యో హన్యాద్విమదం మత్తం సుప్తం మగ్నం భయాతురమ్ । తావకోఽహం బ్రువాణం చ స వ్రజత్యధమాం గతిమ్
ఎవరైనా అహంకారంతో ఉన్నవానిని, మదంలో మునిగిపోయినవానిని, నిద్రలో ఉన్నవానిని, నీటిలో మునిగిపోయినవానిని, భయంతో వణికిపోతున్నవానిని, "నేను నీవాడిని" అని చెప్పినవానిని చంపితే, అతడు అత్యంత నీచమైన స్థితికి వెళ్తాడు.
పరస్వే చిత్తవృత్తిం త్వం మా కృథాః పారదారికే । నీచే రతిం న కుర్వీథాః సర్వసద్గుణపూరితః
నీవు పరస్త్రీపై మనసు పెట్టకూడదు; నీచమైన స్త్రీతో ఆనందం వెతకకూడదు; అన్ని మంచి లక్షణాలతో నీవు నిండిపోవాలి.
వృద్ధానాం ప్రేరణం పూర్వం మా కుర్వీథా రణం జయ । పూజ్యపూజాతిక్రమం త్వం మా విధేహి దయాన్వితః
విజయం కోసం వృద్ధులను ముందుగా యుద్ధానికి ప్రేరేపించకూడదు; దయతో ఎవరి గౌరవానికి ఎవరిని ముందుగా చేయాలో ఆ క్రమాన్ని ఉల్లంఘించకూడదు.
గాం విప్రం చ నమస్కుర్యా వైష్ణవం ధర్మసంయుతమ్ । అభివాద్య యతో గచ్ఛేస్తత్ర సిద్ధిమవాప్నుయాః
గోవును, బ్రాహ్మణుడిని, ధర్మముతో ఉన్న వైష్ణవుడిని నమస్కరించాలి; ఎక్కడికి వెళ్లినా వారిని గౌరవిస్తే అక్కడ విజయాన్ని పొందుతావు.
విష్ణుః సర్వేశ్వరః సాక్షీ సర్వవ్యాపకదేహభృత్ । యే తదీయా మహాబాహో తద్రూపా విచరంతి హి
విష్ణువు సమస్తానికి అధిపతి, సాక్షి, అన్నింటిలో వ్యాపించి ఉన్నవాడు; ఆయనకు చెందినవారు, ఓ మహాబాహూ, ఆయన రూపంలోనే ఈ లోకంలో సంచరిస్తారు.
యే స్మరంతి మహావిష్ణుం సర్వభూతహృది స్థితమ్ । తే మంతవ్యా మహావిష్ణు సమరూపా రఘూద్వహ
మహావిష్ణువును, సమస్త జీవుల హృదయంలో ఉన్నవాడిని, ఎవరైనా స్మరిస్తే, వారిని మహావిష్ణువు స్వరూపులుగా భావించాలి, ఓ రఘువంశశ్రేష్ఠ.
యస్య స్వీయో న పారక్యో యస్య మిత్రసమో రిపుః । తే వైష్ణవాః క్షణాదేవ పాపినం పావయంతి హి
ఎవరికి తనవారు, పరవారు అనే భేదం ఉండదో, శత్రువు స్నేహితుడితో సమానంగా కనిపించేవారో, అలాంటి వైష్ణవులు క్షణంలోనే పాపిని కూడా పవిత్రులను చేస్తారు.
యేషాం ప్రియం భాగవతం యేషాం వై బ్రాహ్మణాః ప్రియాః । వైకుంఠాత్ప్రేషితాస్తేఽత్ర లోకపావనహేతవే
ఎవరికి భాగవతం ప్రియమో, బ్రాహ్మణులు నిజంగా ప్రియమో, వారు ఈ లోకాన్ని పవిత్రం చేయడానికి వైకుంఠం నుండి పంపబడినవారు.
యేషాం వక్త్రే హరేర్నామ హృది విష్ణుః సనాతనః । ఉదరే విష్ణునైవేద్యః స శ్వపాకోఽపి వైష్ణవః
ఎవరికి నోటిలో హరినామం, హృదయంలో శాశ్వతమైన విష్ణువు, కడుపులో విష్ణువుకు సమర్పించిన ప్రసాదం ఉంటుందో, అలాంటి వ్యక్తి—even కుక్కను తినేవాడైనా—వైష్ణవుడే.
యేషాం వేదాః ప్రియతమా న చ సంసారజం సుఖమ్ । స్వధర్మనిరతా యే చ తాన్నమస్కుర్విహాన్వితాన్
ఎవరికి వేదాలు అత్యంత ప్రియమో, లోకసుఖాలు కాదు, తమ కర్తవ్యానికి నిబద్ధులై ఉంటారో, అలాంటి వారిని గౌరవంతో నమస్కరించాలి.
శివే విష్ణౌ న వా భేదో న చ బ్రహ్మమహేశయోః । తేషాం పాదరజః పూతం వహామ్యఘవినాశనమ్
ఎవరికి శివుడు, విష్ణువు మధ్య భేదం లేదో, బ్రహ్మ, మహేశ్వరుల మధ్య తేడా లేదో, వారి పాదధూళిని నేను తలపై ధరిస్తాను; అది పాపాన్ని నశింపజేస్తుంది.
గౌరీ గంగా మహాలక్ష్మీర్యస్య నాస్తి పృథక్తయా । తే మంతవ్యా నరాః సర్వే స్వర్గలోకాదిహాగతాః
ఎవరికి గౌరీ, గంగా, మహాలక్ష్మి వేర్వేరు అనిపించవో, అలాంటి వారందరినీ స్వర్గలోకంనుండి వచ్చినవారిగా భావించాలి.
శరణాగతరక్షీ చ మానదానపరాయణః । యథాశక్తి హరేః ప్రీత్యై స జ్ఞేయో వైష్ణవోత్తమః
శరణాగతులను రక్షించే వాడు, గౌరవం, దానం చేయడంలో నిబద్ధుడైన వాడు, తన శక్తికి తగినంత హరిదేవుని ఆనందానికి పనిచేసేవాడు—అతడే ఉత్తమ వైష్ణవుడు.
యస్య నామ మహాపాపరాశిం దహతి సత్వరమ్ । తదీయ చరణద్వంద్వే భక్తిర్యస్య స వైష్ణవః
ఎవరి నామం పెద్ద పెద్ద పాపాలను వేగంగా కాల్చేస్తుందో, ఎవరి భక్తి ఆయన పాదద్వంద్వంలో ఉందో, అతడే వైష్ణవుడు.
ఇంద్రియాణి వశే యేషాం మనోఽపి హరిచింతకమ్ । తాన్నమస్కృత్య పూయాత్సహ్యా జన్మమరణాంతికాత్
ఎవరికి ఇంద్రియాలు వశంలో ఉంటాయో, మనస్సు హరిచింతనలో నిమగ్నమై ఉంటుందో, అలాంటి వారిని నమస్కరించి పూజిస్తే జనన మరణాలను దాటి పవిత్రతను పొందుతారు.
పరస్త్రియం త్వం కరవాలవత్త్యజన్భవేర్యశోభూషణభూతిభూమిః । ఏవం మమాదేశమథాచరంశ్చ లభేః పరం ధామ సుయోగమీడ్యమ్
పరస్త్రీని నీవు ఖడ్గాన్ని వదిలిపెట్టినట్టు వదిలిపెట్టాలి; అలాంటి ప్రవర్తనలోనే యశస్సు, మహిమ ఉంటాయి. నా ఆజ్ఞను పాటిస్తూ ఇలా నడుచుకుంటే, నీవు పరమమైన, ప్రశంసించదగిన స్థితిని పొందుతావు.
శేష ఉవాచ। ఏవమాజ్ఞాప్య భగవాన్రామశ్చామిత్రకర్షణః । వీరానాలోకయన్భూయో జగాద శుభయా గిరా
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: ఇలా ఆజ్ఞాపించిన తరువాత, శత్రువులను సంహరించే రాముడు, వీరుల్ని చూచి, మళ్లీ మంగళకరమైన మాటలతో పలికాడు.
శత్రుఘ్నస్య మమ భ్రాతుర్వాజిరక్షాకరస్య వై । కో గంతా పృష్ఠతో రక్షంస్తన్నిదేశప్రపాలకః
నా సోదరుడు, గుర్రాలను కాపాడే శత్రుఘ్నుని వెనుక ఎవరు వెళ్లి, అతడిని రక్షిస్తూ, అతని ఆదేశాలను పాటిస్తారు?
యః సర్వవీరాన్ప్రతిముఖ్యమాగతాన్వినిర్జయేన్మర్మభిదస్త్రసంఘైః । గృహ్ణాత్వసౌ మే కరవీటకం తద్భూమౌ యశః స్వం ప్రథయన్సువిస్తరమ్
ఎవడు ముందుకు వచ్చిన యోధులందరిని, నిపుణులైన బలగాలతో ఎదురించి గెలుస్తాడో, వాడు నా దగ్గర నుండి ఈ కరవీటకాన్ని తీసుకోవచ్చు. అలా తన కీర్తిని భూమి మీద విస్తృతంగా వ్యాపింపజేయగలడు.
ఇత్యుక్తవతి రామే తు పుష్కలో భరతాత్మజః । జగ్రాహ వీటకం తస్మాద్రఘురాజకరాంబుజాత్
రాముడు ఇలా చెప్పిన వెంటనే, భరతుని కుమారుడైన పుష్కలుడు, రఘువంశ రాజుని పద్మపాణి నుండి ఆ వీఠకాన్ని తీసుకున్నాడు.
స్వామిన్గచ్ఛామి శత్రుఘ్న పృష్ఠరక్షాకరోఽన్వహమ్ । సన్నద్ధః సర్వశస్త్రాస్త్ర చాపబాణధరః ప్రభో
ప్రభూ! నేను ప్రతిరోజూ శత్రుఘ్నుని వెనుక భాగాన్ని కాపాడుతూ, అన్ని ఆయుధాలతో, విల్లు బాణాలు ధరించి, సిద్ధంగా వెళ్తున్నాను.
సర్వమద్య క్షితితలం త్వత్ప్రతాపో విజేష్యతే । ఏతే నిమిత్తభూతా వై రామచంద్ర మహామతే
రామచంద్ర మహాప్రజ్ఞా! ఈ రోజు నీ తేజస్సుతో భూమంతా జయించబడుతుంది. ఇవన్నీ శుభసూచకాలు.
భవత్కృపాతః సకలం ససురాసురమానుషమ్ । ఉపస్థితం ప్రయుద్ధాయ తన్నిషేధే క్షమో హ్యహమ్
నీ కృప వల్ల దేవతలు, అసురులు, మనుష్యులు అందరూ యుద్ధానికి చేరుకున్నారు. వారిని అడ్డుకోవడం నాకు సాధ్యమే.
సర్వం స్వామీ జ్ఞాస్యతి యన్మమవిక్రమ దర్శనాత్ । ఏష గంతాస్మి శత్రుఘ్న పృష్ఠరక్షాప్రకారకః
నా పరాక్రమాన్ని నా కార్యాల ద్వారా నా ప్రభువు తెలుసుకుంటాడు. ఇప్పుడు నేను శత్రుఘ్నుని వెనుక భాగాన్ని కాపాడుతూ వెళ్తున్నాను.
ఏవం బ్రువంతం భరతాత్మజం స ప్రస్తూయ సాధ్విత్యనుమోదమానః । శశంస సర్వాన్కపివీరముఖ్యాన్ప్రభంజనోద్భూతముఖాన్హరిః ప్రభుః
భరతుని కుమారుడు ఇలా మాట్లాడినప్పుడు, ప్రభువు అతన్ని ప్రశంసిస్తూ 'బాగుంది' అని అనుమతించాడు. అప్పుడు వాయుదేవుని కుమారుడైన హనుమంతుడు మొదలైన వానర వీరులందరికి ఆజ్ఞాపించాడు.
భో హనూమన్మహావీర శృణు మద్వాక్యమాదృతః । త్వత్ప్రసాదాన్మయా ప్రాప్తమిదం రాజ్యమకంటకమ్
హనుమంత మహావీరా! నా మాటలు శ్రద్ధగా విను. నీ అనుగ్రహంతో నాకు ఈ రాజ్యం నిరవధిగా లభించింది.
సీతయా మమ సంయోగే యో భవాఞ్జలధిం తరేః । చరితం తద్ధరే వేద్మి సర్వం తవ కపీశ్వర
సీతతో నా కలయిక కోసం నీవు సముద్రాన్ని దాటి వచ్చినప్పుడు, వానరాధిపతీ! నీ కార్యాలన్నీ నాకు తెలుసు.
త్వం గచ్ఛ మమ సైన్యస్య పాలకః సన్మమాజ్ఞయా । శత్రుఘ్నః సోదరో మహ్యం పాలనీయస్త్వహం యథా
నీవు నా ఆజ్ఞతో నా సైన్యాన్ని కాపాడుతూ వెళ్ళు. శత్రుఘ్నుడు నా సోదరుడు, అతన్ని నేను కాపాడినట్టు నీవు కూడా కాపాడాలి.
యత్ర యత్ర మతిభ్రంశః శత్రుఘ్నస్య ప్రజాయతే । తత్ర తత్ర ప్రబోద్ధవ్యో భ్రాతా మమ మహామతే
శత్రుఘ్నునికి ఎక్కడైనా బుద్ధి తడబడితే, అక్కడ అక్కడ నా సోదరుడిని నీవు జాగృతం చేయాలి, మహాప్రజ్ఞా!
ఇతి శ్రుత్వా మహద్వాక్యం రామచంద్రస్య ధీమతః । శిరసా తత్సమాధాయ ప్రణామమకరోత్తదా
ధీమంతుడైన రామచంద్రుని గొప్ప మాటలు విని, హనుమంతుడు తలవంచి ఆజ్ఞను అంగీకరించి నమస్కరించాడు.