విచిత్రవిష్ణువార్తాభిర్వినోదితమనా నృపః । మార్గేమార్గే మహావిష్ణుం గాపయామాస గాయకాన్
విష్ణువు గురించి విచిత్రమైన కథలు విని ఆనందించిన రాజు, ప్రయాణంలో ప్రతి చోటా గాయకులతో మహావిష్ణువును స్తుతించే పాటలు పాడించాడు.
దీనాంధకృపణానాం చ పంగూనాం వాసనోచితమ్ । దానం దదౌ మహారాజో బుద్ధిమాన్విజితేంద్రియః
బుద్ధిమంతుడైన, ఇంద్రియాలను జయించిన మహారాజు, దరిద్రులు, అంధులు, దయనీయులు, లంగడులకు తగిన దానాలు ఇచ్చాడు.
అనేకతీర్థవిరజమాత్మానం భవ్యతాం గతమ్ । కుర్వన్యయౌ స్వీయలోకైర్హరిధ్యానపరాయణః
అనేక తీర్థాలలో స్నానం చేసి, పవిత్రతను పొందిన రాజు, తన జనులతో కలిసి హరిధ్యానంలో నిమగ్నమై ముందుకు సాగాడు.
నృపో గచ్ఛన్దదర్శాగ్రే నదీం పాపప్రణాశినీమ్ । చక్రాంకితగ్రావయుతాం మునిమానస నిర్మలామ్
రాజు ముందుకు వెళ్తూ, పాపాలను నశింపజేసే, చక్రం గుర్తులు గల రాళ్లతో అలంకరించబడిన, మునుల మనసు లాగా నిర్మలమైన నదిని చూశాడు.
అనేకమునివృందానాం బహుశ్రేణివిరాజితామ్ । సారసాదిపతత్రీణాం కూజితైరుపశోభితామ్
ఆ నది అనేక మునుల సమూహాలతో, విభిన్న వర్గాలతో ప్రకాశిస్తూ, సారసాలు, హంసలు, ఇతర జలపక్షుల కూయుటలతో అందంగా కనిపించింది.
దృష్ట్వా పప్రచ్ఛ విప్రాగ్ర్యం తాపసం ధర్మకోవిదమ్ । అనేకతీర్థమాహాత్మ్య విశేషజ్ఞానజృంభితమ్
అది చూసి, రాజు ధర్మజ్ఞుడైన, అనేక తీర్థాల విశేష మహిమ తెలిసిన ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడైన తపస్విని అడిగాడు.
స్వామిన్కేయం నదీ పుణ్యా మునివృన్దనిషేవితా । కరోతి మమ చిత్తస్య ప్రమోదభరనిర్భరమ్
'స్వామీ, ఈ పవిత్రమైన నది ఏది? మునుల సమూహాలు ఇక్కడ ఉంటున్నాయి. ఇది నా హృదయాన్ని అపారమైన ఆనందంతో నింపుతోంది.'
ఇతి శ్రుత్వా వచస్తస్య రాజరాజస్య ధీమతః । వక్తుం ప్రచక్రమే విద్వాంస్తీర్థమాహాత్మ్యముత్తమమ్
ఆ రాజరాజు చెప్పిన మాటలు విని, పండితుడు ఆ తీర్థ మహిమను వివరించటం ప్రారంభించాడు.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। గండకీయం నదీ రాజన్సురాసురనిషేవితా । పుణ్యోదకపరీవాహ హతపాతకసంచయా
'రాజా! ఇది గండకీ నది. దేవతలు, అసురులు కూడా ఇక్కడికి వస్తారు. దీని పవిత్ర జలప్రవాహం పాపాలను హరిస్తుంది.'
దర్శనాన్మానసం పాపం స్పర్శనాత్కర్మజం దహేత్ । వాచికం స్వీయ తోయస్య పానతః పాపసంచయమ్
'ఈ నదిని చూడటం వల్ల మనసులోని పాపం నశిస్తుంది. తాకితే కర్మజ పాపం పోతుంది. దీని నీరు తాగితే వాక్పాపాలన్నీ తొలగిపోతాయి.'
పురా దృష్ట్వా ప్రజానాథః ప్రజాః సర్వా విపావనీః । స్వగండవిప్రుషోనేక పాపఘ్నీం సృష్టవానిమామ్
'పూర్వం ప్రాణులందరి పవిత్రత కోసం ప్రజాపతి తన స్వంత జలబిందువులతో అనేక పాపాలను హరించే ఈ నదిని సృష్టించాడు.'
ఏనాం నదీం యే పుణ్యోదాం స్పృశంతి సుతరంగిణీమ్ । తే గర్భభాజో నైవ స్యురపి పాపకృతో నరాః
'ఈ పవిత్రమైన, అనేక తరంగాలతో ప్రవహించే నదిని తాకిన వారు, ఎంతటి పాపులు అయినా, మళ్లీ గర్భంలో జన్మించరు.'
అస్యాం భవా యే చాశ్మానశ్చక్రచిహ్నైరలంకృతాః । తే సాక్షాద్భగవంతో హి స్వస్వరూపధరాః పరాః
ఈ భూమిలో చక్రం గుర్తులతో అలంకరించబడిన ఆ రాళ్లు నిజంగా పరమాత్ముడే, స్వరూపంతో ప్రత్యక్షంగా ఉన్నవారు.
శిలాం సంపూజయేద్యస్తు నిత్యం చక్రయుతాం నరః । న జాతు స జనన్యా వై జఠరం సముపావిశేత్
ప్రతి రోజు చక్రం ఉన్న రాయిని పూజించే మనిషి, ఇక ఎప్పుడూ తల్లి గర్భంలోకి తిరిగి ప్రవేశించడు.
పూజయేద్యో నరో ధీమాఞ్ఛాలగ్రామశిలాం వరామ్ । తేనాచారవతా భావ్యం దంభలోభవియోగినా
తెలివైనవాడు శాలగ్రామ రాయిని పూజించాలంటే, మంచి ప్రవర్తనతో, మాయా, లోభం లేకుండా ఉండాలి.
పరదార పరద్రవ్యవిముఖేన నరేణ హి । పూజనీయః ప్రయత్నేన శాలగ్రామః సచక్రకః
ఇతరుల భార్యలను, ఇతరుల ధనాన్ని దూరంగా ఉంచే మనిషి శ్రద్ధతో చక్రం ఉన్న శాలగ్రామాన్ని పూజించాలి.
ద్వారవత్యాం భవం చక్రం శిలా వై గండకీభవా । పుంసాం క్షణాద్ధరత్యేవ పాపం జన్మశతార్జితమ్
ద్వారకలో చక్రం, గండకీ నదిలో రాయి పుట్టాయి; ఇవి మనుషుల వంద జన్మల పాపాలను క్షణంలోనే తొలగిస్తాయి.
అపి పాపసహస్రాణాం కర్తా తావన్నరో భవేత్ । శాలగ్రామశిలాతోయం పీత్వా పూతో భవేత్క్షణాత్
వెయ్యి పాపాలు చేసినవాడైనా, శాలగ్రామ రాయి నీళ్లు తాగితే వెంటనే పవిత్రుడవుతాడు.
బ్రాహ్మణః క్షత్రియో వైశ్యః శూద్రో వేదపథి స్థితః । శాలగ్రామం పూజయిత్వా గృహస్థో మోక్షమాప్నుయాత్
బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు, వైశ్యుడు, శూద్రుడు—వేద మార్గంలో నడిచే గృహస్థుడు—శాలగ్రామాన్ని పూజిస్తే ముక్తిని పొందుతాడు.
న జాతు చిత్స్త్రియా కార్యం శాలగ్రామస్య పూజనమ్ । భర్తృహీనాథ సుభగా స్వర్గలోకహితైషిణీ
భర్త లేని మహిళ అయినా, అదృష్టవంతురాలైనా, స్వర్గాన్ని కోరినవారైనా, శాలగ్రామాన్ని ఎప్పుడూ పూజించకూడదు.
మోహాత్స్పృష్ట్వాపి మహిలా జన్మశీలగుణాన్వితా । హిత్వా పుణ్యసమూహం సా సత్వరం నరకం వ్రజేత్
ఉత్తమ జన్మ, మంచి స్వభావం, గుణాలు కలిగిన స్త్రీ కూడా తెలియక శాలగ్రామాన్ని తాకితే, సర్వ పుణ్యాలను వదిలిపెట్టి వెంటనే నరకానికి పోతుంది.
స్త్రీపాణిముక్తపుష్పాణి శాలగ్రామశిలోపరి । పవేరధికపాతాని వదంతి బ్రాహ్మణోత్తమాః
స్త్రీ చేతి నుంచి పడిన పువ్వులు శాలగ్రామ రాయిపై పడితే, అది పెద్ద దోషాన్ని కలిగిస్తుందని ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు చెబుతారు.
చందనం విషసంకాశం కుసుమం వజ్రసంనిభమ్ । నైవేద్యం కాలకూటాభం భవేద్భగవతః కృతమ్
విషంలా ఉండే చందనం, వజ్రంలా ఉండే పువ్వు, కాలకూట విషంలా ఉండే నైవేద్యం—ఇవి భగవంతుడికి తగినవిగా ఇవ్వకూడదు.
తస్మాత్సర్వాత్మనా త్యాజ్యం స్త్రియా స్పర్శః శిలోపరి । కుర్వతీ యాతి నరకం యావదింద్రాశ్చతుర్దశ
కాబట్టి, స్త్రీ శాలగ్రామాన్ని పూర్తిగా తాకకుండా ఉండాలి; తాకితే, పద్నాలుగు ఇంద్రుల కాలం వరకూ నరకంలో పడుతుంది.
అపి పాపసమాచారో బ్రహ్మహత్యాయుతోఽపి వా । శాలగ్రామశిలాతోయం పీత్వా యాతి పరాం గతిమ్
పాపమైన పనులు చేసినవాడు, బ్రాహ్మణ హత్య చేసినవాడైనా, శాలగ్రామ రాయి నీళ్లు తాగితే పరమగతిని పొందుతాడు.
తులసీచందనం వారి శంఖో ఘంటాథ చక్రకమ్ । శిలా తామ్రస్య పాత్రం తు విష్ణోర్నామపదామృతమ్
తులసి, చందనం, నీరు, శంఖం, గంట, చక్రం, రాయి, రాగి పాత్ర, విష్ణువు నామామృతం—
పదామృతం తు నవభిః పాపరాశిప్రదాహకమ్ । వదంతి మునయః శాంతాః సర్వశాస్త్రార్థకోవిదాః
ఈ తొమ్మిది నామామృతాలు పాపాల గుట్టను కాల్చేస్తాయని, అన్ని శాస్త్రార్థాలను తెలిసిన మునులు చెబుతారు.
సర్వతీర్థపరిస్నానాత్సర్వక్రతుసమర్చనాత్ । పుణ్యం భవతి యద్రాజన్బిందౌ బిందౌ తదద్భుతమ్
రాజా! అన్ని తీర్థాల్లో స్నానం చేసినా, అన్ని యజ్ఞాలతో పూజించినా వచ్చే పుణ్యం, ఇక్కడ ఒక్కో నీటి బొట్టులో అద్భుతంగా లభిస్తుంది.
శాలగ్రామశిలా యత్ర పూజ్యతే పురుషోత్తమైః । తత్ర యోజనమాత్రం తు తీర్థకోటిసమన్వితమ్
ఉత్తమ పురుషులు శాలగ్రామాన్ని పూజించే చోట, ఒక యోజన దూరం వరకు కోటి తీర్థాల ఫలితం ఉంటుంది.
శాలగ్రామాః సమాః పూజ్యాః సమేషు ద్వితయం నహి । విషమా ఏవ సంపూజ్యా విషమేషు త్రయం నహి
సమాన స్థలంలో సమానంగా శాలగ్రామాలను పూజించాలి; సమాన స్థలంలో రెండు, అసమాన స్థలంలో మూడు పెట్టకూడదు.