శత్రుఘ్నస్య ప్రయాణాయాభ్యుద్య తస్య భుజోఽస్ఫురత్ । దక్షిణః శుభమాశంసీ జయాయ చ బభూవ హ
శత్రుఘ్నుడు ప్రయాణానికి సిద్ధమయ్యే వేళ, అతని కుడి చేయి కొద్దిగా కంపించిందట. ఇది శుభ సూచకంగా, విజయానికి సంకేతంగా కనిపించింది.
పుష్కలః స్వగృహం రమ్యం ప్రవివేశ సమృద్ధిమత్ । వితర్దిభిర్వలక్షాభిః శోభితం రత్నవేదికమ్
పుష్కలుడు తన సొంత ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు. ఆ ఇల్లు ఎంతో అందంగా, ఐశ్వర్యంగా, పలకలు, మణులు, రత్నాలతో అలంకరించబడి, రత్నవేదికలు మెరిసిపోతున్నాయి.
తత్రాపశ్యన్నిజాం భార్యాం పతివ్రతపరాయణామ్ । కించిత్స్వదర్శనాద్ధృష్టాం భర్తృదర్శనలాలసామ్
అక్కడ అతను తన భార్యను చూశాడు. ఆమె భర్తకు అంకితమై, స్వామిని చూసిన ఆనందంతో కొంత ధైర్యంగా, భర్తను చూడాలనే తపనతో ఉంది.
ముఖారవిందేన చ నాగవల్లీదలం సుకర్పూరయుతం చ చర్వతీ । నాసాఫలం తోయభవం మహాధనం బాహ్వోర్మృణాలీసదృశోః సుకంకణే
ఆమె ముఖం పద్మపుష్పంలా ప్రకాశించేది. ఆమె నాగవల్లి దళాలను, మంచి కర్పూరంతో కలిపి నములుతూ ఉంది. ముక్కుపుడక నీటిలో పుట్టిన విలువైన రత్నంతో తయారై ఉంది. చేతులకు కమల కాడల వలె నాజూకైన కంకణాలు మెరిసిపోతున్నాయి.
కుచౌ తు మాలూరఫలోపమౌ వరౌ నితంబబింబం వరనీవి శోభితమ్ । పాదౌ తులాకోటిధరౌ సుకోమలౌ దధత్యహో ఏక్షత సత్పతిం స్వకమ్
ఆమె వక్షోజాలు మాలూరఫలాల వలె ఆకర్షణీయంగా ఉన్నాయి. నడుము మంచి నీవితో అలంకరించబడి ఉంది. పాదాలు తులాబారపు చివరల వలె మృదువుగా, అందమైన గజ్జెలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి. ఆమె తన ప్రియమైన భర్తను ప్రేమగా చూస్తోంది.
పరిరభ్య ప్రియాం ధీరో గద్గదస్వరభాషిణీమ్ । తదురోజపరీరంభనిర్భరీకృతదేహకామ్
ధైర్యవంతుడు తన ప్రియమైన భార్యను హత్తుకుని, ఆమె భావోద్వేగంతో కొంచెం కంపించిన స్వరంతో మాట్లాడుతున్నది. అతను ఆమెను తన ఛాతీకి హత్తుకుని, ఆమె దేహాన్ని పూర్తిగా తనలో కలిపేసుకున్నాడు.
ఉవాచ భద్రే గచ్ఛామి శత్రుఘ్నపృష్ఠరక్షకః । రామాజ్ఞయా యాజ్ఞమశ్వం పాలయన్రథసంయుతః
అతను ఇలా అన్నాడు: 'ప్రియమైనవాడా, నేను శత్రుఘ్నుని వెనుక రక్షకుడిగా, రాముని ఆజ్ఞతో, రథాలతో కలిసి, యజ్ఞానికి గుర్రాన్ని కాపాడేందుకు వెళ్తున్నాను.'
త్వయా మే మాతరః పూజ్యాః పాదసంవాహనాదిమిః । తదుచ్ఛిష్టం హి భుంజానా తత్కర్మకరణాదరా
'నీవు నా తల్లులను గౌరవంగా, వారి పాదాలను మర్దించటం వంటి సేవలు చేయాలి. వారు తిన్న తరువాత మిగిలినదానిని మాత్రమే భోజనం చేయాలి. ఈ విధంగా విధులను శ్రద్ధగా నిర్వర్తించాలి.'
సర్వాః పతివ్రతా నార్యో లోపాముద్రాదికాః శుభాః । నావమాన్యాస్త్వయా భీరు స్వతపోబలశోభితాః
'లోపముద్ర మొదలైన అన్ని పతివ్రతా స్త్రీలను నీవు ఎప్పుడూ గౌరవించాలి, భయపడే వాడా. వారు తమ తపస్సు వలన ప్రకాశిస్తున్నారు.'
శేష ఉవాచ। ఇత్యుక్తవంతం స్వపతిం వీక్ష్య ప్రేమ్ణా సునిర్భరమ్ । ప్రత్యువాచ హసంతీవ కించిద్గద్గదభాషిణీ
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: భర్త ఈ మాటలు చెప్పిన తరువాత, ఆమె ఎంతో ప్రేమతో, స్వల్పంగా నవ్వుతూ, కొంత కంపించిన స్వరంతో సమాధానం చెప్పింది.
నాథ తే విజయోభూయాత్సర్వత్ర రణమండలే । శత్రుఘ్నాజ్ఞా ప్రకర్తవ్యా హయరక్షా యథా భవేత్
'నాథా, యుద్ధరంగంలో ఎక్కడైనా నీకు విజయమే కలగాలి. శత్రుఘ్నుని ఆజ్ఞ ప్రకారం గుర్రాన్ని రక్షించాలి.'
స్మరణీయా హి సర్వత్ర సేవికా త్వత్పదానుగా । కదాపి మానసం నాథ త్వత్తో నాన్యత్ర గచ్ఛతి
'నేను నీ సేవలో ఉండే దాసిని. నిత్యం నిన్ను గుర్తు చేసుకుంటాను. నా మనస్సు, నాథా, ఎప్పుడూ నీ నుండి వేరే దిశగా పోదు.'
పరమాయోధనే కాంత స్మర్తవ్యాహం న జాతుచిత్ । సత్యాం మయి తవ స్వాంతే యుద్ధే 3విజయసంశయః
'ప్రియమైనవాడా, ఎంతటి ఘోర యుద్ధంలోనైనా నన్ను గుర్తు పెట్టుకోవాలి. నేను నీ హృదయంలో నిజాయితీగా ఉన్నంత వరకు, యుద్ధంలో నీకు విజయంపై ఎలాంటి సందేహం ఉండదు.'
పద్మనేత్ర తథా కార్యమూర్మిలాద్యా యథా మమ । హాస్యం నైవ ప్రకుర్వంతి మాం వీక్ష్య కరతాడనైః
'పద్మనేత్రా, ఊర్మిళాదులు నాకు ఎలా ప్రవర్తిస్తారో అలాగే ప్రవర్తించాలి. వారు నన్ను చూసి నవ్వరు, చేతులతో కొట్టరు కూడా.'
ఇయం పత్నీ మహాభీరోః సంగ్రామే ప్రపలాయితుః । కాతరా యర్హి యుద్ధ్యంతి శూరాణాం సమయః కుతః
'ఒక గొప్ప వీరుని భార్య అయిన నేను, యుద్ధంలో పారిపోయే భయపడే వాడిని. ఇలాంటి స్త్రీలు యుద్ధం చేస్తే, ధైర్యవంతులకు యుద్ధ సమయం ఎక్కడుంటుంది?'
ఇత్యేవం న హసంత్యుచ్చైర్యథా మే దేవరాంగనాః । తథా కార్యం మహాబాహో రామస్య హయరక్షణే
'ఇలా, నా మీద ఇతర దేవరాళ్లు చేసేలా పెద్దగా నవ్వరు. మహాబాహువా, రాముని గుర్రాన్ని కాపాడడంలో కూడా ఇలాగే చేయాలి.'
యోద్ధా త్వమాదౌ సర్వత్ర పరే యే తవ పృష్ఠతః । ధనుష్టంకారబధిరాః క్రియంతాం బలినః పరే
'నీవు ఎక్కడైనా ముందుండి యుద్ధం చేయాలి. నీ వెనుక ఉన్నవారు కూడా అలాగే చేయాలి. నీ ధనుస్సు శబ్దంతో శత్రువులు చెవులు మూసుకునేలా చేయాలి.'
తవప్రోద్యత్కరాంభోజ కరవాలభియా బలమ్ । పరేషాం భవతాత్క్షిప్రమన్యోన్య భయవ్యాకులమ్
'నీవు యుద్ధంలో నీ పద్మపుష్పం వంటి చేయితో ఖడ్గాన్ని ఎత్తినప్పుడు, శత్రువుల సైన్యం వెంటనే పరస్పర భయంతో నిండిపోవాలి.'
కులం మహదలం కార్యం పరాన్విజయతా త్వయా । గచ్ఛ స్వామిన్మహాబాహో తవ శ్రేయో భవత్విహ
శత్రువులను జయించి, గొప్ప వంశాన్ని స్థాపించాలి. మహాబాహువైన ప్రభూ, నీవు వెళ్ళు. నీకు ఇక్కడ శుభం కలగాలి.
ఇదం ధనుర్గృహాణాశు మహద్గుణవిభూషితమ్ । యస్య గర్జితమాకర్ణ్య వైరివృందం భయాతురమ్
ఈ గొప్ప ధనుస్సును, అద్భుతమైన లక్షణాలతో అలంకరించబడినదాన్ని, త్వరగా ఎత్తుకో. దీని గర్జన శత్రు పంక్తుల్లో భయాన్ని కలిగిస్తుంది.
ఇమౌ తే త్విషుధీ వీర బధ్యేతాం శం యథా భవేత్ । వైరికోటివినిష్పేష బాణకోటి సుపూరితౌ
వీరా! ఇవే నీ రెండు బాణసంచులు. ఇవి శత్రు సమూహాలను నాశనం చేయడానికి బాణాలతో నిండిపోయి ఉన్నాయి. నీకు శుభం కలగాలని ఇవి సిద్ధంగా ఉన్నాయి.
కవచం త్విదమాధేహి శరీరే కామసుందరే । వజ్రప్రభా మహాదీప్తి హతసంతమసందృఢమ్
ఈ కవచాన్ని నీ అందమైన శరీరంపై ధరించు. ఇది వజ్రప్రభతో ప్రకాశిస్తూ, అంధకారాన్ని తొలగించి, స్థిరతను ఇస్తుంది.
శిరస్త్రాణం నిజోత్తంసే కురు కాంత మనోరమమ్ । ఇమేవ తంసే విశదే మణిరత్నవిభూషితే
ఈ అద్భుతమైన ముకుటాన్ని, మణిరత్నాలతో మెరిసే తలపైన అలంకరించు. ఇది ఆకర్షణీయంగా, అందంగా ఉంటుంది.
ఇతి సువిమలవాచం వీరపుత్రీం ప్రపశ్యన్ । నయనకమలదృష్ట్యా వీక్షమాణస్తందంగమ్ । అధిగతపరిమోదో భారతిః శత్రుజేతా । రణకరణసమర్థస్తాం జగాదాతిధీరః
అతి స్వచ్ఛమైన మాటలు చెప్పిన వీరపుత్రిని కమలములాంటి కన్నులతో చూసి, శత్రువులను జయించిన భరతుడు, యుద్ధానికి సిద్ధమై, ఆనందంతో, ధైర్యంగా ఆమెకు సమాధానం చెప్పాడు.
పుష్కల ఉవాచ। కాంతే యత్త్వం వదసి మాం తథా సర్వం చరామ్యహమ్ । వీరపత్నీ భవేత్కీర్తిస్తవ కాంతిమతీప్సితా
పుష్కలుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రియమైనవాడా! నువ్వు చెప్పినదాన్ని నేను అన్నీ చేస్తాను. నీకు కావలసిన విధంగా, వీరపత్నిగా నీ కీర్తి ప్రకాశించాలి.
ఇతి కాంతిమతీదత్తం కవచం ముకుటం వరమ్ । ధనుర్మహేషుధీఖడ్గం సర్వం జగ్రాహ వీర్యవాన్
అలా, కాంతిమతి కవచం, ముకుటం, ధనుస్సు, గొప్ప బాణసంచి, ఖడ్గం ఇచ్చింది. వీరుడు వాటిని అన్నీ స్వీకరించాడు.
పరిధాయ చ తత్సర్వం బహుశో భాసమన్వితః । శుశుభేఽతీవ సుభటః సర్వశస్త్రాస్త్రకోవిదః
అవి అన్నింటిని ధరించి, అనేక విధాలుగా మెరిసిపోతూ, అన్ని ఆయుధాలలో నైపుణ్యం కలిగిన సుభటుడు అత్యంత శోభాయమానంగా కనిపించాడు.
తమస్త్రశస్త్రశోభాఢ్యం వీరమాలావిభూషితమ్ । కుంకుమాగురుకస్తూరీ చందనాదికచర్చితమ్
ఆ వీరుడు, ఆయుధాలతో, అస్త్రాలతో అలంకరించబడి, వీరమాలలతో సుసज्जితుడై, కుంకుమ, అగురు, కస్తూరి, చందనాదులతో పూసబడి ఉన్నాడు.
నానాకుసుమమాలాభిరాజానుపరిశోభితమ్ । నీరాజయామాస ముహుస్తత్ర కాంతిమతీ సతీ
వివిధ పుష్పమాలలతో మోకాలపై అలంకరించబడి, అక్కడ సతీమూర్తి కాంతిమతి పునఃపునః హారతిచేసింది.
నీరాజయిత్వా బహుశః కిరంతీ మౌక్తికైర్ముహుః । గలదశ్రుచలన్నేత్రా పరిరేభే పతిం నిజమ్
అనేకసార్లు హారతి ఇచ్చి, ముత్యాలను చల్లుతూ, కన్నీళ్లు పారుతూ, కళ్ళు కంపించగా, ఆమె తన భర్తను ఆలింగనం చేసింది.