అథవా స్వతంత్రౌ మృగౌ మృగయోర్హతశ్చ వాలీ మృగాణామన్యోన్యం దారణాద్య జగుప్సా చ
లేదా, వాలి కూడా జంతువుల మధ్య స్వేచ్ఛగా తిరిగే జంతువుగా ఉండి, జంతువులు ఒకరినొకరు చీల్చుకుంటే నిందించబడతారు కదా, అలాగే చనిపోయాడు.
యతో మమ మృగయావదాథవా మృగాణామ్ । చలితస్థితబద్ధానాం చలద్భ్రాంతపలాయినామ్ । అథావసృజతాసంగముజ్ఝితా మృగయా తథా
అందుకే, నా వేట వల్లా, లేక జంతువుల స్వభావం వల్లా — స్థిరంగా లేనివారు, నిలబడినవారు, బంధించబడినవారు, తిరిగే వారు, మాయలో పడినవారు, పారిపోయేవారు — వీరందరినీ వేట విడిపిస్తుంది.
మృగయాశాస్త్రవిధితో మృగయేయం మయా కృతా । దర్శనాదర్శనాభ్యాం చ ధావతాధావతా తథా
వేట నియమాల ప్రకారం నేను ఈ వేట చేశాను. కనబడినా, కనబడకపోయినా, పరుగెత్తినా, పరుగెత్తకపోయినా, అలాగే జరిగింది.
అవరోహాత్పరం స్థానం సాత్వికానాం ప్రభిద్యతే । రాజ్ఞశ్చ మృగయాధర్మో వినా ఆమిషభోజనమ్
కిందికి దిగిన తర్వాత, సాత్వికుల స్థానం వేరు అవుతుంది. రాజు వేట చేయడం తప్పు, మాంసం తినడం తప్ప.
అథ రామవచనమాకర్ణ్య సర్వ ఏవ ప్రాకంపయఞ్ఛిరాంసి
అప్పుడు రాముని మాటలు విని అందరూ తలలు వణికిస్తూ వంచారు.
వాలీ బభాషే రామమంజలిమస్తకే నిధాయ నమస్తే రామ శృణు వచనం మమ
వాలి చేతులు ముడిచినవిధంగా తలపై పెట్టి ఇలా అన్నాడు — రామా! నీకు నమస్కారం. నా మాట విను.
శంఖచక్రగదాపాణిః పీతవాసా జగద్గురుః । నారాయణః స్వయం సాక్షాద్భవానితి మయా శ్రుతమ్
శంఖం, చక్రం, గదా ధరించి, పసుపు వస్త్రాలు వేసుకుని, లోకానికి గురువుగా, నారాయణుడు స్వయంగా నువ్వే అని నేను విన్నాను.
త్వాం యోగినశ్చింతయంతి త్వాం యజంతి చ యజ్వినః । హవ్యకవ్యభుగే కస్త్వం పితృదేవస్వరూపధృక్
యోగులు నిన్ను ధ్యానిస్తారు, యజ్ఞకారులు నిన్ను పూజిస్తారు. దేవతలకు, పితృదేవతలకు బలి తీసుకునే వాడవు నువ్వు. నువ్వెవరు? పితృదేవతలూ, దేవతలూ అవతారంగా ఉన్నవాడవు.
మరణే చింతయానస్య త్వాం విముక్తిరదూరతః । సత్వం మే దర్శనం ప్రాప్తో రామ మే పాపసంక్షయః
చనిపోతూ నిన్ను ధ్యానిస్తే మోక్షం దగ్గరలో ఉంటుంది. రామా! నిన్ను చూసినందుకు నా పాపాలు తొలగిపోయాయి.
గృహాణ బాణం కాకుత్స్థ వ్యథితో భృశమస్మ్యహమ్
కకుత్థ్స వంశజా! బాణాన్ని ఎత్తు. నాకు చాలా బాధగా ఉంది.
అథ రామస్తథేతి బాణమాదాయ వాలినమువాచ కిమిష్టం దీయతాం వద
అప్పుడు రాముడు — 'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పి, బాణాన్ని ఎత్తి, వాలిని అడిగాడు — నీకు ఏమి కావాలి? చెప్పు, నేను ఇస్తాను.
కపిరువాచ- యది ప్రసన్నో భగవాన్మమ సద్గతిం దేహి
కపి ఇలా అన్నాడు — భగవంతుడు నన్ను అనుగ్రహిస్తే, నాకు శ్రేయస్సు దయచేయు.
అయం సుగ్రీవస్తథా రక్షణీయోంఽగదోఽథ తారా చ మయా పాపినాపరాధః కృతస్తత్ఫలమనుభూతమ్
ఈ సుగ్రీవుడు రక్షించవలసినవాడు. నాకు ఏ వ్యాధీ లేదు. తారను కూడా నేను పాపం చేసి బాధించాను. దాని ఫలితాన్ని అనుభవించాను.
అథ రామం పశ్యన్నేవ వాలీ మమార స్వర్గం చ గతః
ఆ సమయంలో వాలి రాముని చూస్తూ మరణించి స్వర్గానికి వెళ్ళాడు.
అథ సుగ్రీవం రాజ్యేఽభిషిచ్య స్వయం వనం వివేశ
తర్వాత సుగ్రీవుని రాజుగా అభిషేకించి, రాముడు తానే అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.
అథ తేన సహాయేన జలధిసమీపం గత్వా క్వ లంకా క్వ సీతా క్వ చారాతిరితి సుగ్రీవమాహ రామః
తర్వాత ఆ సహాయితో కలిసి సముద్రం దగ్గరకు వెళ్లి, రాముడు సుగ్రీవుని అడిగాడు: 'లంక ఎక్కడ? సీత ఎక్కడ? శత్రువు ఎక్కడ?' అని.
అథ హనుమానాహ ప్రవిశ్య లంకాం విచిత్య సీతాం సర్వతత్త్వమవగత్య యుద్ధం సంధిర్వా కర్తవ్యః తదుదధిలంఘనాయ కించిత్సమాదిశతు భగవాన్
అప్పుడు హనుమంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'నేను లంకలోకి వెళ్లి, సీతను వెతికి, అన్ని విషయాలు తెలుసుకుని, యుద్ధమా, సంధియా ఏది చేయాలో నిర్ణయించాలి. సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లేందుకు భగవంతుడు ఏదైనా ఆదేశించాలి.'
అథ సుగ్రీవమాహ రామః । కథమేతద్ఘటత ఇతి
అప్పుడు రాముడు సుగ్రీవుని అడిగాడు: 'ఇది ఎలా సాధ్యం అవుతుంది?'
కపిరువాచ- మమ వానరా భల్లూప్రముఖాః కోటిశః సంతి
అప్పుడు వానరుడు ఇలా అన్నాడు: 'నా వానరులు, భల్లూకులు ముందుండి, కోటివేళ్ళు ఉన్నారు.'
ఏకం నియుజ్య సర్వమాకలయ్య యథాయుక్తం తథా కరణీయమ్
ఒకరిని నియమించి, అందరినీ కూడగట్టి, యోగ్యంగా పని చేయాలి.
అథ జాంబవానాహ । హనూమానేకో గచ్ఛతు బుధ్యతు లంకామ్
అప్పుడు జాంబవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'హనుమంతుడు ఒక్కడే వెళ్లి, లంకను తెలుసుకోవాలి.'
అథ హనూమానగమల్లంకాపురం విచిత్య సీతామశోకవనికాయామాసీనాం తథా చ సంభాష్య విశ్వాసం కృత్వా వనం బభంజ వనరక్షకాంశ్చ
తర్వాత హనుమంతుడు లంక నగరానికి వెళ్లి, సీతను వెతికి, అశోకవనంలో కూర్చున్న ఆమెను చూసి, మాట్లాడి, ఆమెకు ధైర్యం చెప్పి, వనాన్ని ధ్వంసం చేసి, వనరక్షకులను కొట్టాడు.
బద్ధో రక్షసా లంకాం దగ్ధ్వా ఉత్తరకూలం గత్వా రామం దృష్ట్వా వృత్తాంతం కథయిత్వా తూష్ణీమతిష్ఠత్
రాక్షసుని చేత బంధించబడి, లంకను దహనం చేసి, ఉత్తర తీరానికి చేరి, రాముని దర్శించి, జరిగిన సంగతులన్నీ చెప్పి, మౌనంగా నిలిచాడు.
అథ రామః సర్వైర్విచారయామాస జాంబవానువాచ రామేణ లంకా కపిభిర్వినశ్యతీతి నారదేన మమోక్తమ్
తర్వాత రాముడు అందరితో కలిసి ఆలోచించాడు. జాంబవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'రాముని చేత వానరులు లంకను నాశనం చేస్తారని నారదుడు నాకు చెప్పాడు.'
అథ సాగరోత్తరణే యత్నతయా స్థేయమ్
తర్వాత సముద్రాన్ని దాటేందుకు శ్రమించాలి.
అథ రామః శంకరమారాధ్య సర్వం నివేదయిత్వా త్వదుక్తం కరోమీతి వచనముక్త్వా శివమభ్యర్చ్య ప్రణతో భూత్వా వ్యజిజ్ఞపత్
తర్వాత రాముడు శంకరుని పూజించి, అన్నీ సమర్పించి, 'మీరు చెప్పినట్లే చేస్తాను' అని చెప్పి, శివుని పూజించి, నమస్కరించి, తన కోరికను తెలియజేశాడు.
ఏవం స్తువతో రామస్య పురతో లింగమధ్యకోపేతస్తేజోమయమూర్తిరావిర్బభూవ
ఇలా రాముడు స్తుతించగా, అతని ముందు లింగం ప్రకాశవంతమైన రూపంతో ప్రత్యక్షమైంది.
అభయవానథ పునః పద్మాసనాసీనముమాధిష్ఠితాంకమీశమాముక్తసర్వాభరణం సుకాంతికిరీటినం హైమవతీకటిస్పర్శం కరద్వయేనాభయవరప్రదం తరంగితానేకదిశాభిః । పూర్ణతేజస్వినం హాసముఖం ప్రసన్నవదనం దదర్శ రామః
భయమేమీ లేకుండా, మళ్లీ రాముడు, పద్మంపై కూర్చున్న, ఉమాదేవి మడిలో ఉన్న, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, అందమైన కిరీటాన్ని ధరించిన, హిమవంతి తన నడిని తాకిన, రెండు చేతులతో అభయ వరాలు ఇచ్చే, అనేక దిక్కులలో ప్రకాశించే, సంపూర్ణ తేజస్సుతో, చిరునవ్వుతో, ప్రసన్నమైన ముఖంతో ఉన్న పరమేశ్వరుని దర్శించాడు.
పరమేశితారం ననామ బద్ధాంజలిపునశ్చ దండవత్పపాత
రాముడు పరమేశ్వరునికి చేతులు జోడించి నమస్కరించి, మళ్లీ దండంగా పడి ప్రణామం చేశాడు.
హే మహాదేవ మహాభూతగ్రాస మహాప్రలయకారణ మహాహిభూషణ మహారుద్ర శంకర పరమేశ్వర విరూపాక్ష నాగయజ్ఞోపవీతకరి కృత్తివసన బ్రహ్మశిరః కపాలమాలాభరభూషణ –నరకాస్థిభూషణభసిత పరనారాయణప్రియ శుభచరిత పంచబ్రహ్మాదిదేవ పంచానన చతుర్వదన వేదవేద్య భక్తసులభా భక్తదుర్లభ పరమానందవిజ్ఞాన పర పూషదంతపాతన దక్షశిరశ్ఛేదన బ్రహ్మపంచమశిరోహరణ పార్వతీవల్లభ నారదోపగీయమాన శుభచరిత శర్వ త్రినేత్ర త్రిశూలధర పినాకపాణే కపర్దిన్ననేకరూపధర వృషభవాహన శుద్ధస్ఫటికసంకాశ చతుర్భుజ నానాయుధ దక్షిణామూర్తే ఈశ్వర దేవపతే గంగాధర త్రిపురహర శ్రీశైలనివాస కాశీనాథ కేదారేశ్వర భూషణసిద్ధేశ్వర గోకర్ణేశ్వర కనఖలేశ్వర పర్వతేశ్వర చక్రప్రద బాణచింతాపాదక మురహర పూజితచరణకమల సోమసోమభూషణ సర్వజ్ఞ జ్యోతిర్మయ జగన్మయ నమస్తే నమస్తే
ఓ మహాదేవా! మహాభూతాలను మింగేవాడా, మహాప్రళయానికి కారణమైనవాడా, మహాసర్పాలతో అలంకరించబడినవాడా, మహారుద్రా, శంకరా, పరమేశ్వరా, విరూపాక్షా, నాగయజ్ఞోపవీతాన్ని ధరించినవాడా, చర్మాన్ని వస్త్రముగా ధరించినవాడా, బ్రహ్మశిరస్సుల కపాలమాల ధరించినవాడా, నరకస్థి అలంకారంతో, బస్మంతో అలంకరించబడినవాడా, పరనారాయణుడికి ప్రియమైనవాడా, శుభమైన నడవడిక కలవాడా, పంచబ్రహ్మలలో మొదటివాడా, ఐదు ముఖాలవాడా, నాలుగు ముఖాలవాడా, వేదాలు తెలుసుకునే వాడా, భక్తులకు సులభంగా లభించేవాడా, భక్తులకు దుర్లభుడా, పరమానంద విజ్ఞాన స్వరూపుడా, సూర్యుని దంతాలను పగలగొట్టినవాడా, దక్షుడి తలను నరికినవాడా, బ్రహ్మదేవుని అయిదవ తల తొలగించినవాడా, పార్వతీ దేవికి ప్రియమైనవాడా, నారదుడు whose శుభకీర్తిని పాడే వాడా, శర్వా, త్రినేత్రుడా, త్రిశూలాన్ని పట్టుకున్నవాడా, పినాక ధనుస్సును ధరించినవాడా, జటాధారుడా, అనేక రూపాలవాడా, వృషభంపై కూర్చున్నవాడా, శుద్ధ స్ఫటికంలా ప్రకాశించే వాడా, నాలుగు చేతులవాడా, అనేక ఆయుధాలు పట్టుకున్నవాడా, దక్షిణామూర్తీ, ఈశ్వరా, దేవతాధిపతీ, గంగాధరా, త్రిపురాంతకా, శ్రీశైల నివాసా, కాశీనాథా, కేదారేశ్వరా, భూషణ సిద్ధేశ్వరా, గోకర్ణేశ్వరా, కనఖలేశ్వరా, పర్వతేశ్వరా, చక్రాన్ని ప్రసాదించేవాడా, బాణుని చింతను తొలగించేవాడా, మురను సంహరించేవాడా, నీ పాదకమలాలను పూజించేవారికి ప్రియమైనవాడా, సోమ, సోమభూతితో అలంకరించబడినవాడా, సర్వజ్ఞుడా, జ్యోతిర్మయుడా, జగత్తునంతటిని వ్యాపించినవాడా, నీకు నమస్కారం, నమస్కారం.