కటాక్షైర్నూపురారావైః పరిరంభైర్విలోకనైః । న తస్య చిత్తం విభ్రాంతం కర్తుం శక్తా వరాంగనాః
పక్క చూపులు, నూపురాల శబ్దం, ఆలింగనాలు, ఆకర్షణీయమైన చూపులు—ఇవి అన్నీ కలిసినా, అందమైన స్త్రీలు కూడా అతని మనసును కదిలించలేకపోయారు.
గత్వా యథాగతం శక్రం జగదుర్ధీరధీర్నృపః । తచ్ఛ్రుత్వా మఘవా భీతః సేవామారభతాత్మనః
అతడు మునుపటిలాగే ఇంద్రుని దగ్గరకు వెళ్లి తిరిగి వచ్చాడు. ఈ విషయం విని మఘవంతుడు భయపడి, రాజుకు సేవ చేయడం ప్రారంభించాడు.
అథ నిశ్చితమాలోక్య పాదపద్మే స్వకేంఽబికా । జితేంద్రియం మహారాజం ప్రత్యక్షాభూత్సుతోషితా
తన పాదపద్మాల వద్ద స్పష్టంగా చూసి, ఇంద్రియాలను జయించిన మహారాజుతో తృప్తిగా ఉన్న అమ్మవారు ప్రత్యక్షమయ్యారు.
పంచాస్యపృష్ఠలలితా పాశాంకుశధరావరా । ధనుర్బాణధరా మాతా జగత్పావనపావనీ
ఐదు ముఖాలున్న సింహం మీద అందంగా కూర్చొని, పాశం, అంకుశం, విల్లు, బాణాలు ధరించి, జగత్తును పవిత్రం చేసే తల్లి ప్రత్యక్షమయ్యారు.
తాం వీక్ష్య మాతరం ధీమాన్సూర్యకోటిసమప్రభామ్ । ధనుర్బాణసృణీపాశాన్దధానాం హర్షమాప్తవాన్
పది కోట్ల సూర్యుల్లా ప్రకాశించే తల్లిని, విల్లు, బాణాలు, దారము, పాశం ధరించినవారిని చూసి, ఆ జ్ఞాని అపారమైన ఆనందాన్ని పొందాడు.
శిరసా బహుశో నత్వా మాతరం భక్తిభావితామ్ । హసంతీం నిజదేహేషు స్పృశంతీం పాణినా ముహుః
ఆ తల్లిని భక్తితో మనసు నిమగ్నమై, తల ఎన్నోసార్లు వంచి నమస్కరించాడు. ఆమె చిరునవ్వుతో తన శరీరాన్ని చేతితో మళ్లీ మళ్లీ తాకుతూ కనిపించింది.
తుష్టావ భక్త్యుత్కలితచిత్తవృత్తిర్మహామతిః । గద్గదస్వరసంయుక్తః కంటకాంగోపశోభితః
భక్తితో ఉప్పొంగిన మనసుతో, ఆ మహాజ్ఞాని అమ్మవారిని స్తుతించాడు. అతని స్వరం ఆనందంతో కంపించగా, శరీరం పులకరించిపోయింది.
జయ దేవి మహాదేవి భక్తవృందైకసేవితే । బ్రహ్మరుద్రాదిదేవేంద్ర సేవితాంఘ్రియుగేఽనఘే
జయహో దేవి! మహాదేవి! భక్తుల సమూహానికి ఏకైక ఆశ్రయం! బ్రహ్మ, రుద్ర, ఇంద్రులాంటి దేవతలు నీ పాదాలను సేవించేవారు, పాపరహితురాలా!
మాతస్తవ కలావిద్ధమేతద్భాతి చరాచరమ్ । త్వదృతే నాస్తి సర్వం తన్మాతర్భద్రే నమోస్తు తే
తల్లి! నీ శక్తి వల్లనే ఈ చరాచర జగత్తు ప్రకాశిస్తోంది. నీవు లేకుండా ఏదీ లేదు. మంగళకరమైన తల్లీ! నీకు నమస్కారం.
మహీ త్వయాఽధారశక్త్యా స్థాపితా చలతీహ న । సపర్వతవనోద్యాన దిగ్గజైరుపశోభితా
నీ ఆధారశక్తితో భూమి స్థిరంగా ఉంది, కదలదు. పర్వతాలు, అరణ్యాలు, ఉద్యానవనాలు, దిక్కుల ఏనుగులతో అలంకరించబడి ఉంది.
సూర్యస్తపతి ఖే తీక్ష్ణైరంశుభిః ప్రతపన్మహీమ్ । త్వచ్ఛక్త్యా వసుధాసంస్థం రసం గృహ్ణన్విముంచతి
సూర్యుడు ఆకాశంలో కఠినమైన కిరణాలతో భూమిని వేడెక్కిస్తాడు. నీ శక్తితోనే భూమిలోని రసాన్ని పీల్చి, మళ్లీ విడిచిపెడతాడు.
అంతర్బహిః స్థితో వహ్నిర్లోకానాం ప్రకరోతు శమ్ । త్వత్ప్రతాపాన్మహాదేవి సురాసురనమస్కృతే
అంతర్భాగంలోనూ, బయటనూ ఉన్న అగ్ని నీ మహిమతో లోకాలకు శాంతిని ఇస్తుంది, మహాదేవి! దేవతలు, దానవులు నీకు నమస్కరిస్తారు.
త్వం విద్యా త్వం మహామాయా విష్ణోర్లోకైకపాలినః । స్వశక్త్యా సృజసీదం త్వం పాలయస్యపి మోహిని
నీవే విద్య, నీవే మహామాయ, విష్ణువు జగత్కాపకుని మాయ. నీ స్వశక్తితో ఈ జగత్తును సృష్టించి, మోహినిలా పాలిస్తున్నావు.
త్వత్తః సర్వే సురాః ప్రాప్య సిద్ధిం సుఖమయంతి వై । మాం పాలయ కృపానాథే వందితే భక్తవల్లభే
నీ వల్లే దేవతలు సర్వసిద్ధి, సుఖాన్ని పొందుతారు. దయామయి! అందరి పూజితురాలా! భక్తుల ప్రియురాలా! నన్ను కాపాడు.
రక్ష మాం సేవకం మాతస్త్వదీయచరణారణమ్ । కురు మే వాంఛితాం సిద్ధిం మహాపురుషపూర్వజే
తల్లి! నీ పాదారవిందాలే నాకు శరణ్యం. నీ సేవకుడిని కాపాడు. మహాపురుషులు పూజించిన ప్రాచీనురాలా! నేను కోరుకున్న సిద్ధిని ఇవ్వు.
సుమతిరువాచ। ఏవం తుష్టా జగన్మాతా వృణీష్వ వరముత్తమమ్ । ఉవాచ భక్తం సుమదం తపసా కృశదేహినమ్
సుమతి ఇలా చెప్పాడు: అప్పుడు జగన్మాత తృప్తిగా, తపస్సుతో క్షీణించిన భక్తుడైన సుమదుని చూచి, 'ఉత్తమమైన వరం కోరుకో' అని అనుగ్రహించింది.
ఇత్యేతద్వాక్యమాకర్ణ్య ప్రహృష్టః సుమదో నృపః । వవ్రే నిజం హృతం రాజ్యం హతదుర్జనకంటకమ్
ఈ మాటలు విని, సుమదుడు ఆనందంతో తనకు పోయిన రాజ్యాన్ని, దుష్టులు తొలగిపోయిన రాజ్యాన్ని తిరిగి ఇవ్వమని కోరాడు.
మహేశీచరణద్వంద్వే భక్తిమవ్యభిచారిణీమ్ । ప్రాంతే ముక్తిం తు సంసారవారిధేస్తారిణీం పునః
అతడు మహేశ్వరి పాదయుగళాలపై అచంచలమైన భక్తి, చివరికి సంసారసముద్రాన్ని దాటి మోక్షాన్ని కూడా కోరాడు.
కామాక్షోవాచ। రాజ్యం ప్రాప్నుహి సుమద సర్వత్రహతకంటకమ్ । మహిలారత్నసంజుష్టపాదపద్మద్వయో భవ
కామాక్షి ఇలా చెప్పింది: 'సుమదా! నీవు అన్ని విఘ్నాలు తొలగిన రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందు. గొప్ప స్త్రీమణులతో అలంకరించబడిన పాదయుగళాన్ని కలిగి ఉండు.'
తతవైరిపరాభూతిర్మాభూయాత్సుమదాభిధ । యదా తు రావణం హత్వా రఘునాథో మహాయశాః
సుమదా! నీకు శత్రువుల చేత ఓటమి కలగదు. మహాప్రతాపశాలి రఘునాథుడు రావణాసురుణ్ని సంహరించిన తర్వాత,
కరిష్యత్యశ్వమేధం హి సర్వసంభారశోభితమ్ । తస్య భ్రాతా మహావీరః శత్రుఘ్నః పరవీరహా
అతడు అన్ని ఏర్పాట్లతో అశ్వమేధయాగాన్ని నిర్వహిస్తాడు. అతని సహోదరుడు, శత్రుఘ్నుడు, పరశత్రువులను సంహరించేవాడు,
పాలయన్హయమాయాస్యత్యత్ర వీరాదిభిర్వృతః । తస్మై సర్వం సమర్ప్య త్వం రాజ్యమృద్ధం ధనాదికమ్
వీరులతో కూడి, యజ్ఞశ్వాన్ని కాపాడుతూ ఇక్కడికి వస్తాడు. అప్పుడూ నీవు నీ రాజ్యాన్ని, ధనాదిక సంపదను అతనికి సమర్పించాలి.
పాలయిష్యసి యోధైః స్వైర్ధనుర్ధారిభిరుద్భటైః । తతః పృథివ్యాం సర్వత్ర భ్రమిష్యసి మహామతే
ఆ తరువాత, నీ స్వంత యోధులతో, ధైర్యవంతులైన విలువిదులతో రాజ్యం పాలించు. ఆ తరువాత, మహామతుడా! భూమండలమంతా సంచరిస్తావు.
తతో రామం నమస్కృత్య బ్రహ్మేంద్రేశాదిసేవితమ్ । ముక్తిం ప్రాప్స్యసి దుష్ప్రాపాం యోగిభిర్యమసాధనైః
తర్వాత బ్రహ్మ, ఇంద్రాది దేవతలు సేవించే రాముని నమస్కరించి, యోగులు కఠిన సాధనతో పొందే దుర్లభమైన మోక్షాన్ని నీవు పొందుతావు.
తావత్కాలమిహస్థాస్యే యావద్రామహయాగమః । పశ్చాత్త్వాం తు సముద్ధృత్య గంతాస్మి పరమం పదమ్
రాముని యజ్ఞశ్వం వచ్చేవరకు నేను ఇక్కడే ఉంటాను. ఆ తరువాత నిన్ను ఎత్తుకొని పరమపదానికి తీసుకెళ్తాను.
ఇత్యుక్త్వాంతర్దధే దేవీ సురాసురనమస్కృతా । సుమదోఽప్యహిచ్ఛత్రాయాం శత్రూన్హత్వా నృపోఽభవత్
ఇలా చెప్పి, దేవతలు, దానవులు పూజించే ఆ దేవి అంతర్ధానమైంది. సుమదుడు కూడా అహిచ్ఛత్రలో తన శత్రువులను సంహరించి రాజుగా స్థిరపడ్డాడు.
ఏష రాజా సమర్థోఽపి బలవాహనసంయుతః । న గ్రహీష్యతి తే వాహం మహామాయాసుశిక్షితః
ఈ రాజు శక్తివంతుడైనా, గొప్ప సైన్యాన్ని కలిగి ఉన్నా, మహామాయలో నిపుణుడైనందున నీ యజ్ఞశ్వాన్ని పట్టుకోడు.
శ్రుత్వా ప్రాప్తం పురీ పార్శ్వే హయమేధహయోత్తమమ్ । త్వాం చ సర్వైర్మహారాజైః సేవితాంఘ్రిం మహామతిమ్
యజ్ఞశ్వం నగరానికి చేరిందని, నీవు మహారాజులతో కూడి ఉన్నావని విని,
సర్వం దాస్యతి సర్వజ్ఞ రాజా సుమదనామధృక్ । అధునాతన్మహారాజ రామచంద్ర ప్రతాపతః
అన్ని విషయాలు తెలిసిన సుమదుడు నీకు అన్నీ ఇస్తాడు. ఇప్పుడు రామచంద్రుని ప్రభావంతో ఇది జరుగుతోంది, మహారాజా!
శేష ఉవాచ। ఇతి వృత్తం సమాకర్ణ్య సుమదస్య మహాయశాః । సాధుసాధ్వితి చోవాచ జహర్ష మతిమాన్బలీ
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ సంఘటనలు విని, మహాప్రతాపశాలి, మేధావి, బలవంతుడు 'బాగుంది, బాగుంది' అని ఆనందించాడు.