సీతయా సహితం పశ్య చాశీర్భిరభియుంక్ష్వ చ । ఇతి తథ్యం వచః శ్రుత్వా సుముఖేన ప్రభాషితమ్
‘సీతతో కలిసి ఉన్న రాముణ్ని చూడు, ఆశీర్వాదాలు ఇవ్వు’ అని సుముఖుడు చెప్పిన నిజమైన మాటలు విని—
యాదృశం హర్షమాపేదే తాదృశం వేద్మ్యహం నహి । ఉత్థాయ చాజిరే ప్రాప్తా రోమాంచితతనూరుహా
ఆమెకు వచ్చిన ఆనందం ఎంత అనేది నేనూ చెప్పలేను. ఆమె లేచి, వెంటనే ఆంగణంలోకి వచ్చి, ఆనందంతో ఒంట్లో రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి.
హర్షవిహ్వలితాంగ్యశ్రు ముంచంతీ రామమైక్షత । తావత్స రామో రాజేంద్రో నరయానమధిశ్రితః
ఆమె ఆనందంతో ఒంట్లో వణుకుతూ, కన్నీళ్లు కారుస్తూ రాముణ్ని చూశింది. అప్పటికే రాముడు రాజులలో అధిపతి, రాజరథంపై ఉన్నాడు.
ప్రాప్తః స్వమాతుర్భవనం కైకేయ్యాః సునయః పురః । కైకేయ్యపి త్రపాభారనమ్రా రామం పురఃస్థితమ్
రాముడు తన తల్లి ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు, ముందుగా కైకేయి మంచి సలహాతో నడిపించింది. కైకేయి కూడా సిగ్గుతో తలవంచి, రాముని ముందున నిలిచింది.
నోవాచ కించిన్మహతీం చింతాం ప్రాప్తవతీ ముహుః । సూర్యవంశధ్వజో రామో మాతరం వీక్ష్య లజ్జితామ్
ఆమె ఏమీ చెప్పలేదు, మళ్లీ మళ్లీ గొప్ప ఆందోళనతో ఉండిపోయింది. సూర్యవంశపు గర్వకేతనమైన రాముడు, తల్లిని సిగ్గుతో నిలబడినట్టు చూసి—
ఉవాచ సాంత్వయంస్తాం చ వాక్యైర్వినయమిశ్రితైః । శ్రీరామ ఉవాచ। మాతర్మయా వనం గత్వా సర్వమాచరితం తథా
ఆమెను ఓదార్చుతూ, వినయంతో మృదువుగా ఇలా అన్నాడు: 'తల్లి! నేను అరణ్యంలోకి వెళ్లి, అన్నీ విధిగా చేశాను.'
అధునా కరవై కిం వా త్వదాజ్ఞాతో జనన్యహో । మయా న్యూనం కృతం నాస్తి కథం మాం నేక్ష్యసే పునః
తల్లి! ఇప్పుడు నీ ఆజ్ఞ లేకుండా నేను ఏమి చేయగలను? హాయ్! నేను ఎలాంటి తప్పు చేయలేదు. మరి నువ్వు మళ్లీ నన్ను ఎందుకు చూడడం లేదు?
ఆశీర్భిరభినంద్యైనం భరతం మాం చ వీక్షయ । ఇతి శ్రుత్వాపి తద్వాక్యం సా నమ్రవదనానఘ
భరతునికి ఆశీర్వాదాలు ఇవ్వి, నన్ను కూడా ఒకసారి చూడవమ్మా అని చెప్పగా, ఆమె తలవంచి, నిష్కళంకురాలైన ఆమె ఆ మాటలు విన్నది.
శనైః శనైః ప్రత్యువాచ రామ గచ్ఛ స్వమాలయమ్ । రామోఽపి శ్రుత్వా వచనం జనన్యాః పురుషోత్తమః
ఆమె మెల్లగా, నెమ్మదిగా ఇలా చెప్పింది: 'రామా! నీవు నీ ఇంటికి వెళ్ళు.' తల్లి మాటలు విని, పురుషోత్తముడైన రాముడు,
నమస్కృత్య యయౌ గేహం సుమిత్రాయాః కృపానిధిః । సుమిత్రా పుత్రసహితం రామం దృష్ట్వా మహామనాః
తల వంచి నమస్కరించి, కరుణామయుడైన రాముడు సుమిత్ర ఇంటికి వెళ్లాడు. మహాత్మురాలైన సుమిత్ర తన కుమారుడితో రాముణ్ణి చూసి,
చిరంజీవ చిరంజీవ హ్యాశీర్భిరితి చాభ్యధాత్ । మాతుశ్చ రామభద్రోఽపి చరణౌ ప్రణిపత్య చ
'చిరంజీవి కావు, చిరంజీవి కావు' అని ఆశీర్వదించింది. రామభద్రుడు కూడా తల్లి పాదాలకు నమస్కరించాడు.
పరిష్వజ్య ముదాయుక్తో జగాద వచనం పునః । రత్నగర్భే మమ భ్రాత్రా కేనాపి న కృతం తథా
ఆమెను ఆనందంతో ఆలింగనం చేసి, మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'రత్నగర్భలో పుట్టిన నా అన్నయ్య ఎవరూ నాకు ఇంత సంతోషాన్ని ఇవ్వలేదు.'
యథాయమకరోద్ధీమాన్మమదుఃఖాపనోదనమ్
ఈ తెలివైన లక్ష్మణుడు నా బాధను తీరుస్తూ చేసినట్టు మరెవ్వరూ చేయలేదు.
రావణేన హృతా సీతా మయా యత్ప్రాప్యతే పునః । మాతస్తత్సర్వమావిద్ధి లక్ష్మణస్య విచేష్టితమ్
రావణుడు సీతను అపహరించాడు. నేను మళ్లీ ఆమెను పొందాను. అమ్మా! ఈ విషయంలో లక్ష్మణుడు చేసిన ప్రతిదీ నీవు తెలుసుకో.
దత్తామాశిషమాగృహ్య శిరసాయం సుమిత్రయా । నిజమాతుశ్చ భవనం ప్రయయౌ విబుధైర్వృతః
సుమిత్ర ఆశీర్వాదాన్ని తలపై స్వీకరించి, దేవతలతో కూడి తన తల్లి ఇంటికి వెళ్లాడు.
మాతరం వీక్ష్య హృషితాం నిజదర్శనలాలసామ్ । స్వయానాదవరుహ్యాశు చరణావగ్రహీద్ధరిః
తన తల్లి ఆనందంతో, తనను చూడాలని ఆత్రుతగా ఉన్నదాన్ని చూసి, హరి తన వాహనంనుంచి త్వరగా దిగి ఆమె పాదాలను పట్టుకున్నాడు.
మాతా తద్దర్శనోత్కంఠా విహ్వలీకృతమానసా । పరిష్వజ్య పరిష్వజ్య రామం ముదమవాప సా
తన కుమారుణ్ణి చూడాలని తపనతో ఉన్న తల్లి, మనసు ఉల్లాసంతో రాముణ్ణి మళ్లీ మళ్లీ ఆలింగనం చేసి ఆనందాన్ని పొందింది.
శరీరే రోమహర్షోఽభూద్గద్గదా వాగభూత్తదా । హర్షాశ్రూణి తు సోష్ణాని ప్రవాహం ప్రాపురాపదాత్
ఆమె శరీరంలో రోమాంచనం వచ్చి, మాటలు తడబడిపోయాయి. ఆనందంతో వేడివేడి కన్నీళ్లు ప్రవహించాయి.
జననీం వీక్ష్య వినయీ తాటంకద్వయవర్జితామ్ । కరాకల్ప పదాకల్పరహితాం బిభ్రతీం తనుమ్
వినయంతో ఉన్న తన తల్లిని, చెవి ఆభరణాలు లేక, చేతులు పాదాలు అలంకారాలు లేక, అలాంటి రూపంలో చూసాడు.
కించిత్స్వదర్శనాద్ధృష్టాం కృశాంగీం తాం స శోకభాక్ । దుఃఖస్య సమయో నాయమితి మత్వా జగాద తామ్
తన దర్శనంతో కొంత ధైర్యంగా కనిపించినా, క్షీణమైన శరీరంతో దుఃఖంలో ఉన్న తల్లిని చూసి, ఇది దుఃఖించాల్సిన సమయం కాదని భావించి ఆమెతో మాట్లాడాడు.
శ్రీరామ ఉవాచ। మాతర్మయా త్వచ్చరణౌ చిరకాలం న సేవితౌ । తతః క్షమస్వాపరాధం భాగ్యహీనస్య వై మమ
శ్రీరాముడు ఇలా అన్నాడు: 'తల్లి! చాలా కాలంగా నీ పాదసేవ చేయలేకపోయాను. అందుకే, నా అదృష్టహీనతను క్షమించు.'
యే పుత్రా మాతాపిత్రోర్న శుశ్రూషాయాం సముత్సుకాః । తే మంతవ్యాః పరా మాతః కీటకా రేతసో భవాః
తల్లి తండ్రులకు సేవ చేయడంలో ఆసక్తి లేని కుమారులు, అమ్మా! వారు కేవలం వీర్యంలో పుట్టిన పురుగులే అని భావించాలి.
కిం కుర్వే జనకాజ్ఞాతో గతో వై దండకం వనమ్ । తత్రాపి త్వత్కృపాపాంగాత్తీర్ణోఽస్మి దుఃఖసాగరమ్
తండ్రి ఆజ్ఞ మేరకు నేను దండకారణ్యానికి వెళ్లాను. అక్కడ కూడా నీ కరుణతో నేను దుఃఖసాగరాన్ని దాటి వచ్చాను.
రావణేన హృతా సీతా లంకాయాం గమితా పునః । త్వత్కృపాతో మయా లబ్ధా తం హత్వా రాక్షసేశ్వరమ్
రావణుడు సీతను అపహరించి లంకకు తీసుకెళ్లాడు. నీ కృపవల్ల రాక్షసాధిపతిని సంహరించి, మళ్లీ ఆమెను పొందాను.
సీతేయం త్వచ్చరణయోః పతితా వై పతివ్రతా । సంభావయాశు చకితాం త్వత్పాదార్పితమానసామ్
ఇదిగో, సీత అమ్మవారు నీ పాదాల దగ్గర పడిపోయి, భర్తకు అంకితమైన సతీమణిగా నిలిచింది. ఆమె మనసు నీ పాదాలకే అర్పించి, భయంతో ఉంది. వెంటనే ఆమెను ఆదరించు.
ఇతి శ్రుత్వా తు తద్వాక్యం పాదయోః పతితాం స్నుషామ్ । ఆశీర్భిరభియుజ్యైనాం బభాషే తాం పతివ్రతామ్
ఆ మాటలు విని, తన కోడలు పాదాల దగ్గర పడిపోయినదాన్ని చూసి, ఆమెను ఆశీర్వదిస్తూ, ఆ సతీమణిని ఇలా పలికింది.
సీతే స్వపతినా సార్ద్ధం చిరం విలస భామిని । పుత్రౌ ప్రసూయ చ కులం స్వకం పావయ పావనే
సీతా! నీ భర్తతో కలిసి ఎంతో కాలం ఆనందంగా జీవించు. కుమారులను కనిపించి, నీ వంశాన్ని పవిత్రం చేయు, పవిత్ర హృదయముతో.
త్వత్సదృశ్యః పతిపరాః పతిదుఃఖసుఖానుగాః । భవంతి దుఃఖభాగిన్యో న హి సత్యం జగత్త్రయే
నీలాంటి వారు, భర్తకు అంకితమై, ఆయన సుఖదుఃఖాల్లో భాగస్వాములై ఉంటే, వారికి బాధలు తక్కువే. ఇలాంటి నిజమైన భార్యలు మూడు లోకాల్లో కూడా అరుదు.
విదేహపుత్రి స్వకులం త్వయా పావితమాత్మనా । రామపాదాబ్జయుగలమనుయాంత్యా మహావనమ్
విదేహుని కుమార్తె! నీవు నీ ఆత్మశుద్ధితో నీ వంశాన్ని పవిత్రం చేసావు. రాముని పదపద్మాలను అనుసరించి, మహావనంలోకి వెళ్ళావు.
కిం చిత్రం యత్పుమాంసస్తు వైరికోటిప్రభంజనాః । యేషాం గేహే సతీ భార్యా స్వపతిప్రియవాఞ్ఛికా
ఎంత శత్రువులు ఉన్నా, పురుషులకు ఇంట్లో భర్తను ప్రేమించే సతీమణి ఉండడం ఆశ్చర్యం కాదు.