అథ రామస్తథేతి బాణమాదాయ వాలినమువాచ కిమిష్టం దీయతాం వద
అప్పుడు రాముడు — 'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పి, బాణాన్ని ఎత్తి, వాలిని అడిగాడు — నీకు ఏమి కావాలి? చెప్పు, నేను ఇస్తాను.
కపిరువాచ- యది ప్రసన్నో భగవాన్మమ సద్గతిం దేహి
కపి ఇలా అన్నాడు — భగవంతుడు నన్ను అనుగ్రహిస్తే, నాకు శ్రేయస్సు దయచేయు.
అయం సుగ్రీవస్తథా రక్షణీయోంఽగదోఽథ తారా చ మయా పాపినాపరాధః కృతస్తత్ఫలమనుభూతమ్
ఈ సుగ్రీవుడు రక్షించవలసినవాడు. నాకు ఏ వ్యాధీ లేదు. తారను కూడా నేను పాపం చేసి బాధించాను. దాని ఫలితాన్ని అనుభవించాను.
అథ రామం పశ్యన్నేవ వాలీ మమార స్వర్గం చ గతః
ఆ సమయంలో వాలి రాముని చూస్తూ మరణించి స్వర్గానికి వెళ్ళాడు.
అథ సుగ్రీవం రాజ్యేఽభిషిచ్య స్వయం వనం వివేశ
తర్వాత సుగ్రీవుని రాజుగా అభిషేకించి, రాముడు తానే అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.
అథ తేన సహాయేన జలధిసమీపం గత్వా క్వ లంకా క్వ సీతా క్వ చారాతిరితి సుగ్రీవమాహ రామః
తర్వాత ఆ సహాయితో కలిసి సముద్రం దగ్గరకు వెళ్లి, రాముడు సుగ్రీవుని అడిగాడు: 'లంక ఎక్కడ? సీత ఎక్కడ? శత్రువు ఎక్కడ?' అని.
అథ హనుమానాహ ప్రవిశ్య లంకాం విచిత్య సీతాం సర్వతత్త్వమవగత్య యుద్ధం సంధిర్వా కర్తవ్యః తదుదధిలంఘనాయ కించిత్సమాదిశతు భగవాన్
అప్పుడు హనుమంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'నేను లంకలోకి వెళ్లి, సీతను వెతికి, అన్ని విషయాలు తెలుసుకుని, యుద్ధమా, సంధియా ఏది చేయాలో నిర్ణయించాలి. సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లేందుకు భగవంతుడు ఏదైనా ఆదేశించాలి.'
అథ సుగ్రీవమాహ రామః । కథమేతద్ఘటత ఇతి
అప్పుడు రాముడు సుగ్రీవుని అడిగాడు: 'ఇది ఎలా సాధ్యం అవుతుంది?'
కపిరువాచ- మమ వానరా భల్లూప్రముఖాః కోటిశః సంతి
అప్పుడు వానరుడు ఇలా అన్నాడు: 'నా వానరులు, భల్లూకులు ముందుండి, కోటివేళ్ళు ఉన్నారు.'
ఏకం నియుజ్య సర్వమాకలయ్య యథాయుక్తం తథా కరణీయమ్
ఒకరిని నియమించి, అందరినీ కూడగట్టి, యోగ్యంగా పని చేయాలి.
అథ జాంబవానాహ । హనూమానేకో గచ్ఛతు బుధ్యతు లంకామ్
అప్పుడు జాంబవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'హనుమంతుడు ఒక్కడే వెళ్లి, లంకను తెలుసుకోవాలి.'
అథ హనూమానగమల్లంకాపురం విచిత్య సీతామశోకవనికాయామాసీనాం తథా చ సంభాష్య విశ్వాసం కృత్వా వనం బభంజ వనరక్షకాంశ్చ
తర్వాత హనుమంతుడు లంక నగరానికి వెళ్లి, సీతను వెతికి, అశోకవనంలో కూర్చున్న ఆమెను చూసి, మాట్లాడి, ఆమెకు ధైర్యం చెప్పి, వనాన్ని ధ్వంసం చేసి, వనరక్షకులను కొట్టాడు.
బద్ధో రక్షసా లంకాం దగ్ధ్వా ఉత్తరకూలం గత్వా రామం దృష్ట్వా వృత్తాంతం కథయిత్వా తూష్ణీమతిష్ఠత్
రాక్షసుని చేత బంధించబడి, లంకను దహనం చేసి, ఉత్తర తీరానికి చేరి, రాముని దర్శించి, జరిగిన సంగతులన్నీ చెప్పి, మౌనంగా నిలిచాడు.
అథ రామః సర్వైర్విచారయామాస జాంబవానువాచ రామేణ లంకా కపిభిర్వినశ్యతీతి నారదేన మమోక్తమ్
తర్వాత రాముడు అందరితో కలిసి ఆలోచించాడు. జాంబవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'రాముని చేత వానరులు లంకను నాశనం చేస్తారని నారదుడు నాకు చెప్పాడు.'
అథ సాగరోత్తరణే యత్నతయా స్థేయమ్
తర్వాత సముద్రాన్ని దాటేందుకు శ్రమించాలి.
అథ రామః శంకరమారాధ్య సర్వం నివేదయిత్వా త్వదుక్తం కరోమీతి వచనముక్త్వా శివమభ్యర్చ్య ప్రణతో భూత్వా వ్యజిజ్ఞపత్
తర్వాత రాముడు శంకరుని పూజించి, అన్నీ సమర్పించి, 'మీరు చెప్పినట్లే చేస్తాను' అని చెప్పి, శివుని పూజించి, నమస్కరించి, తన కోరికను తెలియజేశాడు.
ఏవం స్తువతో రామస్య పురతో లింగమధ్యకోపేతస్తేజోమయమూర్తిరావిర్బభూవ
ఇలా రాముడు స్తుతించగా, అతని ముందు లింగం ప్రకాశవంతమైన రూపంతో ప్రత్యక్షమైంది.
అభయవానథ పునః పద్మాసనాసీనముమాధిష్ఠితాంకమీశమాముక్తసర్వాభరణం సుకాంతికిరీటినం హైమవతీకటిస్పర్శం కరద్వయేనాభయవరప్రదం తరంగితానేకదిశాభిః । పూర్ణతేజస్వినం హాసముఖం ప్రసన్నవదనం దదర్శ రామః
భయమేమీ లేకుండా, మళ్లీ రాముడు, పద్మంపై కూర్చున్న, ఉమాదేవి మడిలో ఉన్న, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, అందమైన కిరీటాన్ని ధరించిన, హిమవంతి తన నడిని తాకిన, రెండు చేతులతో అభయ వరాలు ఇచ్చే, అనేక దిక్కులలో ప్రకాశించే, సంపూర్ణ తేజస్సుతో, చిరునవ్వుతో, ప్రసన్నమైన ముఖంతో ఉన్న పరమేశ్వరుని దర్శించాడు.
పరమేశితారం ననామ బద్ధాంజలిపునశ్చ దండవత్పపాత
రాముడు పరమేశ్వరునికి చేతులు జోడించి నమస్కరించి, మళ్లీ దండంగా పడి ప్రణామం చేశాడు.
అథ రామం పరమేశ్వరోఽపి వరం వృణు త్వం వరదోఽహమిత్యుక్తవాన్
అప్పుడు పరమేశ్వరుడు రామునితో, "రామా, నీవు కోరిన వరాన్ని అడుగు. నేను వరదాతను," అని అన్నాడు.
రామ ఉవాచ- లంకాం గమిష్యామి సముద్రతరణే ఉపాయమేకం మమ దేహి శంభో
రాముడు ఇలా అన్నాడు — "శంభో, నేను లంకకు వెళ్లాలని కోరుతున్నాను. సముద్రాన్ని దాటి వెళ్ళేందుకు నాకు ఒక మార్గం చూపు."
శంభురువాచ- మమాజగవం ధనురస్తి తత్కాలరూపమవికల్పం వా భవతి । తదారుహ్య సముద్రం తీర్త్వా లంకామాప్నుహి
శంభుడు ఇలా అన్నాడు — "నా కొమ్ములతో చేసిన ఒక విల్లు ఉంది. అది కావలసిన రూపాన్ని తీసుకోగలదు. దానిపై ఎక్కి సముద్రాన్ని దాటి లంకను చేరుకో."
రామస్తథేతి నిశ్చిత్య సస్మారాజగవమ్
రాముడు 'అలా చేస్తాను' అని నిర్ణయించి, ఆ కొమ్ములతో చేసిన విల్లును స్మరించాడు.
ఆగతం ధనుస్తతశ్చ రామోఽపూజయత్
ఆ విల్లు ప్రత్యక్షమయింది. రాముడు దానిని పూజించాడు.
అథ హరో ధనురాదాయ రామాయ దత్తవాన్
తర్వాత హరుడు ఆ విల్లును తీసుకుని రామునికి ఇచ్చాడు.
రామోఽపి జలధావపాతయత్
రాముడు ఆ విల్లును సముద్రంలో వేసాడు.
ఆరురుహుః సర్వే వానరా రామలక్ష్మణౌ చ షష్టిపరార్ద్ధం తేషామసంఖ్యేషు వానరేషు ధనురారూఢేషు నికామం యయౌ
అందరు వానరులు, రాముడు, లక్ష్మణుడు కలిసి ఆ విల్లు మీద ఎక్కారు. లెక్కలేనన్ని వానరులు ఆ విల్లు మీద ఎక్కి, ఉత్సాహంగా ముందుకు సాగారు.
ధనుస్తటం వానరాశ్చ తతస్తతో గత్వా నిరీక్షయామాసుః
వానరులు ఆ విల్లు తీరాన్ని ఇక్కడ అక్కడ తిరిగి, అక్కడి దృశ్యాలను చూశారు.
అథాతికాయో నామ రక్షః కపిబలమాలోక్య రావణాయోక్తవాన్
అప్పుడు అతికాయుడు అనే రాక్షసుడు వానరుల బలాన్ని చూసి రావణునితో మాట్లాడాడు.
హే మహాదేవ మహాభూతగ్రాస మహాప్రలయకారణ మహాహిభూషణ మహారుద్ర శంకర పరమేశ్వర విరూపాక్ష నాగయజ్ఞోపవీతకరి కృత్తివసన బ్రహ్మశిరః కపాలమాలాభరభూషణ –నరకాస్థిభూషణభసిత పరనారాయణప్రియ శుభచరిత పంచబ్రహ్మాదిదేవ పంచానన చతుర్వదన వేదవేద్య భక్తసులభా భక్తదుర్లభ పరమానందవిజ్ఞాన పర పూషదంతపాతన దక్షశిరశ్ఛేదన బ్రహ్మపంచమశిరోహరణ పార్వతీవల్లభ నారదోపగీయమాన శుభచరిత శర్వ త్రినేత్ర త్రిశూలధర పినాకపాణే కపర్దిన్ననేకరూపధర వృషభవాహన శుద్ధస్ఫటికసంకాశ చతుర్భుజ నానాయుధ దక్షిణామూర్తే ఈశ్వర దేవపతే గంగాధర త్రిపురహర శ్రీశైలనివాస కాశీనాథ కేదారేశ్వర భూషణసిద్ధేశ్వర గోకర్ణేశ్వర కనఖలేశ్వర పర్వతేశ్వర చక్రప్రద బాణచింతాపాదక మురహర పూజితచరణకమల సోమసోమభూషణ సర్వజ్ఞ జ్యోతిర్మయ జగన్మయ నమస్తే నమస్తే
ఓ మహాదేవా! మహాభూతాలను మింగేవాడా, మహాప్రళయానికి కారణమైనవాడా, మహాసర్పాలతో అలంకరించబడినవాడా, మహారుద్రా, శంకరా, పరమేశ్వరా, విరూపాక్షా, నాగయజ్ఞోపవీతాన్ని ధరించినవాడా, చర్మాన్ని వస్త్రముగా ధరించినవాడా, బ్రహ్మశిరస్సుల కపాలమాల ధరించినవాడా, నరకస్థి అలంకారంతో, బస్మంతో అలంకరించబడినవాడా, పరనారాయణుడికి ప్రియమైనవాడా, శుభమైన నడవడిక కలవాడా, పంచబ్రహ్మలలో మొదటివాడా, ఐదు ముఖాలవాడా, నాలుగు ముఖాలవాడా, వేదాలు తెలుసుకునే వాడా, భక్తులకు సులభంగా లభించేవాడా, భక్తులకు దుర్లభుడా, పరమానంద విజ్ఞాన స్వరూపుడా, సూర్యుని దంతాలను పగలగొట్టినవాడా, దక్షుడి తలను నరికినవాడా, బ్రహ్మదేవుని అయిదవ తల తొలగించినవాడా, పార్వతీ దేవికి ప్రియమైనవాడా, నారదుడు whose శుభకీర్తిని పాడే వాడా, శర్వా, త్రినేత్రుడా, త్రిశూలాన్ని పట్టుకున్నవాడా, పినాక ధనుస్సును ధరించినవాడా, జటాధారుడా, అనేక రూపాలవాడా, వృషభంపై కూర్చున్నవాడా, శుద్ధ స్ఫటికంలా ప్రకాశించే వాడా, నాలుగు చేతులవాడా, అనేక ఆయుధాలు పట్టుకున్నవాడా, దక్షిణామూర్తీ, ఈశ్వరా, దేవతాధిపతీ, గంగాధరా, త్రిపురాంతకా, శ్రీశైల నివాసా, కాశీనాథా, కేదారేశ్వరా, భూషణ సిద్ధేశ్వరా, గోకర్ణేశ్వరా, కనఖలేశ్వరా, పర్వతేశ్వరా, చక్రాన్ని ప్రసాదించేవాడా, బాణుని చింతను తొలగించేవాడా, మురను సంహరించేవాడా, నీ పాదకమలాలను పూజించేవారికి ప్రియమైనవాడా, సోమ, సోమభూతితో అలంకరించబడినవాడా, సర్వజ్ఞుడా, జ్యోతిర్మయుడా, జగత్తునంతటిని వ్యాపించినవాడా, నీకు నమస్కారం, నమస్కారం.