శ్రీరామ ఉవాచ। మాతర్మయా త్వచ్చరణౌ చిరకాలం న సేవితౌ । తతః క్షమస్వాపరాధం భాగ్యహీనస్య వై మమ
శ్రీరాముడు ఇలా అన్నాడు: 'తల్లి! చాలా కాలంగా నీ పాదసేవ చేయలేకపోయాను. అందుకే, నా అదృష్టహీనతను క్షమించు.'
యే పుత్రా మాతాపిత్రోర్న శుశ్రూషాయాం సముత్సుకాః । తే మంతవ్యాః పరా మాతః కీటకా రేతసో భవాః
తల్లి తండ్రులకు సేవ చేయడంలో ఆసక్తి లేని కుమారులు, అమ్మా! వారు కేవలం వీర్యంలో పుట్టిన పురుగులే అని భావించాలి.
కిం కుర్వే జనకాజ్ఞాతో గతో వై దండకం వనమ్ । తత్రాపి త్వత్కృపాపాంగాత్తీర్ణోఽస్మి దుఃఖసాగరమ్
తండ్రి ఆజ్ఞ మేరకు నేను దండకారణ్యానికి వెళ్లాను. అక్కడ కూడా నీ కరుణతో నేను దుఃఖసాగరాన్ని దాటి వచ్చాను.
రావణేన హృతా సీతా లంకాయాం గమితా పునః । త్వత్కృపాతో మయా లబ్ధా తం హత్వా రాక్షసేశ్వరమ్
రావణుడు సీతను అపహరించి లంకకు తీసుకెళ్లాడు. నీ కృపవల్ల రాక్షసాధిపతిని సంహరించి, మళ్లీ ఆమెను పొందాను.
సీతేయం త్వచ్చరణయోః పతితా వై పతివ్రతా । సంభావయాశు చకితాం త్వత్పాదార్పితమానసామ్
ఇదిగో, సీత అమ్మవారు నీ పాదాల దగ్గర పడిపోయి, భర్తకు అంకితమైన సతీమణిగా నిలిచింది. ఆమె మనసు నీ పాదాలకే అర్పించి, భయంతో ఉంది. వెంటనే ఆమెను ఆదరించు.
ఇతి శ్రుత్వా తు తద్వాక్యం పాదయోః పతితాం స్నుషామ్ । ఆశీర్భిరభియుజ్యైనాం బభాషే తాం పతివ్రతామ్
ఆ మాటలు విని, తన కోడలు పాదాల దగ్గర పడిపోయినదాన్ని చూసి, ఆమెను ఆశీర్వదిస్తూ, ఆ సతీమణిని ఇలా పలికింది.
సీతే స్వపతినా సార్ద్ధం చిరం విలస భామిని । పుత్రౌ ప్రసూయ చ కులం స్వకం పావయ పావనే
సీతా! నీ భర్తతో కలిసి ఎంతో కాలం ఆనందంగా జీవించు. కుమారులను కనిపించి, నీ వంశాన్ని పవిత్రం చేయు, పవిత్ర హృదయముతో.
త్వత్సదృశ్యః పతిపరాః పతిదుఃఖసుఖానుగాః । భవంతి దుఃఖభాగిన్యో న హి సత్యం జగత్త్రయే
నీలాంటి వారు, భర్తకు అంకితమై, ఆయన సుఖదుఃఖాల్లో భాగస్వాములై ఉంటే, వారికి బాధలు తక్కువే. ఇలాంటి నిజమైన భార్యలు మూడు లోకాల్లో కూడా అరుదు.
విదేహపుత్రి స్వకులం త్వయా పావితమాత్మనా । రామపాదాబ్జయుగలమనుయాంత్యా మహావనమ్
విదేహుని కుమార్తె! నీవు నీ ఆత్మశుద్ధితో నీ వంశాన్ని పవిత్రం చేసావు. రాముని పదపద్మాలను అనుసరించి, మహావనంలోకి వెళ్ళావు.
కిం చిత్రం యత్పుమాంసస్తు వైరికోటిప్రభంజనాః । యేషాం గేహే సతీ భార్యా స్వపతిప్రియవాఞ్ఛికా
ఎంత శత్రువులు ఉన్నా, పురుషులకు ఇంట్లో భర్తను ప్రేమించే సతీమణి ఉండడం ఆశ్చర్యం కాదు.
ఇత్యుక్త్వా రఘునాథస్య భార్యామంచితలోచనామ్ । తూష్ణీం బభూవ హృషితా ప్రహృష్టస్వతనూరుహా
ఇలా రఘునాథుని భార్యను, కన్నీటి కన్నులతో ఉన్న ఆమెను ఉద్దేశించి పలికిన తరువాత, ఆమె ఆనందంతో నిశ్శబ్దంగా, ఉల్లాసంతో నిలిచింది.
అథ భ్రాతాస్య భరతః పిత్రా దత్తం నిజం మహత్ । రాజ్యం నివేదయామాస రామచంద్రాయ ధీమతే
తర్వాత, భరతుడు తన తండ్రి ఇచ్చిన మహారాజ్యాన్ని రామచంద్రునికి సమర్పించాడు.
మంత్రిణస్తే ప్రహృష్టాంగా దైవజ్ఞాన్మంత్రకోవిదాన్ । ఆహూయ సుముహూర్తంతే పప్రచ్ఛుః పరమాదరాత్
అతని మంత్రులు ఆనందంతో, జ్యోతిష్కులు మరియు మంచి సలహాదారులను పిలిపించి, శుభముహూర్తాన్ని గౌరవంగా అడిగారు.
శుభే ముహూర్తే సుదినే శుభనక్షత్రసంయుతే । అభిషేకం మహారాజ్యే కారయామాసురుద్యతాః
శుభమైన రోజున, మంచి నక్షత్ర సమయాన, మహారాజ్యాభిషేకానికి వారు ఉత్సాహంగా ఏర్పాట్లు చేశారు.
సప్తద్వీపవతీం పృథ్వీం వ్యాఘ్రచర్మణి సుందరే । లిఖిత్వోపరి రాజేంద్రో మహారాజోధితస్థివాన్
ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమిని అందమైన పులిచర్మంపై చిత్రించి, రాజు ఆపై కూర్చుని మహారాజుగా నిలిచాడు.
తద్దినాదేవ సాధూనాం మనాంసి ప్రముదం యయుః । దుష్టానాం చేతసో గ్లానిరభవత్పరతాపినామ్
ఆ రోజే, సజ్జనుల మనసులు ఆనందంతో నిండిపోయాయి. దుష్టులు, ఇతరుల సంతోషాన్ని చూసి బాధపడేవారు మాత్రం నిరుత్సాహపడ్డారు.
స్త్రియస్తు పతిభక్త్యా చ పతివ్రతపరాయణాః । మనసాపి కదా పాపం నాచరంతి జనా మునే
ఓ మునీంద్రా! భర్తకు భక్తితో, పతివ్రత ధర్మంలో నిలిచిన స్త్రీలు మనసులో కూడా పాపం చేయరు.
దైత్యాదేవాస్తథా నాగా యక్షాసురమహోరగాః । సర్వే న్యాయపథే స్థిత్వా రామాజ్ఞాం శిరసా దధుః
దైత్యులు, దేవతలు, నాగులు, యక్షులు, అసురులు, మహానాగులు — అందరూ ధర్మమార్గంలో నిలిచి, రాముని ఆజ్ఞకు తలవంచారు.
పరోపకరణేయుక్తాః స్వధర్మసుఖనిర్వృతాః । విద్యావినోదగమితా దినరాత్రిక్షణాః శుభాః
ఇతరులకు సహాయం చేస్తూ, తమ కర్తవ్యాల్లో సంతోషంగా ఉండి, విద్యా వినోదాల్లో రోజులు, రాత్రులు శుభంగా గడిపారు.
వాతోఽపి మార్గసంస్థానాం బలాన్నాహరతే మహాన్ । వాసాంస్యపి తు సూక్ష్మాణి తత్ర చౌరకథా నహి
బలమైన గాలి కూడా, మార్గంలో వెళ్ళేవారి వస్త్రాలను ఎత్తుకుపోదు. అక్కడ సన్నని వస్త్రాలు కూడా సురక్షితంగా ఉంటాయి, దొంగతనం గురించి ఎవరూ మాట్లాడరు.
ధనదో హ్యర్థినాం రామః కారుణ్యశ్చ కృపానిధిః । భ్రాతృభిః సహితో నిత్యం గురుదేవస్తుతిం వ్యధాత్
అర్హులకు ధనం ఇచ్చేవాడు, దయామయుడైన రాముడు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి గురువులను, దేవతలను ఎప్పుడూ స్తుతించేవాడు.
శేష ఉవాచ। అథాభిషిక్తం రామం తు తుష్టువుః ప్రణతాః సురాః । రావణాభిధదైత్యేంద్ర వధహర్షితమానసాః
శేషుడు ఇలా చెప్పాడు: రాముడు అభిషేకం పొందినప్పుడు, రావణుడని పిలవబడే రాక్షసుని వధతో ఆనందించిన దేవతలు, నమస్కరించి రాముని స్తుతించారు.
దేవా ఊచుః। జయ దాశరథే సురార్తిహఞ్జయజయ దానవవంశదాహక । జయ దేవవరాంగనాగణగ్రహణవ్యగ్రకరారిదారక
దశరథుని కుమారుడవైన రామా! దేవతలకు బాధను తొలగించేవాడా! నీకు విజయము కలగనీ. రాక్షసుల వంశాన్ని కాల్చినవాడా! నీకు విజయము కలగనీ. దేవతా స్త్రీల సమూహాన్ని ఆనందింపజేసి, శత్రువులను సంహరించేందుకు ఎప్పుడూ సిద్ధంగా ఉన్న చేతులతో ఉన్నవాడా! నీకు విజయము కలగనీ.
తవయద్దనుజేంద్ర నాశనం కవయో వర్ణయితుం సముత్సుకాః । ప్రలయే జగతాంతతీః పునర్గ్రససే త్వం భువనేశలీలయా
నీ చేత రాక్షసుల రాజును సంహరించిన ఘనతను కవులు ఎంత చెప్పాలని తహతహలాడినా, జగత్తు అంతా లయమయ్యే సమయానికి, భువనాధిపతివైన నీవు నీ లీలతో మళ్లీ లోకాలన్నింటినీ లోపలికి తీసుకుంటావు.
జయ జన్మజరాదిదుఃఖకైః పరిముక్తప్రబలోద్ధరోద్ధర । జయ ధర్మకరాన్వయాంబుధౌ కృతజన్మన్నజరామరాచ్యుత
పుట్టుక, వృద్ధాప్యం వంటి గొప్ప బాధల నుండి బలవంతులను కూడా రక్షించే వాడవు నీవు. నీకు విజయము కలగనీ. ధర్మమార్గంలో ఉన్న వంశాల సముద్రంలో జన్మించినా, నిజంగా జన్మ లేనివాడవు, మారని వాడవు. నీకు విజయము కలగనీ.
తవ దేవవరస్య నామభిర్బహుపాపా అపి తే పవిత్రితాః । కిము సాధుద్విజవర్యపూర్వకాః సుతనుం మానుషతాముపాగతాః
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవైన నీ నామాలను జపించినవారు ఎంత పాపులైనా పవిత్రులు అవుతారు. మరి మంచి వారు, బ్రాహ్మణుల ఆశీర్వాదంతో మానవ జన్మ పొందినవారు ఎంత గొప్ప ఫలితాన్ని పొందగలరో!
హరవిరించినుతం తవ పాదయోర్యుగలమీప్సితకామసమృద్ధిదమ్ । హృది పవిత్రయవాదికచిహ్నితైః సురచితం మనసా స్పృహయామహే
హరుడు, బ్రహ్మదేవుడు స్తుతించే నీ రెండు పాదాలు మనసును పవిత్రం చేసే శుభచిహ్నాలతో అలంకరించబడి, దేవతలు పూజించేవి, మన కోరికలు నెరవేర్చేవి. అలాంటి నీ పాదాలకోసం మన హృదయం ఎప్పుడూ తహతహలాడుతుంది.
యది భవాన్న దధాత్యభయం భువో మదనమూర్తి తిరస్కరకాంతిభృత్ । సురగణా హి కథం సుఖినః పునర్ననుభవంతి ఘృణామయ పావన
రామా! నీవు భూమికి అభయం ఇవ్వకపోతే, మనస్సులోని కామాన్ని తొలగించే తేజస్సుతో నీవు వెలిగిపోకపోతే, దేవతలు మళ్లీ ఎప్పుడైనా సుఖంగా ఉండగలరా? దయాశక్తి వల్ల కలిగే పవిత్రతను వారు ఎలా అనుభవించగలరు?
యదా యదాస్మాన్దనుజాహి దుఃఖదాస్తదా తదా త్వం భువి జన్మభాగ్భవేః । అజోఽవ్యయోఽపీశవరోఽపి సన్విభో స్వభావమాస్థాయ నిజం నిజార్చితః
రాక్షసులు మాకు ఎప్పుడెప్పుడు బాధలు కలిగించినా, అప్పుడు నీవు భూమిపై అవతరించి, జన్మ లేనివాడవైనా, మారని వాడవైనా, పరమేశ్వరుడవైనా, నీ స్వరూపాన్ని ధరించి, నీ భక్తుల చేత పూజింపబడతావు.
మృతసుధాసదృశైరఘనాశనైః సుచరితైరవకీర్య మహీతలమ్ । అమనుజైర్గుణశంసిభిరీడితః ప్రవిశ చాశు పునర్హి స్వకం పదమ్
పాపాలను తొలగించే అమృతంతో సమానమైన మంచి కార్యాలతో భూమిని నింపి, మానవేతరులు నీ గొప్పతనాన్ని స్తుతించిన తర్వాత, నీవు మళ్లీ త్వరగా నీ స్వస్థానానికి చేరవచ్చు.