చక్షుష్మత్పద్మరాగాగ్ర్యైర్వజ్రభిత్తిషు నిర్మితైః । జుష్టం విచిత్రవైతానైర్ముక్తాహారావలంబితైః
కళ్లకు ఆహ్లాదంగా, ఉత్తమ పద్మరాగ రత్నాలతో గోడలు అలంకరించబడి, విచిత్రమైన పందిళ్లు, ముత్యాల హారాలు వేలాడుతూ ఉన్నాయి.
హంసపారావతవ్రాతైస్తత్ర తత్ర నికూజితమ్ । కృత్రిమాన్మన్యమానైస్తానధిరుహ్యాధిరుహ్య చ
ప్రతి చోటా హంసలు, పావురాలు గుంజుతూ, పైకి దిగుతూ, ఆ కృతిమ వాతావరణాన్ని సహజంగా భావిస్తూ సంచరిస్తున్నాయి.
విహారస్థానవిశ్రామ సంవేశ ప్రాంగణాజిరైః । యథోపజోషం రచితైర్విస్మాపనమివాత్మనః
విహార స్థలాలు, విశ్రాంతి గదులు, పడక గదులు, ప్రాంగణాలు, మండపాలు—అన్నీ అనుకూలంగా ఏర్పాటుచేయబడి, చూసేవారికి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించేవిగా ఉన్నాయి.
ఏవం గృహం ప్రపశ్యంతీం నాతిప్రీతేన చేతసా । సర్వభూతాశయాభిజ్ఞః స్వయం ప్రోవాచ తాం ప్రతి
అలాంటి గృహాన్ని ఆమె చూస్తూ, అంతగా ఆనందించకపోయినా, అన్ని జీవుల మనసు తెలుసుకునే ముని, ఆమెతో స్వయంగా మాట్లాడాడు.
నిమజ్జ్యాస్మిన్హ్రదే భీరు విమానమిదమారుహ । సుభ్రూర్భర్తుః సమాదాయ వచః కువలయేక్షణా
‘ఓ భయపడే వాడివి, ఈ సరస్సులో మునిగి, ఈ విమానంలోకి ఎక్కు. కమలాక్షి, మృదువైన కనుబొమ్మలతో ఉన్నవాడివి, భర్త చెప్పిన మాటను పాటించు’ అని అన్నాడు.
సరజో బిభ్రతీ వాసో వేణీభూతాంశ్చ మూర్ద్ధజాన్ । అంగం చ మలపంకేన సంఛన్నం శబలస్తనమ్
ధూళితో మసకబారిన వస్త్రం ధరించి, జడగా వేసిన జుట్టుతో, మట్టితో పూతపడి, మచ్చలతో ఉన్న వక్షోజాలతో, ఆమె లోపలికి ప్రవేశించింది.
ఆవివేశ సరస్తత్ర ముదా శివజలాశయమ్ । సాంతఃసరసి వేశ్మస్థాః శతాని దశకన్యకాః
ఆమె ఆనందంగా ఆ పవిత్రమైన జలాశయాన్ని ప్రవేశించింది. ఆ సరస్సులో, ఆ మందిరంలో, పదిమంది వంద మంది యువతులు ఉన్నారు.
సర్వాః కిశోరవయసో దదర్శోత్పలగంధయః । తాం దృష్ట్వా శీఘ్రముత్థాయ ప్రోచుః ప్రాంజలయః స్త్రియః
అందరూ యవ్వనంలో, ఉత్పల సువాసనతో ఉన్నారు. ఆమెను చూసి, ఆ స్త్రీలు వెంటనే లేచి, చేతులు జోడించి మాట్లాడారు.
వయం కర్మకరీస్తుభ్యం శాధి నః కరవామ కిమ్ । స్నానేన తా మహార్హేణ స్నాపయిత్వా మనస్వినీమ్
‘మేము మీ సేవకులం; మాకు ఆజ్ఞాపించండి, ఏం చేయమంటారు?’ అప్పుడు వారు ఆ మహోన్నతమైన స్నానంతో ఆ సతీసమేతను స్నానంపుచేశారు.
దుకూలే నిర్మలే నూత్నే దదురస్యై చ మానద । భూషణాని పరార్ఘ్యాని వరీయాంసి ద్యుమంతి చ
తరువాత ఆమెకు కొత్తగా, శుభ్రంగా ఉన్న దుకూలాన్ని ఇచ్చి, అత్యంత విలువైన, ప్రకాశించే ఆభరణాలను సమర్పించారు.
అన్నం సర్వగుణోపేతం పానం చైవామృతాసవమ్ । అథాదర్శే స్వమాత్మానం స్రగ్విణం విరజోంబరమ్
అన్ని రకాల మంచి లక్షణాలతో కూడిన అన్నం, అమృతసమానమైన పానీయం ఆమెకు లభించాయి. తరువాత, అద్దంలో తాను పుష్పహారాన్ని ధరించి, ముద్దుగా మెరిసే వస్త్రాలు వేసుకొని ఉన్నదిగా చూసింది.
తాభిః కృతస్వస్త్యయనం కన్యాభిర్బహుమానితమ్ । హారేణ చ మహార్హేణ రుచకేన చ భూషితమ్
ఆమెకు కన్యలు మంగళకార్యాలు చేసి, ఎంతో గౌరవంగా ఆదరించారు. అప్పుడు ఆమె మెరిసే గొలుసు, విలువైన హారం, అందమైన అలంకారాలతో అలంకరించబడింది.
నిష్కగ్రీవం వలయినం క్వణత్కాంచననూపురమ్ । శ్రోణ్యోరధ్యస్తయా కాంచ్యా కాంచన్యా బహురత్నయా
ఆమె మెడలో బంగారు హారం, చేతుల్లో వడ్రంగులు, కాళ్లలో మోగే బంగారు నుపురాలు, నడుము చుట్టూ రత్నాలతో అలంకరించిన బంగారు కంచు మెరిసిపోతూ కనిపించాయి.
సుభ్రువా సుదతా శుక్లస్నిగ్ధాపాంగేన చక్షుషా । పద్మకోశస్పృధా నీలైరలకైశ్చ లసన్ముఖమ్
ఆమె కనుబొమ్మలు అందంగా, పళ్ళు ముద్దుగా, కళ్ళు తెల్లని కమలాలా తేమగా మెరిసిపోతూ, ముఖం చుట్టూ నీలిరంగు వంపు జుట్టుతో మరింత అందంగా కనిపించింది.
యదా సస్మార దయితమృషీణాం వల్లభం పతిమ్ । తత్ర చాస్తే సహస్త్రీభిర్యత్రాస్తే స మునీశ్వరః
ఆమె తన ప్రియమైన మునుల అధిపతిని గుర్తు చేసుకున్నప్పుడు, అక్కడ అతడు తన భార్యలతో కూడి ఉన్నట్టు చూసింది.
భర్తుః పురస్తాదాత్మానం స్త్రీసహస్రవృతం తదా । నిశామ్య తద్యోగగతిం సంశయం ప్రత్యపద్యత
తన భర్త ముందర, తాను వేలాది స్త్రీల మధ్యలో ఉన్నట్టు చూసి, ఆ యోగశక్తిని గ్రహించి, ఆమె మనసులో సందేహంతో నిండిపోయింది.
సతాం కృత మలస్నానాం విభ్రాజంతీమపూర్వవత్ । ఆత్మనో బిభ్రతీం రూపం సంవీతరుచిరస్తనీమ్
స్నానం చేసి, మలినాలు తొలగినట్టు ప్రకాశిస్తూ, తన రూపం ఎంతో అందంగా, మెరిసే వస్త్రంతో తన వక్షోజాలు కప్పుకొని ఉన్నదిగా తాను చూసింది.
విద్యాధరీ సహస్రేణ సేవ్యమానాం సువాససమ్ । జాతభావో విమానం తదారోహయదమిత్రహన్
వెయ్యి విద్యాధరీ స్త్రీలు సేవ చేస్తూ, అద్భుతమైన వస్త్రాలు ధరించి, తన ప్రియమైన శత్రునాశకునితో కలసి ఆ విమానంలో ఎక్కింది.
తస్మిన్నలుప్తమహిమా ప్రియయానుషక్తో । విద్యాధరీభిరుపచీర్ణవపుర్విమానే । బభ్రాజ ఉత్కచకుముద్గణవానపీచ్య । స్తారాభిరావృత ఇవోడుపతిర్నభఃస్థః
అక్కడ అతని మహిమ ఏమాత్రం తగ్గకుండా, ప్రియతో కలసి, విద్యాధరీలతో చుట్టూ సేవలు అందుకుంటూ, ఆ విమానంలో చంద్రుడు నక్షత్రాలు, కమలాలు మధ్య ఆకాశంలో మెరిసేలా ప్రకాశించాడు.
తేనాష్టలోకపవిహారకులాచలేంద్ర -। ద్రోణీష్వనంగసఖమారుతసౌభగాసు । సిద్ధైర్నుతోద్యుధునిపాతశివస్వనాసు । రేమే చిరం ధనదవల్లలనావరూథీ
ఆ విద్యాధరీలతో కూడి, ఎనిమిది దివ్య పర్వత శిఖరాలు, లోయల్లో, స్నిగ్ధమైన గాలులతో, సిద్ధులు దివ్య వాద్యాలతో, మంగళధ్వనులతో స్తుతిస్తూ, ధనదుని స్త్రీలతో ఎంతో కాలం ఆనందంగా విహరించాడు.
వైశ్రంభకే సురవనే నందనే పుష్పభద్రకే । మానసే చైత్రరథ్యే చ సరే మే రామయా రతః
వైశ్రంభక వనంలో, నందనంలో, పుష్పభద్రకంలో, మానస సరస్సులో, చైత్రరథ వనంలో రామతో కలిసి ఆనందంగా విహరించాడు.
సుమతిరువాచ। ఏవం తయా క్రీడమానః సర్వత్ర ధరణీతలే । నాబుధ్యత గతానబ్దాఞ్ఛతసంఖ్యా పరీమితాన్
సుమతి ఇలా అన్నాడు: ఈ విధంగా ఆమెతో భూమి మీద ఎక్కడైనా విహరిస్తూ, వందల సంవత్సరాలు ఎలా గడిచిపోయాయో అతనికి తెలియలేదు.
తతో జ్ఞాత్వాథవ తద్విప్రః స్వకాలపరివర్తినీమ్ । మనోరథైశ్చ సంపూర్ణాం స్వస్యప్రియతమాం వరామ్
అప్పుడు ఆ ముని తన కాలం మారినదని, తన మనసులోని కోరిక తీరినదని గ్రహించాడు.
న్యవర్తతాశ్రమం శ్రేష్ఠం పయోష్ణీతీరసంస్థితమ్ । నిర్వైరజం తు జనతాసంకులం మృగసేవితమ్
తర్వాత అతడు పయోష్ణీ నది తీరంలో ఉన్న తన శ్రేష్ఠమైన ఆశ్రమానికి తిరిగి వచ్చాడు. అక్కడ శత్రుత్వం లేకుండా, జనంతో నిండిపోయి, మృగాలు సంచరించేలా ఉంది.
తత్రావసత్స సుతపాః శిష్యైర్వేదసమన్వితైః । సేవితాంఘ్రియుగో నిత్యం తతాప పరమం తపః
అక్కడ ఆ తపస్వి వేదాలు నేర్చుకున్న శిష్యులతో కలిసి నివసిస్తూ, వారంతా సేవ చేస్తుండగా, పరమ తపస్సు ఆచరించాడు.
కదాచిదథ శర్యాతిర్యష్టుమైచ్ఛత దేవతాః । తదా చ్యవనమానేతుం ప్రేషయామాస సేవకాన్
ఒకసారి శర్యాతి అనే రాజు దేవతలకు యజ్ఞం చేయాలని కోరుకున్నాడు. అప్పుడు చ్యవనుని తీసుకురావాలని సేవకులను పంపించాడు.
తైరాహూతో ద్విజవరస్తత్రాగచ్ఛన్మహాతపాః । సుకన్యయా ధర్మపత్న్యా స్వాచార పరినిష్ఠయా
వారు పిలవగానే, మహాతపస్వి అయిన ద్విజుడు, తన ధర్మపత్నిగా, సద్గుణాలుతో నడిచే సుకన్యతో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు.
ఆగతం తం మునివరం పత్న్యా పుత్ర్యా మహాయశాః । దదర్శ దుహితుః పార్శ్వే పురుషం సూర్యవర్చసమ్
ఆ మహా కీర్తి కలిగిన రాజు, తన భార్య, కుమార్తెతో వచ్చిన ఆ మునిని చూశాడు. కుమార్తె పక్కన సూర్యుడిలా ప్రకాశించే ఒక పురుషుడు ఉన్నాడు.
రాజా దుహితరం ప్రాహ కృతపాదాభివందనామ్ । ఆశిషో న ప్రయుంజానో నాతిప్రీతమనా ఇవ
ఆ రాజు తన కుమార్తె పాదాలకు నమస్కరించిన తరువాత, ఆశీర్వాదం ఇవ్వకుండా, అంతగా సంతోషపడని మనసుతో మాట్లాడాడు.
చికీర్షితం తే కిమిదం పతిస్త్వయా । ప్రలంభితో లోకనమస్కృతో మునిః । త్వయా జరాగ్రస్తమసంమతం పతిం । విహాయ జారం భజసేఽముమధ్వగమ్
నీవు భర్త కోసం చేసిన పని ఏమిటి? లోకానికి గౌరవం పొందిన మునిని మోసం చేసి, వృద్ధుడైన, పెద్దలందరికీ ఇష్టమైన భర్తను వదిలేసి, ఈ పరాయివాడిని, తిరుగాడిని ఎంచుకున్నావు.