అథ వసిష్ఠో భస్మాదాయాభిమంత్ర్య బ్రహ్మరాక్షసం మోచయామాస
వసిష్ఠుడు బస్మం తీసుకుని మంత్రాలు చదివి, బ్రహ్మరాక్షస బంధనంనుంచి రాముణ్ణి విముక్తుడిని చేశాడు.
పప్రచ్ఛ కో భవానితి స చాహాహం వేదగర్వితో బ్రాహ్మణో బహుశః పరధనమపహృత్య బ్రహ్మరాక్షసో జాతో మే నిష్కృతిం విచారయ
'నీవెవరు?' అని అడిగితే, 'నేను వేదపాండిత్యంలో గర్వపడే బ్రాహ్మణుడిని. అనేకసార్లు ఇతరుల ధనం దోచుకున్నాను. అందుకే బ్రహ్మరాక్షసుడిగా జన్మించాను. నాకు ప్రాయశ్చిత్తం చెప్పండి' అని చెప్పాడు.
వసిష్ఠ ఉవాచ- ఇదానీమితః పరమేకవర్షశతోపభోగ్యం రాక్షసత్వం నరకం భాగీరథీస్నానమేకం శివాయ బిల్వపత్రశతం సమర్ప్య తతః స్నాత్వా పాపాద్విముక్తో భవసీతి
వసిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఇక్కడినుంచి ఇంకో వంద సంవత్సరాలు రాక్షసుడిగా ఉండాలి. ఆ తరువాత గంగానదిలో స్నానం చేసి, శివునికి వంద బిల్వదళాలు సమర్పించి, మళ్లీ స్నానం చేస్తే పాపాలనుండి విముక్తి కలుగుతుంది.'
కదాచిత్తాదృశం కృతపుణ్యం తవ పదం ప్రయచ్ఛామి తదుపరిశిష్టాం గతిం భజేతి వసిష్ఠవాక్యమాకర్ణ్య బ్రహ్మరాక్షసో వసిష్ఠోపదిష్టపుణ్యవశాద్దివ్యశరీరో భూత్వా నమస్కృత్వా స్వర్గం జగామ
'ఏదో సమయానికి నీవు ఇలాంటి పుణ్యాన్ని చేసి నా లోకాన్ని పొందుతావు. ఆ తరువాత ఉత్తమ గతి కలుగుతుంది' అని వసిష్ఠుడు చెప్పిన మాటలు విని, బ్రహ్మరాక్షసుడు వసిష్ఠుడు చెప్పిన పుణ్యఫలంతో దివ్యదేహాన్ని పొంది, నమస్కరించి స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు.
అథ రామం ప్రాప్తేకాలే ఉపనీయ వసిష్ఠో వేదానధ్యాపయామాస షడంగాని మీమాంసాద్వయం నీతిశాస్త్రం చాధ్యాపయామాస
తర్వాత, సమయం వచ్చినప్పుడు వసిష్ఠుడు రామునికి ఉపనయనం చేసి, వేదాలు, ఆరు ఉపాంగాలు, రెండు మీమాంసలు, నीतిశాస్త్రాన్ని బోధించాడు.
అథ ధనుర్వేదమాయుర్వేదం భరత గాంధర్వ వాస్తు శాకున వివిధయుద్ధశాస్త్రాణి చ
తర్వాత ధనుర్వేదం, ఆయుర్వేదం, సంగీతం, వాస్తుశాస్త్రం, శకునశాస్త్రం, వివిధ యుద్ధశాస్త్రాలు కూడా బోధించాడు.
అథ వివాహం కర్తుకామేన రాజ్ఞా దశరథే నానానాదేశజనపతీన్ప్రతి దూతాః ప్రేరితాః
తర్వాత పెళ్లి చేయాలని కోరుకున్న రాజు దశరథుడు వివిధ దేశాలు, ప్రాంతాలకు దూతలను పంపించాడు.
అథ కశ్చిచ్ఛీఘ్రమాగత్య రాజానమిదమబ్రవీత్
అప్పుడు ఎవరో ఒకరు త్వరగా వచ్చి రాజుతో ఇలా అన్నారు.
రాజన్విదర్భదేశాధిపతిర్విదేహోనామ రాజా తస్య పుత్రీ వైదేహీ హోమలబ్ధారూపేణ లక్ష్మీసమా సర్వలక్షణసంపన్నా రామయోగ్యా విద్యతే స చ తాం దాతుం రాజా రామాయోద్యతః తద్గమ్యతాం శీఘ్రమితి
ఓ రాజా! విదర్భదేశాన్ని పాలించే రాజు పేరు విదేహుడు. అతనికి వైదేహి అనే కుమార్తె ఉంది. ఆమె యజ్ఞఫలంగా జన్మించింది, లక్ష్మీదేవిలా అందమైనది, అన్ని శుభలక్షణాలతో ఉన్నది, రామునికి తగినది. ఆ రాజు ఇప్పుడు ఆమెను రామునికి ఇచ్చేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నాడు. కాబట్టి, మీరు త్వరగా అక్కడికి వెళ్లండి.
బాలికాశ్చ విద్యుల్లతాంశుశోధితగాత్రయష్టయ ఉద్భిన్నకుచకమలకుడ్మలవివిధహారోపశోభివక్షసో యత్కించిద్భాషిణ్యోఽతిచపలమృదుగతయో వృద్ధవనితాశ్చాగచ్ఛన్
అక్కడ చిన్నపిల్లలు మెరుపు వల్లి లాంటి సన్నని శరీరాలతో, మొగ్గల వక్షోజాలతో, వివిధ హారాలు ధరించి, తక్కువగా మాట్లాడుతూ, మృదువుగా, చురుకుగా నడుస్తూ వచ్చారు. వృద్ధ మహిళలు కూడా వచ్చారు.
అథాభికలనార్థం విలాసిన్యో నిశాదూర్వాక్షతామంత్రమంగలకజ్జలితకైశికధమిల్లలతాగ్రంథి-త జటోపశోభిత సీమంతశీర్షశోభితనాసాముఖవిచిత్రాభరణార్హణహేమపాత్రావస్థితాజ్యగుగ్గలు ఫలాదిసౌభాగ్యద్రవ్యముద్వహంతీభిః స్త్రీభిరన్యైరపిశోభితజనైః స రాజా నిర్జగామ
తరువాత, వివాహానికి ఏర్పాట్లు చేయడానికి, సుందరమైన స్త్రీలు, పసుపుతో అలంకరించిన జడలు, పూలతో గుచ్చిన జడలు, మెరిసే నుదురు, ముక్కు, నోరు వివిధ ఆభరణాలతో అలంకరించిన వారు, బంగారు పాత్రల్లో నెయ్యి, గుగ్గులు, పండ్లు, ఇతర శుభద్రవ్యాలు తీసుకువెళ్లుతూ, ఇతరులతో కలిసి ఆ రాజు బయలుదేరాడు.
తదానీం మంగలతుర్యఘోషాదేవ దుందుభిభేరీనిఃసాణమర్దలశంఖాదినాదాః ప్రాదుర్బభూవుః
అప్పుడు మంగళ వాయిద్యాల శబ్దాలు వినిపించాయి. దుండుభులు, భేరీలు, మృదంగాలు, శంఖాలు మొదలైన వాయిద్యాలు ఘనంగా మోగాయి.
గాయకాశ్చ మంగలాని జగుః
పాటకులు మంగళగీతాలు పాడారు.
మంగలవేదవాక్యానుపాఠేన వైదికాః బ్రాహ్మణాః । కులపాఠకా భేరీఘోషేణ కృత్స్నమాకాశమాపూరయన్
వేదపండితులు మంగళ వేదమంత్రాలు పఠించారు. కులపూజారులు భేరీ శబ్దంతో ఆకాశమంతా నిండేలా చేశారు.
అథాన్యోన్యాక్షతపూర్వమంగీకుర్వంతః సూతబందిజనాదిభిః స్తూయమానాః పురం ప్రవివిశుః
తరువాత, పరస్పరం అక్షతలు చల్లుకొని, సూతులు, బందులు మొదలైనవారు స్తుతిస్తూ ఉండగా, వారు నగరంలోకి ప్రవేశించారు.
విదేహనగరాత్పశ్చిమభాగే నిర్మితం మందిరం దశరథః ప్రవివేశ
విదేహనగరానికి పశ్చిమభాగంలో నిర్మించిన మందిరంలో దశరథుడు ప్రవేశించాడు.
అవశిష్టాశ్చ యథాయోగ్యం భవనం వివిశుః
ఇతరులు తమకు తగిన విధంగా తమ తమ గృహాలలోకి ప్రవేశించారు.
అథ నారదో మిథిలాం తదానీమేవాగచ్ఛత్
అప్పుడే నారదుడు మిథిలలోకి వచ్చాడు.
విదేహోఽపి దేవర్షిమభిపూజ్య స్వాగతం దృష్ట్వా భోజనం కారయిత్వా। సుఖాసీనాయ మునయే సఘనసారం తాంబూలం దత్వా వ్యజ్ఞాపయత్
విదేహుడు ఆ దేవర్షిని గౌరవించి, స్వాగతం పలికి, భోజనం ఏర్పాటుచేసి, సుఖంగా కూర్చోబెట్టి, పరిమళభరిత తాంబూలం అందించి, ఒక మనవి చేశాడు.
శ్వో వివాహే భవాన్స్థాతుమర్హతి కారయితుం వివాహమ్
రేపు వివాహానికి మీరు ఉండి, వివాహాన్ని నిర్వహించాలి.
శ్వో హి నక్షత్రం సూర్యనక్షత్రదర్శనం తత్ర వివాహో న కర్తవ్య ఇతి
రేపు సూర్యనక్షత్ర యోగం ఉంది. అప్పుడు వివాహం చేయకూడదు.
అథ మౌహూర్తికం వృద్ధగార్గ్యమాహూయ రాజా పప్రచ్ఛ క్వ వివాహముహూర్తః
అప్పుడు రాజు వృద్ధ గార్గ్యుడను పిలిపించి, 'వివాహానికి శుభముహూర్తం ఎప్పుడు?' అని అడిగాడు.
శ్వ ఇతి గార్గ్య ఉవాచ
గార్గ్యుడు, 'రేపే' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
రాజా చ నారదం గార్గ్యం చోదీక్ష్య భో ఇదమిత్థమితి పప్రచ్ఛ
రాజు నారదుడు, గార్గ్యుడు వైపు చూసి, 'ఇది నిజమేనా?' అని అడిగాడు.
అథ నారదో గార్గ్యమువాచ
అప్పుడు నారదుడు గార్గ్యునితో మాట్లాడాడు.
కథముక్తం లగ్నం దాస్యసి
శుభముహూర్తాన్ని ఎలా ప్రకటిస్తావు?
అథ గార్గ్యో విషఘటికాశ్చ విహాయ లగ్నం దాస్యామి ఇత్యువాచ
అప్పుడు గార్గ్యుడు, 'అశుభకాలాలను పక్కనబెట్టి, శుభముహూర్తాన్ని చెబుతాను' అన్నాడు.
అథ వసిష్ఠాదీన్ప్రేషయామాస తే చ తత్ర గత్వా తాం చ నిరీక్ష్య లగ్నం నిశ్చిత్యాయోధ్యామేత్య రాజానముక్త్వా రామసహితాః పృథివీపతిసమేతాః శీఘ్రం వివిధ కరి తురగ శకట శిబికాందోలికాభిరతిసుభగరూపభోగవిలాసక్రియానిపుణా విదితవివిధచేష్టాగంధర్వాః కామశాస్త్రసుకుశలాః మృదుకఠినపృథుపయోధరాసన్న కంఠాః స్థూలసూక్ష్మలలాటబింబదశనచ్ఛదముఖపంకజాః కుటిలకుంతలదీర్ఘకేశధమ్మిల్లాః కనకపత్రకర్ణాః స్నానచేష్టయోత్థితరోమశోభిత జపాకుసుమరక్తదశనా విశదవిస్ఫురచ్ఛఫరీలోచనాః శుక్తికాసదృశశ్రవణాః నక్షత్రసదృశస్థూలముక్తాఫలోపశోభితనాసాపుటా ముకురసదృశకపోలాస్తిలప్రసూననాసికా ఆనమ్రమధ్యప్రదేశచూచుకా ఇంద్రగోపప్రతీకాశాధరపుటదశనక్షతాః సమదీర్ఘకాంగప్రదర్శనాస్థితసర్వప్రదేశవర్తులా నాతిమాంసలాః పిండకాగ్రంథినీవ్యోవలితబాహుమూలా అనతిచిరకాలోత్థితరోమతయా హరిద్రా వర్ణతయా చ కర్ణికారదలసదృశబాహుమూలా మృదుస్నిగ్ధవర్తులసూక్ష్మమధ్యప్రదేశాః కఠినస్థూలవర్తులామగ్నచూచుకపరస్పరస్థానాక్రమణస్పర్ద్ధి పయోధరమధ్యలబ్ధపదకపయోధరోపరిచంచలవివిధమణిమయ హారోపశోభిత వక్షఃస్థలాః పయోధరపరితో లబ్ధపదతయా తరుణదృష్టిపరమ్పరతయా అసమానయానాభికూపోపరితన రోమరాజ్యోపశోభితోదరప్రదేశా భజ్యమాన మధ్యస్థలీకరణఏవ వలీత్రయోపశోభిత ముష్టిగ్రాహ్యమధ్యాః కరికరోపమజఘనప్రదేశా అరోమసదృశమృదుస్నిగ్ధామలా సమజాన్వ్యః కదలీస్తంభసంనిభోరుయుగలా ఆమగ్నజానుకృశకుశవర్తులపిండికారహితజంఘా ఆమగ్నగుల్ఫా ఆసూక్ష్మస్నిగ్ధా దీర్ఘదీర్ఘాంగులీ పాదానూపురరవాహ్వయమానమదనా హంసమతంగజగమనా దక్షిణాంగుష్ఠస్పర్శికచ్ఛాగ్రా ఉపరికచ్ఛం నీవీం కృత్వా కరద్వయయుతా వస్త్రప్రదేశకంఠమప్రావృత్యా పరవసనపరిభాగా వృతస్తనవసనా పరభాగే వామాంస ఏవ దక్షిణపార్శ్వగతేన దశాభాగేన నాభిప్రాంతేన ప్రవేశితోపశోభితగాత్రయష్టయో యోషితో వివాహమంగలకర్మకరణాయానేకశ ఆగచ్ఛన్
ఆ తరువాత వసిష్ఠాది మునులను పంపించాడు. వారు అక్కడికి వెళ్లి, ఆ అమ్మాయిని చూచి, శుభముహూర్తాన్ని నిర్ణయించి, అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చి రాజుకు తెలియజేశారు. వెంటనే రాముడు, ఇతర రాజులతో కలిసి, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, పాలకీలు, డోలికలు మొదలైన వాటిలో వేగంగా ప్రయాణించారు. వారితో పాటు గంధర్వులు, ప్రేమకళలో నిపుణులు, వివిధ కళల్లో నైపుణ్యం ఉన్నవారు, మృదువుగా గాఢంగా ఉన్న వక్షోజాలు, పెద్ద నుదురు, పద్మముఖాలు, వంకర జుట్టు, పొడవైన వెంట్రుకలు, బంగారు చెవిపోగులు, స్నానంతో మెరిసే శరీరాలు, జపా పువ్వులా ఎర్రటి పళ్ళు, తేటగా మెరిసే చేపల కన్నులు, శంఖాలాంటి చెవులు, నక్షత్రాల్లా ముత్యాలు ఉన్న ముక్కులు, అద్దంలా మెరిసే చెక్కలు, నాజూకైన ముక్కులు, మధ్యలో వంగిన వక్షోజాలు, మృదువైన పెదాలు, కొరికిన పళ్ళు, సమంగా పొడవైన అవయవాలు, వృత్తాకారంగా ఉన్న శరీర భాగాలు, మితంగా మాంసం ఉన్నవారు, మడమల దగ్గర మడతలు, కమలదళాల్లా చేతులు, మృదువైన నడుము, గట్టి వక్షోజాలు, మణిపూసల హారాలు, చీరతో చుట్టిన వక్షోజాలు, యవ్వన దృష్టి, నడుము వద్ద మడతలు, ముష్టితో పట్టుకునే నితంబాలు, ఏనుగు తొండంలా తొడలు, మృదువైన మోకాళ్ళు, అరటి కాండంలా మోకాళ్ళు, పొడవైన వేళ్లు, హంసలా నడక, కుడివైపు చీర అంచు పట్టుకొని, రెండు చేతులతో వస్త్రాన్ని పట్టుకొని, మెడను కప్పుకొని, వక్షోజాలపై చీరను చుట్టుకొని, ఎడమవైపు కప్పుకొని, కుడివైపు కొంత విడిచిపెట్టి, నాభి దగ్గర అలంకరించుకొని, వివాహ మంగళకార్యానికి అనేక రకాలుగా వచ్చిన యువతులు కూడా ఉన్నారు.
అథ విదేహే పురతః క్రోశమాత్రే చూతవనికాయాం వివిధవిటపవిస్తరప్రదేశవివిధవిహంగకూజితా-కర్ణనదత్తకర్ణవనహరిణశావవత్యాం మహారజతనిర్మితోచ్చనీచప్రాసాదోపశోభితప్రదేశవివిధవిహంగాయాం హేమవల్కలసంవీతభసితో-ద్ధూలితశరీరజటిలమునిగణధ్యానోపాసనోపశోభితవృక్షమాలాయాం వివిధవిద్యధరవధూపయోధరభారాభిభూతవిచరితతరంగసరసీయుతాయాం సరస్తీరమిలితసైరంధ్రీయువతిభిరాహూయమాన తరుణజనాయాం నానావర్ణకుసుమసౌరభవాసితాశేషప్రదేశాయామితస్తతో రిరంసయా ప్రదర్శితస్ఫారశఫరీవిలోచనతరలచక్షుషా ప్రభావిలసితశరీరవేశ్యాజనాయాం వివిధాశ్చర్యయుతాయాం దశరథః సామాత్యపురోహితాభిరామరామాదిపుత్రసహితః సుఖమువాస
తరువాత, విదేహుని ఎదుట, ఒక క్రోశ దూరంలో ఉన్న మామిడి తోటలో, అనేక రకాల చెట్లు, పక్షుల కిలకిలారావాలు, చెవులకు హాయిగా వినిపిస్తూ, అడవి జింకలు, వెన్నెల్లాంటి రాజతపు ప్రాసాదాలు, పక్షులతో నిండిన ప్రాంతాలు, బంగారు వల్కలాలు ధరించిన, బసిపొడి పూసుకున్న తపస్వులు ధ్యానంలో మునిగిపోయి ఉన్న చెట్ల మధ్య, విద్యాధర స్త్రీలు వక్షోజాల భారంతో సరస్సు దగ్గర సంచరిస్తూ, సరస్సు ఒడ్డున యువతులు యువకులను పిలుస్తూ, రంగురంగుల పువ్వుల సువాసనతో పరిమళించిపోయిన ప్రదేశంలో, యవ్వనపు చూపులతో, మెరిసే శరీరాలతో, ఆశ్చర్యకరమైన దృశ్యాలతో, దశరథుడు మంత్రులు, పురోహితులు, రాముడు మరియు ఇతర కుమారులతో కలిసి సుఖంగా నివసించాడు.
అథ వైదేహోఽపి మిథిలాం నానాపతాకోపశోభితాం వివిధప్రాసాదగోపురోద్యానదేవతాయతనోపశోభితామన్యోన్యకేలిచతురయువతిజనానుకీర్ణాముశీరవిరచితమహాప్రపాం సుకేలీజనోపశోభితవిశిఖాం । వివిధపణ్యోపశోభితరథ్యాం తత్రతత్ర బ్రహ్మఘోషశోభితమఠాం ప్రతిమందిరం మీమాంసాదివ్యాఖ్యానసంపాది సామాధ్యయనాం సుపుణ్యహవిర్గంధసామాదిస్వరపదక్రమశ్రుతిబ్రాహ్మణవాటికామనేకపరివృఢమందిరప్రవేశనిష్క్రీతాగురుకుంకుమాధ్వర్య్యువేషాం మృదులవసన తాంబూల రక్తదంతచ్ఛదకామినీమృదువచనకఠినవచనకరసంజ్ఞానిర్ద్ధారిత ప్రతివచనవివిధోపాయనా హరణకరజనోపశోభితాం మృదుధవలజఘనపరివీతవస్త్రోపరిభాగేన స్నిగ్ధవర్తులపరస్పరసంఘర్షపయోధరమధ్యప్రదేశోపశోభిత వామాంసకందోపశోభితవనితాం వివిధముక్తాహారజపాసంకాశదశనచ్ఛద మందహాసమాలాకారసహస్రోపశోభితాం పుణ్యాసవసాధనమందిరాం తత్రతత్ర విచిత్రతోరణాం విశుద్ధవీథికాం తత్రతత్ర స్థాపితకల్పపాదపాం రంభావిభూషితద్వారాం పురీం శోభితాం శోభయామాస
ఆ తరువాత, విదేహుడు మిథిలలోకి ప్రవేశించాడు. ఆ నగరం అనేక జెండాలతో, వివిధ ప్రాసాదాలు, గోపురాలు, తోటలు, దేవాలయాలతో అలంకరించబడి, పరస్పర క్రీడలో నిమగ్నమైన యువతులతో నిండిపోయి, ఉశీరతో చేసిన గొప్ప నీటిమండపం, క్రీడాసక్తులతో నిండిన వీధులు, వివిధ వస్తువుల దుకాణాలతో కూడిన వీధులు, అక్కడక్కడ బ్రహ్మఘోషంతో మఠాలు, మీమాంసాది గ్రంథాల వ్యాఖ్యానాలు జరిగే దేవాలయాలు, సామవేద పఠన స్థలాలు, పవిత్ర హవిస్సు పరిమళాలు వెదజల్లే బ్రాహ్మణుల తోటలు, గురువులు, కుంకుమతో అలంకరించిన యాజ్ఞికులు, మృదువైన వస్త్రాలు ధరించిన స్త్రీలు, తాంబూలం వేసే ఎర్రటి పళ్ళు, మృదువైన మాటలు, కఠినమైన మాటలు, సంకేతాలతో ప్రతిస్పందించే వారు, బహుమతులు తీసుకువచ్చే వారు, మృదువైన తెల్లని వస్త్రాలు నడుము చుట్టుకొని, వక్షోజాలు పరస్పరం తాకుతూ, ఎడమ భుజం అలంకరించబడిన స్త్రీలు, వివిధ ముత్యాల హారాలు, జపా పువ్వులాంటి పళ్ళు, మృదుముస్కాన్లు, మద్యం మందిరాలు, అందమైన తోరణాలు, పరిశుభ్ర వీధులు, కల్పవృక్షాలు, రంభా అలంకరించిన ద్వారాలు – ఇలాంటి నగరాన్ని మిథిలా రాజు మరింత అందంగా చేశాడు.