలతో అలంకరించబడిన ప్రదేశానికి చేరుకున్నాడు.
విమానం దేవలోకాత్తు మనోహారి మహాద్భుతమ్ । తత్రారుహ్య గతః స్వర్గం మహాపుణ్యైర్నిషేవితమ్
దేవతల లోకంనుండి అద్భుతమైన, మనసును ఆకట్టుకునే విమానం వచ్చి, దానిపై ఎక్కి, మహాపుణ్యులు సేవించే స్వర్గాన్ని చేరాడు.
భోగాన్భుక్త్వా స విపులానాజగామ మహీతలమ్ । కాశ్యాం జన్మ సమాసాద్య శుచివాడవసత్కులే
అక్కడ విస్తారమైన భోగాలు అనుభవించి, మళ్లీ భూమిపైకి వచ్చాడు. కాశీలో శుద్ధమైన, గొప్ప వంశమైన శుచివాడవ కుటుంబంలో జన్మ పొందాడు.
ఆరాధ్య జగతామీశం గతవాన్పరమం పదమ్ । స పాపీ సాధుసంగత్యా శాలగ్రామశిలాం స్పృశన్
ప్రపంచాలన్నింటికీ అధిపతిని ఆరాధించి, పరమ పదాన్ని పొందాడు. ఆ పాపి, సద్గుణుల సాంగత్యంతో, శాలగ్రామ శిలను తాకడం వల్ల,
మహాపీడావినిర్ముక్తో గతవాన్పరమం పదమ్ । మయా తేఽభిహితం రాజన్గండకీచరితం మహత్
భారీ బాధల నుండి విముక్తుడై, పరమ పదాన్ని పొందాడు. రాజా! నేను నీకు గండకీ మహాత్మ్యాన్ని వివరంగా చెప్పాను.
శ్రుత్వా విముచ్యతే పాపైర్భుక్తిం ముక్తిం చ విందతి
దీనిని వినినవాడు పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు. భోగభాగ్యాలు, మోక్షం రెండూ పొందగలడు.