చ్యవనోఽప్యోమితి ప్రాహ భాగదానే వరౌజసోః । తదా హృష్టావశ్వినౌ తమూచతుస్తపతాం వరమ్
చ్యవనుడు 'అలా జరుగుతుంది' అని దేవతలకు భాగం ఇవ్వడానికి అంగీకరించాడు. అప్పుడు ఆనందంతో అశ్వినీదేవతలు, తపస్సులో శ్రేష్ఠుడైన అతనితో మాట్లాడారు.
నిమజ్జతాం భవానస్మిన్హ్రదే సిద్ధవినిర్మితే । ఇత్యుక్తో జరయాగ్రస్త దేహో ధమనిసంతతః
'సిద్ధులు సృష్టించిన ఈ సరస్సులో ప్రవేశించు' అని వారు చెప్పారు. వృద్ధాప్యంతో శరీరం బలహీనమై, శిరలు స్పష్టంగా కనిపించేలా ఉన్న అతను, వారి మాట విని సరస్సులోకి వెళ్లాడు.
హ్రదం ప్రవేశితోఽశ్విభ్యాం స్వయం చామజ్జతాం హ్రదే । పురుషాస్త్రయ ఉత్తస్థురపీచ్యా వనితాప్రియాః
అశ్వినీదేవతలతో కలిసి చ్యవనుడు సరస్సులోకి ప్రవేశించాడు. వారు లోపలికి మునిగినప్పుడు, ముగ్గురు పురుషులు బయటకు వచ్చారు. వారంతా స్త్రీలకు ఇష్టపడే విధంగా అందంగా ఉన్నారు.
రుక్మస్రజః కుండలినస్తుల్యరూపాః సువాససః । తాన్నిరీక్ష్య వరారోహా సురూపాన్సూర్యవర్చసః
వారు బంగారు హారాలు, కుండలాలు ధరించి, ఒకేలా రూపంతో, చక్కటి వస్త్రాలు వేసుకున్నారు. వారిని చూసి, ఆ అందమైన స్త్రీ, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే పురుషులను చూచింది.
అజానతీ పతిం సాధ్వీ హ్యశ్వినౌ శరణం యయౌ । దర్శయిత్వా పతిం తస్యై పాతివ్రత్యేన తోషితౌ
తన భర్త ఎవరో తెలియక, ఆ పతివ్రత స్త్రీ అశ్వినీదేవతలను ఆశ్రయించింది. వారు ఆమెకు భర్తను చూపించి, ఆమె పతివ్రత ధర్మాన్ని మెచ్చుకున్నారు.
ఋషిమామంత్ర్య యయతుర్విమానేన త్రివిష్టపమ్ । యక్ష్యమాణే క్రతౌ స్వీయభాగకార్యాశయాయుతౌ
ఆ ఋషిని వీడ్కోలు చెప్పి, అశ్వినీదేవతలు తమ స్వర్గీయ విమానంలో త్రివిష్టపానికి వెళ్లారు. యజ్ఞంలో తమ భాగం పొందాలనే ఆశతో వారు వెళ్లారు.
కాలేన భూయసా క్షామాం కర్శితాం వ్రతచర్యయా । ప్రేమగద్గదయా వాచా పీడితః కృపయాబ్రవీత్
కాలక్రమంలో, వ్రతాచరణ వల్ల ఆమె క్షీణించి, బలహీనురాలైంది. ప్రేమతో కంపించే స్వరంతో ఆమె మాట్లాడగా, అతను కరుణతో సమాధానం ఇచ్చాడు.
తుష్టోఽహమద్య తవ భామిని మానదాయాః । శుశ్రూషయా పరమయా హృది చైకభక్త్యా । యో దేహినామయమతీవ సుహృత్స్వదేహో । నావేక్షితః సముచితః క్షపితుం మదర్థే
'ఓ భామినీ! నీవు నాకు గౌరవం ఇచ్చి, పరమమైన సేవతో, హృదయపూర్వకమైన భక్తితో నన్ను సంతుష్టిపరిచావు. నీవు నాకు నిజమైన మిత్రురాలు, నా స్వంత శరీరమే. నా కోసం ఇంత త్యాగం చేయగలిగినవారు మరెవ్వరూ లేరు.'
యే మే స్వధర్మనిరతస్య తపః సమాధి-। విద్యాత్మయోగవిజితా భగవత్ప్రసాదాః । తానేవ తే మదనుసేవనయాఽవిరుద్ధాన్ । దృష్టిం ప్రపశ్య వితరామ్యభయానశోకాన్
'నేను నా ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, తపస్సు, ధ్యానం, విద్య, యోగం ద్వారా భగవంతుని కృపతో పొందిన ఆశీర్వాదాలను, నీవు నాకు చేసిన సేవ వల్ల, నీకు నిర్బంధంగా చూపు, భయములేని జీవితం, దుఃఖరహితత్వాన్ని ఇస్తున్నాను.'
అన్యే పునర్భగవతో భ్రువ ఉద్విజృంభ-। విస్రంసితార్థరచనాః కిమురుక్రమస్య । సిద్ధాసి భుంక్ష్వ విభవాన్నిజధర్మదోహాన్ । దివ్యాన్నరైర్దురధిగాన్నృపవిక్రియాభిః
'ఇంకా, భగవంతుడు కనుసైగతో ఇతరుల ప్రయత్నాలను అడ్డుకుంటాడు. వారు ఏమి చేయగలరు? నీవు సిద్ధురాలివి. నీ స్వధర్మఫలాలను అనుభవించు. రాజుల అనుగ్రహంతో మానవులకు దుర్లభమైన దివ్య భోజనాలను ఆస్వాదించు.'
ఏవం బ్రువాణమబలాఖిలయోగమాయా । విద్యావిచక్షణమవేక్ష్య గతాధిరాసీత్ । సంప్రశ్రయప్రణయవిహ్వలయా గిరేషద్ । వ్రీడావిలోకవిలసద్ధసితాననాహ
అతను ఇలా మాట్లాడినప్పుడు, ఆ స్త్రీ అతని యోగమాయా, విద్యలో నైపుణ్యాన్ని గుర్తించి, మనస్సు ప్రశాంతంగా అయింది. వినయంతో, ప్రేమతో ఉల్లాసంగా, సిగ్గుతో చిరునవ్వుతో అతన్ని చూచింది.
సుకన్యోవాచ। రాద్ధం బత ద్విజవృషైతదమోఘయోగ-। మాయాధిపే త్వయి విభో తదవైమి భర్తః । యస్తేఽభ్యధాయి సమయః సకృదంగసంగో । భూయాద్గరీయసి గుణః ప్రసవః సతీనామ్
సుకన్యా ఇలా చెప్పింది: 'ఓ ద్విజోత్తమా! నీ యోగమాయా నిష్ఫలమవ్వదని నాకు తెలిసింది. ప్రభూ! నీవు చేసిన ఆ ప్రతిజ్ఞ, ఒక్కసారి శరీరసంగమం, అది సతీస్త్రీలకు గొప్ప గుణాన్ని కలిగించాలి.'
తత్రేతి కృత్యముపశిక్ష్య యథోపదేశం । యేనైష కర్శితతమోతి రిరంసయాత్మా । సిధ్యేత తే కృతమనోభవ ధర్షితాయా । దీనస్తదీశభవనం సదృశం విచక్ష్వ
అక్కడ నీవు చేయవలసిన పనిని ఉపదేశం ప్రకారం నేర్చుకో. ఈ ఆత్మ, కోరికలతో బలహీనమై, తృప్తి కోసం తపిస్తూ ఉంది. దుర్బలమైన మనసుతో, ప్రభువు గడప వద్ద నిలిచిన వానికి నీవు ఏమి చేయాలి, ఏది యోగ్యమో, ఓ జ్ఞానివా, బాగా ఆలోచించు.
సుమతిరువాచ। ప్రియాయాః ప్రియమన్విచ్ఛంశ్చ్యవనో యోగమాస్థితః । విమానం కామగం రాజంస్తర్హ్యేవావిరచీకరత్
సుమతి ఇలా అన్నాడు: తన ప్రియమైన భార్యకు ఇష్టమైనదాన్ని ఇవ్వాలని కోరుతూ, చ్యవనుడు యోగబలంతో, ఆ రాజా, వెంటనే తన సంకల్పంతో ఆకాశంలో ఎగిరే మహా మందిరాన్ని సృష్టించాడు.
సర్వకామదుఘం రమ్యం సర్వరత్నసమన్వితమ్ । సర్వార్థోపచయోదర్కం మణిస్తంభైరుపస్కృతమ్
అది అందమైనది, కావలసిన కోరికలన్నింటినీ తీరుస్తుంది, అన్ని రకాల రత్నాలతో అలంకరించబడింది, అన్ని ప్రయోజనాలు పెరిగేలా చేస్తుంది, మణిపద్దలతో ముస్తాబు చేయబడింది.
దివ్యోపస్తరణోపేతం సర్వకాలసుఖావహమ్ । పట్టికాభిః పతాకాభిర్విచిత్రాభిరలంకృతమ్
దివ్యమైన పరుపులతో, ఎప్పుడూ సుఖాన్ని ఇచ్చేలా, రంగురంగుల వస్త్రాలు, జెండాలతో అద్భుతంగా అలంకరించబడింది.
స్రగ్భిర్విచిత్రమాలాభిర్మంజుసింజత్షడంఘ్రిభిః । దుకూలక్షౌమకౌశేయైర్నానావస్త్రైర్విరాజితమ్
హారాలు, విచిత్రమైన మాలలు, మధుమక్షికలు మృదువుగా గుంజుతూ, నాజూకైన దుస్తులు, పట్టు, రకరకాల వస్త్రాలతో మెరిసిపోతూ ఉంది.
ఉపర్యుపరి విన్యస్తనిలయేషు పృథక్పృథక్ । కౢప్తైః కశిపుభిః కాంతం పర్యంకవ్యజనాదిభిః
ఒక్కొక్క అంతస్తులో, ఒక్కొక్కదానిపై ఒక్కొక్కటి, అందమైన మంచాలు, విశ్రాంతికొరకు పంకాలు, ఇతర సౌకర్యాలు సరిగా అమర్చబడ్డాయి.
తత్రతత్ర వినిక్షిప్త నానాశిల్పోపశోభితమ్ । మహామరకతస్థల్యా జుష్టం విద్రుమవేదిభిః
ప్రతి చోటా రకరకాల కళాకృతులు అలంకరించబడి, పెద్ద ఎమరాల్డ్ నేలపై, పగడపు వేదికలు మెరిసిపోతున్నాయి.
ద్వాఃసు విద్రుమదేహల్యా భాతం వజ్రకపాటకమ్ । శిఖరేష్వింద్రనీలేషు హేమకుంభైరధిశ్రితమ్
ద్వారాల వద్ద పగడపు మెట్లు, వజ్రపు పలకలతో మెరిసిపోతున్నాయి; ఇంద్రనీల గోపురాలపై బంగారు కలశాలు వెలుగుతున్నాయి.
చక్షుష్మత్పద్మరాగాగ్ర్యైర్వజ్రభిత్తిషు నిర్మితైః । జుష్టం విచిత్రవైతానైర్ముక్తాహారావలంబితైః
కళ్లకు ఆహ్లాదంగా, ఉత్తమ పద్మరాగ రత్నాలతో గోడలు అలంకరించబడి, విచిత్రమైన పందిళ్లు, ముత్యాల హారాలు వేలాడుతూ ఉన్నాయి.
హంసపారావతవ్రాతైస్తత్ర తత్ర నికూజితమ్ । కృత్రిమాన్మన్యమానైస్తానధిరుహ్యాధిరుహ్య చ
ప్రతి చోటా హంసలు, పావురాలు గుంజుతూ, పైకి దిగుతూ, ఆ కృతిమ వాతావరణాన్ని సహజంగా భావిస్తూ సంచరిస్తున్నాయి.
విహారస్థానవిశ్రామ సంవేశ ప్రాంగణాజిరైః । యథోపజోషం రచితైర్విస్మాపనమివాత్మనః
విహార స్థలాలు, విశ్రాంతి గదులు, పడక గదులు, ప్రాంగణాలు, మండపాలు—అన్నీ అనుకూలంగా ఏర్పాటుచేయబడి, చూసేవారికి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించేవిగా ఉన్నాయి.
ఏవం గృహం ప్రపశ్యంతీం నాతిప్రీతేన చేతసా । సర్వభూతాశయాభిజ్ఞః స్వయం ప్రోవాచ తాం ప్రతి
అలాంటి గృహాన్ని ఆమె చూస్తూ, అంతగా ఆనందించకపోయినా, అన్ని జీవుల మనసు తెలుసుకునే ముని, ఆమెతో స్వయంగా మాట్లాడాడు.
నిమజ్జ్యాస్మిన్హ్రదే భీరు విమానమిదమారుహ । సుభ్రూర్భర్తుః సమాదాయ వచః కువలయేక్షణా
‘ఓ భయపడే వాడివి, ఈ సరస్సులో మునిగి, ఈ విమానంలోకి ఎక్కు. కమలాక్షి, మృదువైన కనుబొమ్మలతో ఉన్నవాడివి, భర్త చెప్పిన మాటను పాటించు’ అని అన్నాడు.
సరజో బిభ్రతీ వాసో వేణీభూతాంశ్చ మూర్ద్ధజాన్ । అంగం చ మలపంకేన సంఛన్నం శబలస్తనమ్
ధూళితో మసకబారిన వస్త్రం ధరించి, జడగా వేసిన జుట్టుతో, మట్టితో పూతపడి, మచ్చలతో ఉన్న వక్షోజాలతో, ఆమె లోపలికి ప్రవేశించింది.
ఆవివేశ సరస్తత్ర ముదా శివజలాశయమ్ । సాంతఃసరసి వేశ్మస్థాః శతాని దశకన్యకాః
ఆమె ఆనందంగా ఆ పవిత్రమైన జలాశయాన్ని ప్రవేశించింది. ఆ సరస్సులో, ఆ మందిరంలో, పదిమంది వంద మంది యువతులు ఉన్నారు.
సర్వాః కిశోరవయసో దదర్శోత్పలగంధయః । తాం దృష్ట్వా శీఘ్రముత్థాయ ప్రోచుః ప్రాంజలయః స్త్రియః
అందరూ యవ్వనంలో, ఉత్పల సువాసనతో ఉన్నారు. ఆమెను చూసి, ఆ స్త్రీలు వెంటనే లేచి, చేతులు జోడించి మాట్లాడారు.
వయం కర్మకరీస్తుభ్యం శాధి నః కరవామ కిమ్ । స్నానేన తా మహార్హేణ స్నాపయిత్వా మనస్వినీమ్
‘మేము మీ సేవకులం; మాకు ఆజ్ఞాపించండి, ఏం చేయమంటారు?’ అప్పుడు వారు ఆ మహోన్నతమైన స్నానంతో ఆ సతీసమేతను స్నానంపుచేశారు.
దుకూలే నిర్మలే నూత్నే దదురస్యై చ మానద । భూషణాని పరార్ఘ్యాని వరీయాంసి ద్యుమంతి చ
తరువాత ఆమెకు కొత్తగా, శుభ్రంగా ఉన్న దుకూలాన్ని ఇచ్చి, అత్యంత విలువైన, ప్రకాశించే ఆభరణాలను సమర్పించారు.