అథ ముష్టియుద్ధమన్యోన్యమభూత్
అప్పుడు ఇద్దరి మధ్య ముష్టియుద్ధం జరిగింది.
రామోఽపి వాలినం జఘాన
రాముడు కూడా వాలిని కొట్టాడు.
పపాత చ వాల్యాహ చాశస్త్రయుద్ధే వా బాణఘాతోఽథ శోణితసర్వాంగో బభూవ
వాలి పడిపోయి, 'ఇలా ఆయుధాలు లేని యుద్ధంలో ఆయుధంతో కొట్టడం సమంజసం కాదా?' అని అడిగాడు. అతని శరీరం అంతా రక్తంతో నిండిపోయింది.
అథ తారా చాంగదశ్చ సమాగత్య వ్యథితౌ బభూవతుః
అప్పుడు తార, అంగదుడు ఇద్దరూ కలిసి వచ్చి బాధతో ఉన్నారు.
అథ రాఘవం వానరాః సమాయాతా వాల్యుపాంతే నిపేతూరురుదుశ్చ
తర్వాత వానరులు రాముని దగ్గరకు వచ్చి, వాలి పక్కన పడి, గట్టిగా విలపించారు.
అథ తారా రామం బభాషే శాస్త్రకుశలాః శూరా ధార్మికా రాఘవాః పురా చాపి రామ కథం పాపమకార్షీః
అప్పుడు తార రామునితో ఇలా చెప్పింది — 'రాఘవా, నీవు శాస్త్రాలలో నిపుణుడవు, వీరుడవు, ధర్మాన్ని పాటించే వాడవు. అయినా, రామా, ఇంతకు ముందు కూడా ఇలా పాపం ఎందుకు చేసావు?'
న క్షత్రధర్మ్మం జానీషే రాజగణసేవితమ్
రాజులు గౌరవించే క్షత్రియ ధర్మం నీకు తెలియదు.
అన్యోన్యం యుద్ధ్యతోర్యుద్ధే జయో వా మరణం భవేత్ । అన్యో యదితయోర్హన్యాద్బ్రహ్మహా స నిగద్యతే
రెండు మంది యుద్ధంలో పోరాడుతుంటే, ఒకరు గెలవచ్చు లేదా చనిపోవచ్చు. కానీ మూడవవాడు వారిలో ఎవ్వరినైనా చంపితే, అతడిని బ్రాహ్మణ హంతకుడని అంటారు.
కిం వైరేణ వాలినమాహనః కిం వానరమాంసాశయా
నీకు వాలితో ఏమి శత్రుత్వం? లేక వానర మాంసం తినాలని ఆశపడినావా?
అభోజ్యం వానరం మాంసం యద్యాత్మనోఽప్రియాత్సుఖాభావాదపరేషామపి తథాభావం మన్యసే అహో విమోహాద్యదిమామాదాతుమిదం కృతమేకపత్నీవ్రతం తవ
వానర మాంసం తినదగినది కాదు. నీవు నన్ను ద్వేషించి లేదా సంతోషం లేక ఇలా చేశావా? మరి, ఇతరులకూ అలాగే అనిపిస్తుందని భావిస్తున్నావా? ఓహో, నీకు ఏ మోహం వచ్చిందో, ఒక్క భార్యను మాత్రమే ప్రేమించే నీవు ఇలా చేశావు!
అహో జ్ఞాతం సర్వదేవ భద్రం యదుక్తోసి
ఓ భాగ్యవంతుడా, నీవు చెప్పింది ఇప్పుడు నాకు అంతా అర్థమైంది.
వక్తి చ రామః పృథివీపతినా మయా దుష్టనిగ్రహణం కార్యం శిష్టపరిపాలనం చ వాలినా సుగ్రీవమహిషీ రుమాపహృతా రాజ్యం చ అతశ్చ న తాదృగ్వధే దోషః
రాముడు ఇలా అన్నాడు — 'రాజుగా నేను దుష్టులను శిక్షించాలి, మంచి వారిని కాపాడాలి. వాలి సుగ్రీవుని భార్య రుమను, రాజ్యాన్ని తీసుకున్నాడు. అందుకే వాలిని చంపడంలో తప్పు లేదు.'
తారోవాచ- సుగ్రీవోఽపి తర్హి వధ్యో దుందుభినా యుద్ధ్యతా వాలినా బిలేప్రవిష్టేన వత్సరం తత్రోషితం తదంతరే చ మామపహృత్య రాజ్యం చ కృతం సుగ్రీవేణ తం పూర్వమపి పశ్చాత్తం హంతు
తార ఇలా చెప్పింది — 'అయితే సుగ్రీవుడిని కూడా చంపాలి. ఎందుకంటే వాలి దుంభిని తో యుద్ధం చేస్తూ గుహలో ఏడాది ఉండగా, సుగ్రీవుడు నన్ను, రాజ్యాన్ని తీసుకున్నాడు. అప్పుడే లేదా ఇప్పుడు అయినా అతన్ని చంపాలి.'
రామ ఉవాచ-। కియత్కాలాత్పూర్వమిదం చ వద
రాముడు ఇలా అడిగాడు — ఇది ఎంత కాలం క్రితమే జరిగిందో చెప్పు.
తారోవాచ- షష్టివర్షసహస్రాదర్వాకశీతితమే వర్షే రక్షోయుద్ధే సుగ్రీవేణ రాజ్యమపహృతమ్
తార ఇలా చెప్పింది — అరవై వేల సంవత్సరాల క్రితం, ఎనభైవ సంవత్సరంలో, రాక్షసుడు యుద్ధంలో సుగ్రీవుని రాజ్యం తీసుకున్నాడు.
పునశ్చ వర్షాంతరే ప్రాప్తేన వాలినా సుగ్రీవః పలాయితః
కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత, వాలి తిరిగి వచ్చి, సుగ్రీవుని తరిమికొట్టాడు.
అపహృతా తస్య భార్యా రాజ్యం చాపహృతమ్
అప్పుడు అతని భార్యను కూడా తీసుకుపోయాడు, రాజ్యాన్ని కూడా దక్కించుకున్నాడు.
తస్మిన్నేవ దినే భవతః పితుర్దశరథస్యాభిషేకః
అదే రోజు నీ తండ్రి దశరథునికి అభిషేకం జరిగింది.
రాఘవ ఉవాచ- మయా పితురనుశాసనాద్రాజ్యగతదుష్టనిగ్రహణం కృతమ్ । గురువచనస్యానుల్లంఘనీయత్వాత్తదపహరణవేలాయాం యో రాజాసనాచరత్
రాఘవుడు ఇలా అన్నాడు — నాన్న ఆజ్ఞతో, రాజ్యం ఆక్రమించిన దుష్టులను నేను శిక్షించాను. గురువు మాట తప్పకూడదు కాబట్టి, అప్పట్లో ఎవరు రాజ్యాన్ని ఆక్రమించారో వారిని శిక్షించాను.
అథవా స్వతంత్రౌ మృగౌ మృగయోర్హతశ్చ వాలీ మృగాణామన్యోన్యం దారణాద్య జగుప్సా చ
లేదా, వాలి కూడా జంతువుల మధ్య స్వేచ్ఛగా తిరిగే జంతువుగా ఉండి, జంతువులు ఒకరినొకరు చీల్చుకుంటే నిందించబడతారు కదా, అలాగే చనిపోయాడు.
యతో మమ మృగయావదాథవా మృగాణామ్ । చలితస్థితబద్ధానాం చలద్భ్రాంతపలాయినామ్ । అథావసృజతాసంగముజ్ఝితా మృగయా తథా
అందుకే, నా వేట వల్లా, లేక జంతువుల స్వభావం వల్లా — స్థిరంగా లేనివారు, నిలబడినవారు, బంధించబడినవారు, తిరిగే వారు, మాయలో పడినవారు, పారిపోయేవారు — వీరందరినీ వేట విడిపిస్తుంది.
మృగయాశాస్త్రవిధితో మృగయేయం మయా కృతా । దర్శనాదర్శనాభ్యాం చ ధావతాధావతా తథా
వేట నియమాల ప్రకారం నేను ఈ వేట చేశాను. కనబడినా, కనబడకపోయినా, పరుగెత్తినా, పరుగెత్తకపోయినా, అలాగే జరిగింది.
అవరోహాత్పరం స్థానం సాత్వికానాం ప్రభిద్యతే । రాజ్ఞశ్చ మృగయాధర్మో వినా ఆమిషభోజనమ్
కిందికి దిగిన తర్వాత, సాత్వికుల స్థానం వేరు అవుతుంది. రాజు వేట చేయడం తప్పు, మాంసం తినడం తప్ప.
అథ రామవచనమాకర్ణ్య సర్వ ఏవ ప్రాకంపయఞ్ఛిరాంసి
అప్పుడు రాముని మాటలు విని అందరూ తలలు వణికిస్తూ వంచారు.
వాలీ బభాషే రామమంజలిమస్తకే నిధాయ నమస్తే రామ శృణు వచనం మమ
వాలి చేతులు ముడిచినవిధంగా తలపై పెట్టి ఇలా అన్నాడు — రామా! నీకు నమస్కారం. నా మాట విను.
శంఖచక్రగదాపాణిః పీతవాసా జగద్గురుః । నారాయణః స్వయం సాక్షాద్భవానితి మయా శ్రుతమ్
శంఖం, చక్రం, గదా ధరించి, పసుపు వస్త్రాలు వేసుకుని, లోకానికి గురువుగా, నారాయణుడు స్వయంగా నువ్వే అని నేను విన్నాను.
త్వాం యోగినశ్చింతయంతి త్వాం యజంతి చ యజ్వినః । హవ్యకవ్యభుగే కస్త్వం పితృదేవస్వరూపధృక్
యోగులు నిన్ను ధ్యానిస్తారు, యజ్ఞకారులు నిన్ను పూజిస్తారు. దేవతలకు, పితృదేవతలకు బలి తీసుకునే వాడవు నువ్వు. నువ్వెవరు? పితృదేవతలూ, దేవతలూ అవతారంగా ఉన్నవాడవు.
మరణే చింతయానస్య త్వాం విముక్తిరదూరతః । సత్వం మే దర్శనం ప్రాప్తో రామ మే పాపసంక్షయః
చనిపోతూ నిన్ను ధ్యానిస్తే మోక్షం దగ్గరలో ఉంటుంది. రామా! నిన్ను చూసినందుకు నా పాపాలు తొలగిపోయాయి.
గృహాణ బాణం కాకుత్స్థ వ్యథితో భృశమస్మ్యహమ్
కకుత్థ్స వంశజా! బాణాన్ని ఎత్తు. నాకు చాలా బాధగా ఉంది.
యది రావణహృతాం సీతామానేతుం సుగ్రీవసహాయాయ కృతమేవమేవ హా మహదంతరం బలవృద్ధేన మహాబలేన వాలినా సద్భావేన దినకరావర్తితాంతరే సీతామానేతుం సమర్థేన స్మరణాగతరావణదానమర్థేన వానరరాజేన పంచాశత్పరార్ద్ధవానరభల్లూకసేనావతా ఆత్మకార్యేణ సిద్ధ్యత ఇతి కిం సుగ్రీవేణాల్పవీ-ర్యేణ సప్తపరార్ద్ధసేనాపతినా కపినా కిం సిద్ధ్యతి కార్యం వచనవతః
రావణుడు సీతను అపహరించాడని, ఆమెను తిరిగి తీసుకురావడానికి సుగ్రీవుని సహాయం కోసం ఇలా చేశావా? అయితే, ఎంత తేడా ఉంది! వాలి గొప్ప బలవంతుడు, మంచి మనిషి, సూర్యుని సాక్షిగా, స్మరణతో రాక్షసుడైన రావణుని శిక్షించి, తన యాభై వేల కోట్లు వానర, భల్లూక సేనతో సీతను తేలికగా తీసుకురాగలడు. అల్పబలమైన సుగ్రీవుడు, కేవలం ఏడు కోట్ల సేనతో, ఏమి చేయగలడు? ఇలాంటి మాటలు వినడం వల్ల ఏ విజయమూ వస్తుందా?