మాతః క్షమస్వ యదఘం మయా కృతమబుద్ధినా । త్వత్సదృశ్యః పతిపరాః సర్వేషాం సాధుకారికాః
"తల్లి, నా అవివేకంతో నేను చేసిన తప్పును క్షమించు. నీలాంటి పతివ్రతలు అందరూ మంచిపనులు చేసే వారు."
జానక్యాపి మహాభాగా దేవరం వీక్ష్య సాదరమ్ । ఆశీర్భిరభియుజ్యాథ సమపృచ్ఛదనామయమ్
మహాభాగ్యవంతురాలైన జానకీ, తన దేవరిని గౌరవంగా చూసి, ఆశీర్వదించి, ఆయన క్షేమాన్ని అడిగింది.
విమానవరమారూఢాస్తే సర్వే నభసోంఽగణే । క్షణాదాలోకయాంచక్రే నికటే స్వపితుః పురీమ్
విమానాలలో కూర్చొని, ఆకాశంలో ప్రయాణిస్తూ, వారు అందరూ తండ్రి ఊరును దగ్గరగా ఒక్క క్షణంలో చూశారు.
శేష ఉవాచ। దృష్ట్వా రామో రాజధానీం నిజలోకనివాసినీమ్ । జహర్ష మతిమాన్వీరశ్చిరదర్శనలాలసః
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: తన ప్రజలు నివసించే రాజధానిని చూసి, తెలివైన వీరుడు రాముడు, చాలా కాలంగా ఆ దర్శనం కోసం ఎదురుచూసి, హర్షంతో మనసు నిండిపోయాడు.
భరతోఽపి స్వకం మిత్రం సుముఖం నగరం ప్రతి । ప్రేషయామాస సచివం నగరోత్సవసిద్ధయే
భరతుడు కూడా తనకు ఎంతో ఇష్టమైన నగరానికి, నగరోత్సవం కోసం ఏర్పాట్లు చేయమని, తన నమ్మకమైన మంత్రి ని ముందుగా పంపించాడు.
భరత ఉవాచ। కుర్వంతు లోకాస్త్వరితం రఘునాథాగమోత్సవమ్ । మందిరే మందిరే రమ్యం కృతకౌతుకచిత్రకమ్
భరతుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రజలు త్వరగా రఘునాథుని రాక కోసం ఉత్సవాన్ని సిద్ధం చేయాలి. ప్రతి ఇంటిలో అందమైన, ఉల్లాసభరితమైన అలంకారాలు చేయాలి.
విపాంసుకా రాజమార్గాశ్చందనద్రవసించితాః । ప్రసూనభరసంకౢప్తా హృష్టపుష్టజనావృతాః
రాజమార్గాలు సుగంధద్రవ్య జలంతో చల్లి, మెత్తని ధూళితో, పుష్పరాశులతో అలంకరించి, ఆనందంగా, ఆరోగ్యంగా ఉన్న ప్రజలతో నిండిపోవాలి.
విచిత్రవర్ణధ్వజభా చిత్రితాఖిలస్వాంగణాః । మేఘాగమే ధనురివ పశ్యంత్వేవ వలీముఖాః
ప్రతి ఇంటి ముందువీధి రంగురంగుల జెండాలతో, ధ్వజాలతో అలంకరించాలి. మేఘాలు వచ్చినప్పుడు వర్ణధనుస్సు లాగా మెరిసిపోవాలి. ప్రజల ముఖాలు ఆనందంతో ప్రకాశించాలి.
ప్రతిగేహం తు లోకానాం కారయంత్వగరూక్షణమ్ । యద్ధూమం వీక్ష్య శిఖినో నృత్యం కుర్వంతు లీలయా
ప్రతి ఇంటిలో శుభకార్యానికి అగ్నిని వెలిగించాలి. ఆ పొగను చూసి, అగ్నిపూజకులు ఆటపాటలతో నృత్యం చేయాలి.
హస్తినో మమ శైలాభానాధోరణసుయంత్రితాన్ । విచిత్రయంతు బహుశో గైరికాద్యుపధాతుభిః
నా ఏనుగులు పర్వతాల్లా గొప్పగా, అందమైన తాడులతో అలంకరించబడి, గెరుకు వంటి రంగులతో, ఇతర ఖనిజాలతో ఎన్నో రకాలుగా అలంకరించాలి.
వాజినశ్చిత్రితా భూయః సుశోభంతు మనోజవాః । యద్వేగవీక్షణాదేవ గర్వం త్యజతి స్వర్హయః
వేగంగా పరుగెత్తే అందమైన గుర్రాలు మరింత అందంగా అలంకరించాలి. వాటి వేగాన్ని చూసి, ఇతర గుర్రాలు కూడా తమ గర్వాన్ని వదిలేయాలి.
కన్యాః సహస్రశో రమ్యాః సర్వాభరణభూషితాః । గజోపరి సమారూఢా ముక్తాభిర్వికిరంతు చ
వెయ్యాది అందమైన యువతులు, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించి, ఏనుగులపై ఎక్కి, ముత్యాలు చల్లాలి.
బ్రాహ్మణ్యః పాత్రహస్తాశ్చ దూర్వాహారిద్రసంయుతాః । సువాసిన్యో మహారాజం రామం నీరాజయంతు తాః
బ్రాహ్మణ మహిళలు, చేతిలో దర్భలు, పసుపు కలిపిన పాత్రలు పట్టుకొని, మహారాజు రామునికి హారతి ఇవ్వాలి.
కౌసల్యాపుత్రసంయోగసందేశ విధురా సతీ । హర్షం ప్రాప్నోతు సుకృశా తదీక్షణసులాలసా
కౌసల్యా కుమారుడి వियोग వార్తతో దుఃఖించిన, నిబద్ధత కలిగిన, సన్నగా ఉన్న రాణి, ఇప్పుడు అతడిని చూసి పరమానందంతో నిండిపోవాలి.
ఇత్యేవమాదిరచనాః పురశోభావిధాయికాః । కరోతు జనతా హృష్టా రామస్యాగమనం ప్రతి
ఇలా ఇంకా మరెన్నో విధాలుగా, ప్రజలు ఆనందంతో రాముని రాక కోసం నగరాన్ని అందంగా అలంకరించాలి.
శేష ఉవాచ। ఇతి శ్రుత్వా తతో వాక్యం సుముఖో మంత్రవిత్తమః । ప్రయయౌ నగరీం కర్తుం కృతకౌతుకతోరణామ్
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ మాటలు విని, మంత్రివరుడు సుముఖుడు, ఉత్సవపు తలుపులు ఏర్పాటు చేయడానికి నగరానికి వెళ్లాడు.
గత్వాథ నగరీం తాం వై మంత్రీ తు సుముఖాభిధః । ఖ్యాపయామాస లోకానాం రామాగమమహోత్సవమ్
ఆ తరువాత, సుముఖుడు అనే మంత్రి ఆ నగరానికి వెళ్లి, రాముని రాక కోసం మహోత్సవం జరుగుతుందని ప్రజలకు ప్రకటించాడు.
లోకాః శ్రుత్వా పురీం ప్రాప్తం రఘునాథం సుహర్షితాః । పూర్వం తదీయ విరహత్యక్తభోగసుఖాదయః
రఘునాథుడు నగరానికి వచ్చాడని విని, అతని వियोगంలో సుఖాలు, ఆనందాలు వదిలేసిన ప్రజలు, అపారమైన ఆనందంతో నిండిపోయారు.
బ్రాహ్మణా వేదసంపన్నాః పవిత్రా దర్భపాణయః । ధౌతోత్తరీయవలితా జగ్ముః శ్రీరఘునాయకమ్
వేదాలు నేర్చుకున్న పవిత్రమైన బ్రాహ్మణులు, చేతిలో దర్భలు పట్టుకుని, శుభ్రమైన ఉత్తరీయాలు ధరించి, మహిమాన్వితుడైన రఘునాయకుని కలిసేందుకు వెళ్లారు.
క్షత్రియా యే శూరతమా ధనుర్బాణధరా వరాః । సంగ్రామే బహుశో వీరా జేతారో యయురప్యముమ్
ధనుస్సు, బాణాలు పట్టే, యుద్ధాల్లో ఎన్నోసార్లు విజయం సాధించిన, అత్యంత వీరమైన క్షత్రియులు కూడా ఆయనను కలవడానికి వెళ్లారు.
వైశ్యా ధనసమృద్ధాశ్చ ముద్రాశోభితపాణయః । శుభ్రవస్త్రపరీధానా అభిజగ్ముర్నరేశ్వరమ్
ధనంతో సమృద్ధిగా ఉన్న వేశ్యులు, చేతుల్లో నాణేలు మెరిసేలా అలంకరించుకొని, తెల్లటి వస్త్రాలు ధరించి, రాజును దర్శించడానికి వచ్చారు.
శూద్రా ద్విజేషు యే భక్తాః స్వీయాచారసునిష్ఠితాః । వేదాచారరతా యే వై తేఽపిజగ్ముః పురీపతిమ్
తమ ఆచారాన్ని బాగా పాటిస్తూ, ద్విజులకు భక్తిగా ఉండే శూద్రులు, వేదాచారంలో ఆనందించే వారు కూడా పట్టణాధిపతిని దర్శించడానికి వెళ్లారు.
యే యే వృత్తికరా లోకాః స్వే స్వే కర్మణ్యధిష్ఠితాః । స్వకం వస్తు సమాదాయ యయుః శ్రీరామభూపతిమ్
ప్రతి ఒక్కరు తాము చేసే పనుల్లో నిమగ్నమై, తమ తమ వస్తువులు తీసుకొని, శ్రీరామభూపతిని దర్శించడానికి బయలుదేరారు.
ఇత్థం భూపతిసందేశాత్ప్రమోదాప్లవసంయుతాః । నానా కౌతుకసంయుక్తా ఆజగ్ముర్మనుజేశ్వరమ్
ఇలా రాజు ఆజ్ఞతో, హర్షంతో నిండిన వారు,色色 వినోదాలతో కూడినవారు, మానవుల అధిపతిని దర్శించడానికి వచ్చారు.
శేష ఉవాచ। రఘునాథోఽపి సకలైర్దైవతైః స్వస్వయానగైః । పరీతః ప్రవివేశోచ్చైః పురీం రచితమోహనామ్
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: అన్ని దేవతలు తమ తమ వాహనాలతో చుట్టూ ఉండగా, రఘునాథుడు మోహనంగా నిర్మించిన ఆ మహా నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
ప్లవంగాః ప్లవనైర్యుక్తా ఆకాశపథచారిణః । స్వస్వశోభాపరీతాంగాశ్చానుజగ్ముః పురోత్తమమ్
పరుగు వేయడంలో నైపుణ్యం కలిగిన వానరులు, ఆకాశమార్గంలో సంచరిస్తూ, తమ అందంతో మెరిసిపోతూ, ఆ అగ్రనగరాన్ని అనుసరించారు.
పుష్పకాదవరుహ్యాశు నరయానమథారుహత్ । సీతయా సహితో రామః పరివారసమావృతః
పుష్పక విమానం నుండి త్వరగా దిగిన రాముడు, సీతతో పాటు తన అనుచరులతో కలిసి, మానవ రథంపై ఎక్కాడు.
అయోధ్యాం ప్రవివేశాథ కృతకౌతుకతోరణామ్ । హృష్టపుష్టజనాకీర్ణాముత్సవైః పరీభూషితామ్
తర్వాత రాముడు ఉత్సవపు తోరణాలతో అలంకరించబడిన, ఆనందంగా, సంపన్నంగా ఉన్న ప్రజలతో నిండిన, పండుగలతో ముస్తాబైన అయోధ్యలోకి ప్రవేశించాడు.
వీణాపణవభేర్యాదివాదిత్రైరాహతైర్భృశమ్ । శోభమానః స్తూయమానః సూతమాగధబందిభిః
వీణలు, పణవాలు, భేర్యాదుల వాద్యాల ధ్వనులతో, సూతులు, మాగధులు, బందులు స్తుతిస్తూ, రాముడు మహిమాన్వితుడై కనిపించాడు.
జయ రాఘవరామేతి జయ సూర్యకులాంగద । జయ దాశరథే దేవ జయతాల్లోకనాయకః
జయ రాఘవ రామా! జయ సూర్యవంశ రత్నా! జయ దశరథ కుమారా దేవా! జయ లోకనాయకా!