ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతు బ్రాహ్మణో న దురుక్తిభాక్ । ఈదృశం కుర్వతా కర్మ మయైతత్సుకలంకితమ్
ఇక్ష్వాకువంశంలో ఎప్పుడూ బ్రాహ్మణుడు చెడు మాటలు చెప్పలేదు. అలాంటి పనిని చేసి, నేను నా మీద ఈ మచ్చ వేసుకున్నాను.
యే బ్రాహ్మణాస్తు పూజార్హా దానసమ్మానభోజనైః । తే మయా నిహతా విప్రాః శరసంఘాతసంహితైః
పూజ, దానం, గౌరవం, భోజనం అందుకోవాల్సిన బ్రాహ్మణులను నేను బాణాల వర్షంతో చంపాను.
కాఁల్లోకాన్ను గమిష్యామి కుంభీపాకోఽపి దుఃసహః । న తాదృశం తీర్థమస్తి యన్మాం పావయితుం క్షమమ్
నేను ఏ లోకాలకు వెళ్ళగలను? భయంకరమైన కుంభీపాక నరకమూ భరించలేనిది. నన్ను పవిత్రం చేయగల పవిత్రతీర్థం ఏదీ లేదు.
న యజ్ఞో న తపో దానం న వా చైవ వ్రతాదికమ్ । యత్తు వై బ్రాహ్మణద్రోగ్ధుర్మమపావనతారకమ్
యజ్ఞమూ కాదు, తపస్సు కాదు, దానం కాదు, వ్రతాలు కూడా కాదు. బ్రాహ్మణ ద్రోహం చేసిన నన్ను పవిత్రం చేయగలది ఏదీ లేదు.
యైః కోపితం బ్రహ్మకులం నరైర్నిరయగామిభిః । తే నరా బహుశో దుఃఖం భోక్ష్యంతి నిరయం గతాః
బ్రాహ్మణ వంశాన్ని కోపగించేసినవారు, నరకానికి వెళ్లే వారు, ఎన్నో సార్లు నరకంలో తీవ్రమైన బాధలు అనుభవిస్తారు.
వేదా మూలం తు ధర్మాణాం వర్ణాశ్రమవివేకినామ్ । తన్మూలం బ్రాహ్మణకులం సర్వవేదైకశాఖినః
వేదాలు ధర్మానికి మూలం, వర్ణాశ్రమ ధర్మాన్ని తెలుసుకునేవారికి. ఆ వేదాలకు ఆధారం బ్రాహ్మణ వంశమే, అన్ని వేదాలకు ఒకే శాఖ.
మూలచ్ఛేత్తుర్మమౌద్ధత్యాత్కో లోకోను భవిష్యతి । కిమద్యకరణీయం వై యేన మే హి శివం భవేత్
నా అహంకారంతో నా వేర్లు నరికేవాడు ఈ లోకంలో ఎవరు ఉంటారు? నాకు శుభం కలిగేందుకు ఈ రోజు నేను ఏం చేయాలి?
శేష ఉవాచ। విలపంతం భృశం రామం రాజేంద్రం రఘుపుంగవమ్ । మాయామనుష్యవపుషం కుంభజన్మాబ్రవీద్వచః
శేషుడు ఇలా చెప్పాడు: రఘువంశంలో ఉత్తముడైన రాజేంద్రుడు రాముడు బాగా విచారిస్తూ ఉండగా, మాయతో మనుష్యరూపంలో ఉన్న కుంభజన్ముడు అతనితో ఇలా అన్నాడు.
అగస్త్య ఉవాచ। మా విషాదం మహాధీర కురు రాజన్మహామతే । న తే బ్రాహ్మణహత్యా స్యాద్దుష్టానాం నాశమిచ్ఛతః
అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: మహారాజా! గొప్ప బుద్ధి కలవాడవు, ధైర్యంగా ఉండు, నిరాశ పడవద్దు. నీకు బ్రాహ్మణ హత్య పాపం ఉండదు, ఎందుకంటే నీవు దుష్టులను నశింపజేయాలని కోరావు.
త్వం పురాణః పుమాన్సాక్షాదీశ్వరః ప్రకృతేః పరః । కర్తా హర్తాఽవితా సాక్షీ నిర్గుణః స్వేచ్ఛయా గుణీ
నీవు పురాతన పురుషుడు, స్వయంగా పరమేశ్వరుడు, ప్రకృతికి అతీతుడవు. సృష్టికర్త, సంహారకుడు, రక్షకుడు, సాక్షిగా ఉండేవాడు. నీవు గుణాలకు అతీతుడవు, అయినా నీ ఇష్టానుసారం గుణాలను ధరించేవాడవు.
సురాపో బ్రహ్మహత్యాకృత్స్వర్ణస్తేయీ మహాఘకృత్ । సర్వే త్వన్నామవాదేన పూతాః శీఘ్రం భవంతి హి
మద్యం తాగినవాడు, బ్రాహ్మణ హంతకుడు, బంగారం దొంగిలించినవాడు, లేదా గొప్ప పాపాలు చేసినవాడు — వీళ్లందరూ నీ నామస్మరణ వల్ల త్వరగా పవిత్రులు అవుతారు.
ఇయం దేవీ జనకజా మహావిద్యా మహామతే । యస్యాః స్మరణమాత్రేణ ముక్తా యాస్యంతి సద్గతిమ్
ఈ దేవి జనకుని కుమార్తె, మహావిద్య, ఓ మహామతి! ఆమెను కేవలం స్మరించడమే వల్ల మనుషులు విముక్తి పొంది, శ్రేష్ఠమైన మార్గాన్ని చేరుతారు.
రావణోఽపి న వై దైత్యో వైకుంఠే తవ సేవకః । ఋషీణాం శాపతోఽవాప్తో దైత్యత్వం దనుజాంతక
రావణుడు నిజంగా దైత్యుడు కాదు, వైకుంఠంలో నీ సేవకుడు. ఋషుల శాపం వల్ల అతడు దానవుడిగా జన్మించాడు, ఓ దానవ సంహారకా!
తస్యానుగ్రహకర్తా త్వం న తు హంతా ద్విజన్మనః । ఏవం సంచింత్య మా భూయో నిజం శోచితుమర్హసి
నీవు అతనికి అనుగ్రహం చేసినవాడవే తప్ప, ద్విజుని హంతకుడవు కాదు. అందువల్ల ఇలా ఆలోచించి, ఇకపై నీ చర్యలపై విచారం చేయకూడదు.
ఇతి శ్రుత్వా తతో వాక్యం రామః పరపురంజయః । ఉవాచ మధురం వాక్యం గద్గదస్వరభాషితమ్
ఇలా విన్న రాముడు, శత్రు నగరాలను జయించినవాడు, భావోద్వేగంతో గళం కంపించగా మధురంగా ఇలా అన్నాడు.
శ్రీరామ ఉవాచ। పాతకం ద్వివిధం ప్రోక్తం జ్ఞాతాజ్ఞాతవిభేదతః । జ్ఞాతం యద్బుద్ధిపూర్వం హి అజ్ఞాతం తద్వివర్జితమ్
శ్రీరాముడు ఇలా అన్నాడు: పాపం రెండు విధాలుగా చెప్పబడింది — తెలిసి చేసినది, తెలియక చేసినది. బుద్ధిపూర్వకంగా చేసినది తెలిసిన పాపం; అంతకన్నా వేరే విధంగా జరిగినది తెలియని పాపం.
బుద్ధిపూర్వం కృతం కర్మ భోగేనైవ వినశ్యతి । నశ్యేదనుశయాదన్యదిదం శాస్త్రవినిశ్చితమ్
బుద్ధిపూర్వకంగా చేసిన కర్మ అనుభవంతోనే నశిస్తుంది; తెలియక చేసినది పశ్చాత్తాపంతో నశిస్తుంది — ఇది శాస్త్రాల నిర్ణయం.
కుర్వతో బుద్ధిపూర్వం మే బ్రహ్మహత్యాం సునిందితామ్ । న మే దుఃఖాపనోదాయ సాధువాదః సుసంమతః
నేను తెలిసి బ్రాహ్మణ హత్య అనే ఘోర పాపం చేశాను కనుక, కేవలం మంచి మాటలు చెప్పడం వల్ల నా దుఃఖం పోతుందని నేను నమ్మను.
ప్రబ్రూహి తాదృశం మహ్యం యాదృశం పాపదాహకమ్ । వ్రతం దానం మఖం కించిత్తీర్థమారాధనం మహత్
అలాంటి పాపాన్ని పోగొట్టే వ్రతం, దానం, యజ్ఞం, తీర్థయాత్ర, లేదా గొప్ప ఆరాధన ఏదైనా ఉంటే దయచేసి నాకు చెప్పు.
యేన మే విమలా కీర్తిర్లోకాన్వై పావయిష్యతి । పాపాచారాప్తకాలుష్యాన్బ్రహ్మహత్యాహతప్రభాన్
దాని వల్ల నా కీర్తి నిర్మలంగా మారి, లోకాలను పవిత్రం చేయాలి. పాపాచారంతో కలుషితమైనవారు, బ్రాహ్మణ హత్య వల్ల కాంతి కోల్పోయినవారు శుద్ధి పొందాలి.
శేష ఉవాచ। ఇత్యుక్తవంతం తం రామం జగాద స తపోనిధిః । సురాసురనమన్మౌలి మణినీరాజితాంఘ్రికమ్
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: ఇలా అడిగిన రామునికి, దేవతలు మరియు అసురులు నమస్కరించే రత్నాలతో అలంకరించబడిన పాదాలు కలిగిన ఆ తపోనిధి ఇలా ఉపదేశించాడు.
శృణు రామ మహావీర లోకానుగ్రహకారక । విప్రహత్యాపనోదాయ తవ యద్వచనం బ్రువే
రామా! మహావీరుడా! లోకాలకు ఉపకారకుడా! నీ బ్రాహ్మణ హత్య పాపం పోవడానికి నేను చెప్పే ఉపాయాన్ని విను.
సర్వం స పాపం తరతి యోఽశ్వమేధం యజేత వై । తస్మాత్త్వం యజ విశ్వాత్మన్వాజిమేధేన శోభినా
అశ్వమేధ యజ్ఞం చేసే వాడు అన్ని పాపాలను దాటి పోతాడు. అందువల్ల, ఓ విశ్వాత్మా! నీవు అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని చేయాలి.
సప్తతంతుర్మహీభర్త్రా త్వయా సాధ్యో మనీషిణా । మహాసమృద్ధియుక్తేన మహాబలసుశాలినా
భూమిని పాలించే నీవు, మహా ఐశ్వర్యం, గొప్ప బలం కలిగి, మేధావుల నిర్ణయ ప్రకారం, డెబ్బై తంతువులతో కూడిన యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాలి.
స వాజిమేధో విప్రాణాం హత్యాయాః పాపనోదనః । కృతవాన్యం మహారాజో దిలీపస్తవ పూర్వజః
బ్రాహ్మణులారా, అశ్వమేధ యజ్ఞం బ్రాహ్మణ హత్య పాపాన్ని తొలగిస్తుంది. నీకు పూర్వజుడైన మహారాజు దిలీపుడు ఇదే యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.
శతక్రతుః శతం కృత్వా క్రతూనాం పురుషర్షభః । పదమాపామరావత్యాం దేవదైత్యసుసేవితమ్
ఇంద్రుడు, మనుషులలో శ్రేష్ఠుడు, వంద యజ్ఞాలు చేసి, దేవతలు మరియు రాక్షసులు సేవించే అమరావతిలోని స్థానం పొందాడు.
మనుశ్చ సగరో రాజా మరుత్తో నహుషాత్మజః । ఏతే తే పూర్వజాః సర్వే యజ్ఞం కృత్వా పదం గతాః
మనువు, సాగరుడు, నహుషుని కుమారుడు మరుత్తుడు—ఇలాంటి నీ పూర్వీకులందరూ యజ్ఞం నిర్వహించి ఆ స్థితిని పొందారు.
తస్మాత్త్వం కురు రాజేంద్ర సమర్థోఽసి సమంతతః । భ్రాతరో లోకపాలాభా వర్తంతే తవ భావుకాః
అందువల్ల రాజేంద్ర, నువ్వు కూడా ఇదే విధంగా చేయాలి. నీవు పూర్తిగా సామర్థ్యవంతుడవు. నీ సోదరులు, లోకపాలులవలె, నీకు తోడుగా ఉన్నారు.
ఇత్యుక్తమాకర్ణ్య మునేః స భాగ్యవాన్ రఘూత్తమో బ్రాహ్మణఘాతభీతః । పప్రచ్ఛ యాగే సుమతిం చికీర్షన్విధిం పురావిత్పరిగీయమానః
మునివారి మాటలు విని, రఘువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన అదృష్టవంతుడు, బ్రాహ్మణ హత్య పాపానికి భయపడి, పురాణాలలో ప్రశంసించబడిన యజ్ఞ విధిని తెలుసుకోవాలని అడిగాడు.
శ్రీరామ ఉవాచ। కీదృశోఽశ్వస్తత్ర భావ్యః కో విధిస్తత్ర పూజనే । కథం వా శక్యతే కర్తుం కే జేయాస్తత్ర వైరిణః
శ్రీరాముడు ఇలా అన్నాడు: అక్కడ ఎలా ఉండే గుర్రం కావాలి? దాని పూజకు ఏ విధానం ఉంది? అది ఎలా చేయాలి? అక్కడ ఎదురయ్యే శత్రువులు ఎవరు?