అథ నారదో మిథిలాం తదానీమేవాగచ్ఛత్
అప్పుడే నారదుడు మిథిలలోకి వచ్చాడు.
విదేహోఽపి దేవర్షిమభిపూజ్య స్వాగతం దృష్ట్వా భోజనం కారయిత్వా। సుఖాసీనాయ మునయే సఘనసారం తాంబూలం దత్వా వ్యజ్ఞాపయత్
విదేహుడు ఆ దేవర్షిని గౌరవించి, స్వాగతం పలికి, భోజనం ఏర్పాటుచేసి, సుఖంగా కూర్చోబెట్టి, పరిమళభరిత తాంబూలం అందించి, ఒక మనవి చేశాడు.
శ్వో వివాహే భవాన్స్థాతుమర్హతి కారయితుం వివాహమ్
రేపు వివాహానికి మీరు ఉండి, వివాహాన్ని నిర్వహించాలి.
శ్వో హి నక్షత్రం సూర్యనక్షత్రదర్శనం తత్ర వివాహో న కర్తవ్య ఇతి
రేపు సూర్యనక్షత్ర యోగం ఉంది. అప్పుడు వివాహం చేయకూడదు.
అథ మౌహూర్తికం వృద్ధగార్గ్యమాహూయ రాజా పప్రచ్ఛ క్వ వివాహముహూర్తః
అప్పుడు రాజు వృద్ధ గార్గ్యుడను పిలిపించి, 'వివాహానికి శుభముహూర్తం ఎప్పుడు?' అని అడిగాడు.
శ్వ ఇతి గార్గ్య ఉవాచ
గార్గ్యుడు, 'రేపే' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
రాజా చ నారదం గార్గ్యం చోదీక్ష్య భో ఇదమిత్థమితి పప్రచ్ఛ
రాజు నారదుడు, గార్గ్యుడు వైపు చూసి, 'ఇది నిజమేనా?' అని అడిగాడు.
అథ నారదో గార్గ్యమువాచ
అప్పుడు నారదుడు గార్గ్యునితో మాట్లాడాడు.
కథముక్తం లగ్నం దాస్యసి
శుభముహూర్తాన్ని ఎలా ప్రకటిస్తావు?
అథ గార్గ్యో విషఘటికాశ్చ విహాయ లగ్నం దాస్యామి ఇత్యువాచ
అప్పుడు గార్గ్యుడు, 'అశుభకాలాలను పక్కనబెట్టి, శుభముహూర్తాన్ని చెబుతాను' అన్నాడు.
నారదోపి బ్రహ్మవచనాని కిం న జానాసీత్యుక్తవాన్గార్గ్యమ్
నారదుడు కూడా గార్గ్యునితో, 'బ్రహ్మవచనాలు నీకు తెలియవా?' అని అడిగాడు.
గార్గ్యస్తుష్టస్తాన్దోషానపఠత్
గార్గ్యుడు సంతోషంతో ఆ దోషాలను చెప్పాడు.
ఉల్కా చ బ్రహ్మదండశ్చ మోఘః కంపస్తథైవ చ । సర్వకార్యవినాశాయ దృష్టా వై బ్రహ్మణా పురా
పాతకాలంలో బ్రహ్మదేవుడు, ఉల్క, బ్రహ్మదండం, వ్యర్థత, కంపనం ఇవన్నీ కార్యనాశానికి కారణమవుతాయని చూశాడు.
ప్రతిష్ఠాసు వివాహేషు మౌంజీబంధాభిషేకతః । అన్యేషు సర్వకార్యేషు విషనాడీర్వివర్జయేత్
ప్రతిష్ఠలు, వివాహాలు, మౌంజీబంధనం, అభిషేకం, అలాగే అన్ని కార్యాలలో కూడా అశుభకాలాలను తప్పించాలి.
అతః పరం తు కార్య్యాణాం కరణేన చ దోషభాక్ । వివాహాదిషు కార్యేషు దోషమేవ వదామ్యతః
అందువల్ల కార్యాలు చేయడంలో దోషం కలుగుతుంది. వివాహాది కార్యాలలో నేను దోషాన్ని మాత్రమే చెబుతున్నాను.
ఉల్కా దహేత్కులం సర్వం బ్రహ్మదండో వినాశయేత్ । మోఘస్తు మరణా యస్యాత్కంపః కంపాయ కర్మ్మణః
ఉల్క మొత్తం కుటుంబాన్ని కాల్చేస్తుంది; బ్రహ్మదండం నాశనం చేస్తుంది; వ్యర్థత మరణానికి దారి తీస్తుంది; కంపనం కార్యాన్ని అడ్డుకుంటుంది.
ఇతి నారదోక్తమాకర్ణ్య గార్గ్యో మునిర్మౌనపరోఽభవత్
నారదుడు చెప్పిన మాటలు విని, గార్గ్యుడు మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
దధ్యౌ రవిం గ్రహపతిం విహాయ విషనాడీర్వివాహః క్రియతమితి
అతడు సూర్యుని, గ్రహాధిపతిని ధ్యానించి, 'అశుభకాలాలను పక్కనబెట్టి, వివాహం జరపండి' అన్నాడు.
నారద ఉవాచ- కథం బ్రహ్మవచనమ్
నారదుడు అన్నాడు — 'ఇది ఎలా బ్రహ్మవచనం అవుతుంది?'
సూర్య ఉవాచ- దేశభేదేన వ్యవస్థోదితా తదస్మిన్దేశే వివాహో విషఘటికాం విహాయ కర్తవ్య ఏవ
సూర్యుడు అన్నాడు — 'దేశభేదాన్ని బట్టి నియమం ఉంది. ఈ ప్రాంతంలో అశుభకాలాన్ని పక్కనబెట్టి వివాహం తప్పక జరపాలి.'
నారదోప్యనుమేనే
నారదుడు కూడా అంగీకరించాడు.
ఉవాచ శ్వః పరాహ్ణే చ క్షత్త్రవివాహశ్చ భవేదతః స్వయం వరార్థం నృపా ఆగచ్ఛంతు తన్నృపదూతాన్ప్రేషయ
అతడు అన్నాడు, 'రేపు లేదా ఎల్లుండి క్షత్రియుల వివాహం జరగాలి. అందుకే, వరుని కోసం రాజులు స్వయంగా రావాలి. వారికి దూతలను పంపించు.'
అథ రాజా దశరథానుమతేన సర్వానేవ నృపానాగమయ్యాచింతయత్ కథం సర్వానేవ తిరస్కృత్య వైదేహీ రామాయ దేయేతి
తర్వాత రాజు, దశరథుని అనుమతితో అందరు రాజులను పిలిపించి, వారిని పక్కనబెట్టి, సీతను రామునికి ఎలా ఇవ్వాలో ఆలోచించాడు.
అథ రాత్రౌ ముహుర్ముహుర్నిఃశ్వస్య నిద్రాలురపి న నిద్రామాప
తర్వాత రాత్రి పొడవునా, పదే పదే ఊపిరి పీల్చుకుంటూ, నిద్రపోయినా, నిజమైన నిద్ర రాలేదు.
జజాప శతరుద్రియం జుహావ చ తేనైవ కామాహుతీః ప్రాస్తువచ్చ పురుషసూక్తేన
అతడు శతరుద్రియాన్ని జపించి, అదే ద్వారా కామాహుతులు సమర్పించి, పురుషసూక్తంతో స్తోత్రం చేసాడు.
అథ తాదృశ ఏవ మహేశ్వరస్తత్ర ప్రాదురభూత్
అప్పుడే అటువంటి రూపంలో మహేశ్వరుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
అథ రాజా నమస్కృత్యాస్తువీత
రాజు నమస్కరించి, ఆయనను స్తుతించసాగాడు.
ఇతి స్తోత్రమాకర్ణ్య భగవాన్భవో రాజానమువాచ వరదోఽహం వరం వృణు
ఈ స్తోత్రాన్ని విని, భగవంతుడు భవుడు రాజును చూచి – "నేను వరదానిని, వరం కోరుకో" అని అన్నాడు.
అథ మధ్యే నిశం రాజా శుచిర్భూత్వా త్ర్యంబకం సాంబికం మంగలదుకూలధారిణం కమలభవపురుషోత్తమశక్ర-ప్రముఖనిఖిలదేవైర్భృగుప్రముఖమునివరైర్హాహాప్రముఖగంధర్వైస్తుంబురుప్రముఖైశ్చ శ్రుతిస్మృతీతిహాసపురాణైర్మూర్తిమద్భిశ్చ సిద్ధవిద్యాధరాదిమాతృకాగణైశ్చ నందీప్రముఖగణైశ్చ సేవ్యమాన పాదకమలం సర్వామంగలపరిమోచకమతిపుణ్యసలిలయా గంగయా నిష్కలం కేన చంద్రమసా సేవ్యమాన శిరోభాగం వామాంకారూఢయా గిరిజయా ప్రదీయమానవీటిం సహాసం సకామం సహావేక్షణమాదదానం గోక్షీరసదృశం ప్రతికూలకస్తూరికాసదృశకంఠం మృదుసూక్ష్మస్నిగ్ధజటాభిర్విరచితకపర్దం విశుద్ధకార్తస్వరకుండలోపశోభితగండభాగం ద్విరష్టవర్షవయసం గోక్షీరసదృశ స్థూలముక్తాఫలకౌసుంభవర్ణాంచలేనావేష్టితశిరోభాగం వివిధరత్నవిరచితకార్తస్వరభూషితవక్షఃస్థలమతిధవలోపవీతేనోపశోభితశరీరమంబికానులగ్నకుంకుమారుణసుగంధిశరీరమీక్షమాణం తర్జమానకామమార్గణం కోటికందర్పసదృశం మనసాచింతయత్
అప్పుడు అర్ధరాత్రి సమయంలో రాజు శుద్ధిగా తయారై, త్ర్యంబకుడైన పరమేశ్వరుని, అంబికతో కూడి, మంగళకరమైన వస్త్రాలు ధరించి, బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు, భృగువు మొదలైన మహర్షులు, హాహా, తుంబురు మొదలైన గంధర్వులు, వేదాలు, స్మృతులు, ఇతిహాసాలు, పురాణాలు రూపంగా, సిద్ధులు, విద్యాధరులు, మాతృకాగణాలు, నంది మొదలైన గణాలు సేవించే వారి పాదకమలాలను, అన్ని మంగళాలను తొలగించేవాడిని, పవిత్రమైన గంగా తన పుణ్యజలంతో, చంద్రుడు తన శిరస్సుతో సేవించే మహాదేవుని, వామభాగంలో పార్వతిని కూర్చోబెట్టుకుని, పానసీలను అర్పించబడుతూ, చిరునవ్వుతో, అనురాగంతో చూచే వాడిని, పాల వర్ణంతో, కంఫు వలె నీలమైన కంఠంతో, మృదువుగా, నూనెపట్టిన జటాలతో, స్వర్ణపు కుండలాలతో మెరిసే కనుపాపలతో, పదహారు సంవత్సరాల యువకుడిలా కనిపించే వాడిని, ముత్యాల వర్ణపు, కుసుంభపు గుడ్డతో తల చుట్టిన వాడిని, రత్నాలతో అలంకరించిన స్వర్ణాభరణాలతో అలంకరించిన వాడిని, తెల్లటి యజ్ఞోపవీతంతో మెరిసే శరీరంతో, అంబికా కుంకుమపు పరిమళంతో పరిమళించే వాడిని, మన్మథుని బాణాలను తిట్టుతూ, కోటి మన్మథులకంటే గర్వంగా ఉన్న పరమేశ్వరుని మనసులో ధ్యానించాడు.
రాజోవాచ- క్షితిసలిలగగనపవనదహనరవిశశియజమానమూర్తిభిరష్టమూర్తే విశ్వమూర్తే లోకమూర్త్తే త్రిభువనమూర్తే వేదపురాణమూర్త్తే యజ్ఞమూర్తే స్తోత్రమూర్త్తే శాస్త్రమూర్త్తేస్వధామూర్త్తే నారాయణమూర్త్తే సర్వదేవతామూర్త్తే త్రయీమయత్రయీప్రమాణత్రయీనేత్రసా-మప్రియవసుధారాప్రియభక్తిప్రియభక్తసులభాభక్తవిదూరస్తుతిప్రియ ధూపప్రియ దీపప్రియ ఘృతక్షీరప్రియ ద్రో ణకరవీరప్రియ శ్రీపత్రప్రియ కమలకహ్లారప్రియ నంద్యావర్తప్రియ బకులప్రియ యూథికాప్రియ కోకనదప్రియ గ్రీష్మజలావాసప్రియ యమనియమప్రియ నియతేంద్రియప్రియ జపప్రియ శ్రాద్ధప్రియ గాయనప్రియ గాయత్రీప్రియ పంచబ్రహ్మప్రియ సదాచారప్రియ గోత్రోత్సాదికమలభవహరిహరనయనసమర్చిత పాదకమలజయప్రద హరిప్రార్థితజలోత్పాదితచక్రప్రదర్శకృత్స్మృతియుక్తిప్రద స్మృతమంగలప్రద మృత్యుఞ్జయ నమస్తే నమస్తే
రాజు ఇలా చెప్పాడు – భూమి, నీరు, ఆకాశం, గాలి, అగ్ని, సూర్యుడు, చంద్రుడు, యజమానుడు అనే ఎనిమిది రూపాలతో ఉన్నవాడా! జగత్తు రూపమైనవాడా! లోకరూపుడా! మూడు లోకాల రూపుడా! వేదపురాణాల రూపుడా! యజ్ఞరూపుడా! స్తోత్రరూపుడా! శాస్త్రరూపుడా! స్వధారూపుడా! నారాయణరూపుడా! సమస్త దేవతల రూపుడా! మూడు వేదాల మూర్తివాడా! మూడు వేదాల ప్రమాణమైనవాడా! మూడు కన్నులతో ఉన్నవాడా! భూమికి ప్రియుడా! భక్తులకు ప్రియుడా! భక్తులకు సులభంగా లభించేవాడా! భక్తి లేనివారికి దూరంగా ఉన్నవాడా! స్తోత్రానికి ఇష్టుడా! ధూపానికి ఇష్టుడా! దీపానికి ఇష్టుడా! నెయ్యికి, పాలకు ఇష్టుడా! ద్రోణ పరిమాణానికి ఇష్టుడా! శ్రీపత్రానికి, కమలానికి, కలహారానికి ఇష్టుడా! నంద్యావర్త పుష్పానికి, బకులానికి, మల్లెపూలకు, కోకనదానికి ఇష్టుడా! వేసవి నీటికి ఇష్టుడా! యమ నియమాలకు ఇష్టుడా! ఇంద్రియ నియమానికి ఇష్టుడా! జపానికి ఇష్టుడా! శ్రాద్ధానికి ఇష్టుడా! పాడే వారికి ఇష్టుడా! గాయత్రికి ఇష్టుడా! పంచబ్రహ్మలకు ఇష్టుడా! సదాచారానికి ఇష్టుడా! బ్రహ్మ, విష్ణు, హరులు పాదాలను పూజించే వాడా! విజయాన్ని ప్రసాదించేవాడా! హరి ప్రార్థనతో నీటిలోంచి చక్రాన్ని చూపినవాడా! జ్ఞాపకాన్ని, యుక్తిని ప్రసాదించేవాడా! మంగళాన్ని ప్రసాదించేవాడా! మృత్యుంజయుడా! నీకు నమస్కారం, నమస్కారం.