త్వయా యజ్ఞాః కరిష్యంతే త్వయా ధర్మో వివర్ధతే । ఇతిపౌరవచఃశ్రుత్వారామో రాజీవలోచనః
నీ చేత యజ్ఞాలు జరుగుతాయి, నీ వల్ల ధర్మం అభివృద్ధి చెందుతుంది. ఇలా ప్రజలు చెప్పిన మాటలు విని పద్మాక్షుడు రాముడు...
వస్త్రాదిభిరథోసర్వాన్నాగరాన్సమపూజయత్ । మునీనువాచధర్మ్మాత్మాపూజయిత్వాఖిలైర్జనైః
తర్వాత వస్త్రాలు మొదలైన బహుమతులతో అన్ని నగర ప్రజలను సత్కరించాడు. మునులను ఘనంగా సత్కరించి, ధర్మాత్ముడైన రాముడు అందరితో మాట్లాడాడు.
కచ్చిత్తపఃసమృద్ధంవఃకచ్చిద్యజ్ఞఃస్వనుష్ఠితః । కచ్చిత్స్వదారనిరతాఃకచ్చిదీశోభిపూజ్యతే
మీ తపస్సు బాగా సాగుతోందా? యజ్ఞం సరిగ్గా జరుగుతోందా? మీ భార్యల పట్ల మీరు నిబద్ధతగా ఉన్నారా? ఇక్కడ ప్రభువును యథావిధిగా గౌరవిస్తున్నారు కదా?
కచ్చిత్సుప్రజసోభార్యాఃకచ్చిత్సర్వంసుఖోత్తరమ్
మీ భార్యలకు మంచి పిల్లలు కలిగారా? మీకు అన్నీ చివరికి ఆనందాన్ని ఇస్తున్నాయా?
మునయ ఊచుః - త్వయి రాజని కాకుత్స్థ సర్వం స్వస్థం తపస్వినామ్ । గచ్ఛామహే పదమితః కిం వా త్వం మన్యసే నృప
మునులు పలికారు — కాకుత్స్థ మహారాజా! మీ పాలనలో మాకూ, తపస్సు చేసే వారికి అన్నీ బాగున్నాయి. మేము ఇక్కడినుంచి వెళ్లిపోవాలనుకుంటున్నాం. మీరు ఏమంటారు రాజా?
రామ ఉవాచ- యస్య విప్రాః ప్రసీదంతి తస్య శంభుః ప్రసీదతి । యస్య ప్రసీదతీశానస్తస్య భద్రం భవిష్యతి
రాముడు పలికాడు — బ్రాహ్మణులు సంతోషపడినవాడిపై శంభువు కూడా ప్రసన్నుడవుతాడు. ప్రభువు సంతోషపడినవాడికి అన్నీ మేలు జరుగుతాయి.
తత్కృత్వా భోజనమిహ గంతుమర్హా అనంతరమ్ । అథేత్యుక్త్వా మునిగణాః కృత్వా భోజనముత్తమమ్
కాబట్టి, ఇక్కడ భోజనం చేసిన తర్వాత మీరు వెళ్లవచ్చు. ఇలా చెప్పి మునులు మంచి భోజనం చేసి—
అభివర్ధ్యతమాశీర్భిర్హృష్టాః స్వం స్వం పదం యయుః । రామోఽపి పరమప్రీతః సభార్యశ్చ సహానుజః
ఆనందంగా ఆశీర్వాదాలు ఇచ్చి, తమ తమ ఇళ్లకు వెళ్లిపోయారు. రాముడు కూడా భార్యతో, అన్నతో ఎంతో సంతోషంగా అక్కడే ఉన్నాడు.
అకంటకం స కృతవాన్రాజ్యం సర్వజనప్రియః । శృణోత్యేతదుపాఖ్యానం యః కశ్చిదపి పాతకీ
అతడు అందరికీ ఇష్టమైనవాడిగా, ఎలాంటి కష్టాలు లేకుండా రాజ్యం పాలించాడు. ఈ కథను ఎవరు వినినా—even పాపులు అయినా—
సర్వపాపవినిర్ముక్తః పరం బ్రహ్మాధిగచ్ఛతి । న దుర్గతిర్భవేత్తస్య యశ్చేదం స్మరతే నరః
అందరు పాపాలనుంచి విముక్తి పొంది, పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతారు. ఈ కథను ఎవరైనా గుర్తుపెట్టుకుంటే వారికి దుర్గతి రాదు.
యశ్చాపి కీర్తయేత్తస్య ఏవమేతదుదీరితమ్
ఈ కథను ఎవరు చెప్పినా—
శ్రీగణేశాయ నమః। శ్రీకులదేవతాయై నమః। శ్రీగురుచరణారవిందాభ్యాం నమః । నారాయణం నమస్కృత్య నరం చైవ నరోత్తమమ్ । దేవీంసరస్వతీం వ్యాసం తతో జయముదీరయేత్
శ్రీగణేశాయ నమః! శ్రీకుటుంబదేవతకు నమస్కారం! గురువరి పదపద్మాలకు నమస్కారం! నారాయణునికి, ఉత్తమ పురుషునికి, దేవికి, సరస్వతికి, వ్యాసునికి నమస్కరించి, విజయాన్ని పిలుపుదిద్దాం.
ఋషయ ఊచుః। శ్రుతం సర్వం మహాభాగ స్వర్గఖండం మనోహరమ్ । త్వత్తోఽధునా వదాయుష్మఞ్ఛ్రీరామచరితం హి నః
మునులు పలికారు — మహాభాగ! మీరు చెప్పిన స్వర్గఖండాన్ని మేము పూర్తిగా విన్నాము. ఇప్పుడు, దీర్ఘాయుష్మంతుడా, శ్రీరాముని కథను మాకు చెప్పండి.
సూత ఉవాచ। అథైకదా ధరాధారం పృష్టవాన్భుజగేశ్వరమ్ । వాత్స్యాయనో మునివరః కథామేతాం సునిర్మలామ్
సూతుడు పలికాడు — ఒకసారి, వాత్స్యాయనుడు అనే గొప్ప ముని, భుజగేశ్వరునిని ఈ పవిత్రమైన కథ గురించి అడిగాడు.
శ్రీవాత్స్యాయన ఉవాచ। శేషాశేష కథాస్త్వత్తో జగత్సర్గలయాదికాః । భూగోలశ్చ ఖగోలశ్చ జ్యోతిశ్చక్రవినిర్ణయః
శ్రీవాత్స్యాయనుడు పలికాడు — భూ లోక సృష్టి, లయ, భూమి, ఆకాశం, నక్షత్ర గమనాలు — ఇవన్నీ మీ ద్వారా మేము విన్నాము.
మహత్తత్త్వాదిసృష్టీనాం పృథక్తత్త్వవినిర్ణయః । నానారాజచరిత్రాణి కథితాని త్వయానఘ
మహత్తత్త్వాది సృష్టుల గురించి, వాటి స్వరూపాలను మీరు విడివిడిగా వివరించారు. అనేక రాజుల కథలను కూడా మీరు చెప్పారు, పాపరహితుడా!
సూర్యవంశభవానాం చ రాజ్ఞాం చారిత్రమద్భుతమ్ । తత్రానేకమహాపాపహరా రామకృతా కథా
సూర్యవంశంలో పుట్టిన రాజుల అద్భుతమైన కథలు మీరు చెప్పారు. వాటిలో రాముని కథలు ఎన్నో గొప్ప పాపాలను తొలగిస్తాయి.
తస్య వీరస్య రామస్య హయమేధకథా శ్రుతా । సంక్షేపతో మయా త్వత్తస్తామిచ్ఛామి సవిస్తరామ్
ఆ వీరుడైన రాముని అశ్వమేధ యాగ కథను నేను మీ ద్వారా సంక్షిప్తంగా విన్నాను. ఇప్పుడు దయచేసి ఆ కథను పూర్తిగా వివరంగా వినిపించండి.
యా శ్రుతా సంస్మృతా చోక్తా మహాపాతకహారిణీ । చింతితార్థప్రదాత్రీ చ భక్తచిత్తప్రతోషదా
ఈ కథను వినేవారు, జ్ఞాపకం చేసేవారు, చెప్పేవారు — వారు మహాపాపాలు పోగొట్టుకుంటారు, కోరిన ఫలితాన్ని పొందుతారు, భక్తుల హృదయాలకు సంతోషాన్ని ఇస్తుంది.
శేష ఉవాచ। ధన్యోసి ద్విజవర్య త్వం యస్య తే మతిరీదృశీ । రఘువీరపదద్వంద్వ మకరంద స్పృహావతీ
శేషుడు పలికాడు — ద్విజశ్రేష్ఠుడా! నీ మనస్సు ఇంతటి రఘువీరుని పదపద్మాల అమృతాన్ని కోరుతూ ఉండటం నిజంగా ధన్యమైనది.
వదంతి మునయః సర్వే సాధూనాం సంగమం వరమ్ । యస్మాత్పాపక్షయకరీ రఘునాథకథా భవేత్
మహర్షులు అందరూ మంచివారితో స్నేహం చేయడం ఉత్తమమని చెబుతారు. ఎందుకంటే రఘునాథుని కథలు వినడం వల్ల పాపాలు నశిస్తాయి.
త్వయా మేఽనుగ్రహః సృష్టో యద్రామః స్మారితః పునః । సురాసురకిరీటౌఘ మణినీరాజితాంఘ్రికః
నీవు మళ్లీ రాముని గురించి నాకు గుర్తు చేయడం ద్వారా నాకు అనుగ్రహం చేసావు. దేవతలు, దానవులు ధరించిన మకుటాల వల్ల రాముని పాదాలు ప్రకాశిస్తున్నాయి.
రావణారికథా వార్ద్ధౌ మశకో మాదృశః కియాన్ । యత్ర బ్రహ్మాదయో దేవా మోహితా న విదంత్యపి
రావణుని శత్రువు కథలు సముద్రంలా విస్తరించి ఉన్నాయి. ఆ మహా సంగ్రహంలో నేను ఒక చీమంత కూడా కాదు. బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు కూడా ఆ కథలను పూర్తిగా గ్రహించలేరు.
తథాపి భో మయా తుభ్యం వక్తవ్యం స్వీయశక్తితః । పక్షిణః స్వగతిం శ్రిత్వా ఖే గచ్ఛంతి సువిస్తరే
అయినా, ప్రియమా! నా శక్తికి తగినంతగా నీకు చెప్పాలి. పక్షులు తమ బలానికి తగ్గట్టు ఆకాశంలో ఎగిరినట్లే, నేనూ నా సామర్థ్యానికి తగినట్టు చెబుతాను.
చరితం రఘునాథస్య శతకోటిప్రవిస్తరమ్ । యేషాం వై యాదృశీ బుద్ధిస్తే వదంత్యేవ తాదృశమ్
రఘునాథుని చరిత్ర లక్షల కోట్లు విస్తరించి ఉంది. ఎవరి బుద్ధి ఎంత ఉందో, వారు అంతవరకు మాత్రమే ఆ కథను చెబుతారు.
రఘునాథసతీకీర్తిర్మద్బుద్ధిం నిర్మలీమసామ్ । కరిష్యతి స్వసంపర్కాత్కనకం త్వనలో యథా
రఘునాథుని పవిత్ర కీర్తి నా మనసును శుద్ధి చేస్తుంది. బంగారాన్ని అగ్ని శుద్ధి చేసినట్లే, ఆ కీర్తి నా హృదయాన్ని పరిశుద్ధం చేస్తుంది.
సూత ఉవాచ। ఇత్యుక్త్వా తం మునివరం ధ్యానస్తిమితలోచనః । జ్ఞానేనాలోకయాంచక్రే కథాం లోకోత్తరాం శుభామ్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: అప్పుడు ఆ మహర్షికి ఇలా చెప్పి, ధ్యానంలో లీనమైన కళ్లతో, జ్ఞానంతో ఆ లోకానికి అతీతమైన పవిత్ర కథను దర్శించాడు.
గద్గదస్వరసంయుక్తో మహాహర్షాంకితాంగకః । కథయామాస విశదాం కథాం దాశరథేః పునః
ఆనందంతో శరీరం ఉప్పొంగి, గద్గద స్వరంతో, మళ్లీ దశరథుని కుమారుని స్పష్టమైన కథను చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
శేష ఉవాచ। లంకేశ్వరే వినిహతే దేవదానవదుఃఖదే । అప్సరోగణవక్త్రాబ్జచంద్రమః కాంతిహర్తరి
శేషుడు ఇలా చెప్పాడు: లంకాధిపతి సంహరించబడి, దేవతలు, దానవులు దుఃఖంలో మునిగిపోయినప్పుడు, అప్సరసల ముఖచంద్రం మళ్లీ ప్రకాశించింది.
సురాః సర్వే సుఖం ప్రాపురింద్ర ప్రభృతయస్తదా । సుఖం ప్రాప్తాః స్తుతిం చక్రుర్దాసవత్ప్రణతిం గతాః
ఆ సమయంలో ఇంద్రుడు మొదలైన అన్ని దేవతలు సంతోషాన్ని పొందారు. వారు సంతోషంతో స్తుతి చేసి, సేవకుల్లా నమస్కరించారు.