పార్వతీవసనే గూఢగంధాఢ్యే చ సమాదధాత్ । అథాంసపృష్ఠసంలగ్నమార్జనం కృతవాన్విభుః
పార్వతీదేవి వస్త్రాన్ని సుగంధంగా సర్దాడు. ఆ తరువాత, భుజం వెనుక అంటుకున్నదాన్ని తుడిచాడు.
శ్లథనీవేరధో దేవ్యా వస్త్రవేష్టేరధోగతః । దేవః కిమిదమిత్యుక్త్వా నీవీబంధం చకార హ
దేవి ధరించిన దిగువ వస్త్రం సడలిపోతూ ఉండగా, దేవుడు — "ఇది ఏమిటి?" అని అడిగి, ఆమె నీవి బిగించాడు.
నాసాభూషణమేతత్తే పశ్యామి స మదాత్తతః । ఇత్యుక్త్వా స్వయమాదాయ విచ్ఛాయం మౌక్తికం సతీ
"ఇది నీ ముక్కు ఆభరణం కాదు, చూస్తున్నాను," అని అన్నాడు. అప్పుడు సతీ తానే ముత్యాన్ని తీసుకుని పరిశీలించింది.
హరిద్రాయాః సమాయోగే ముక్తాఫలమదీప్తిమత్ । ఇదం హి ధ్రియతాం ముక్తాఫలం మమ తవ ప్రియమ్
పసుపు పూసిన ముత్యం ప్రకాశంగా మెరిసింది. "ఈ ముత్యాన్ని, ప్రియమైనది, మనిద్దరికీ ఉంచు," అని అన్నాడు.
పార్వత్యువాచ- అహో త్వన్మందిరం శంభో సర్వవస్తుసమృద్ధిమత్ । పూర్వమేవ మయా సర్వం వస్తుజ్ఞాతం విభూషణైః
పార్వతీ ఇలా అన్నది — "శంభూ, నీ మందిరంలో అన్ని వస్తువులు సమృద్ధిగా ఉన్నాయి. నేను ముందే అన్ని ఆభరణాలు, వస్తువులు చూశాను."
అహో ద్రవిణసంపత్తిర్భూషణైరవగమ్యతే । శిరోవిభూషితం దేవ బ్రహ్మశీర్షస్య మాలయా
"ధనం ఉన్నదని ఆభరణాలతో తెలుస్తుంది. దేవా, బ్రహ్మ తల మాలతో నీ తల అలంకరించబడింది."
నరకస్య తథా మాలా వక్షఃస్థలవిభూషణమ్ । శేషశ్చ వాసుకిశ్చైవ సవిషౌ తవ కంకణే
"నరక మాల నీ ఛాతీకి అలంకారం. విషంతో ఉన్న శేషుడు, వాసుకి నీ చేతికి కంకణాలుగా ఉన్నాయి."
దిశోంఽబరే జటా కేశా భసితం చాంగరాగకమ్ । మహోక్షో వాహనం గోత్రం కులం చాజ్ఞాతమేవ చ
"దిక్కులు, ఆకాశం నీ జటలు, జుట్టు; బస్మం నీ శరీరానికి అలంకారం. నందీ అనే ఎద్దు నీ వాహనం, నీ వంశం ఎవరికీ తెలియదు."
జ్ఞాయేతే పితరౌ నైవ విరూపాక్షం తథా వపుః । ఏవం వదంతీం గిరిజాం విష్ణుః ప్రాహాతి కోపనః
"నీ తల్లిదండ్రులు ఎవరో తెలియదు, విరూపాక్షుడా, నీ రూపం కూడా తెలియదు." అలా గిరిజా మాట్లాడుతుండగా, విష్ణువు కోపంతో ఇలా అన్నాడు —
కిమర్థం నిందసే దేవి దేవదేవం జగత్పతిమ్ । త్యక్ష్యే ప్రాణాన్ప్రియాన్భద్రే తవ నూనమసంయమమ్
"దేవి, నీవు దేవదేవుడైన జగత్పతిని ఎందుకు నిందిస్తున్నావు? ప్రియమైనది, నీకు నియమం లేకపోవడంతో నేను ప్రాణాలు విడిచిపెడతాను."
యత్రేశనిందనం భద్రే తత్ర నో మరణం వ్రతమ్ । ఇత్యుక్త్వాథ నఖాభ్యాం హి హరిశ్ఛేత్తుం శిరోగతః
ప్రభువును నిందించే చోట నేను మరణించను, ఓ మృదువైనవాడా, ఇదే నా వ్రతం అని చెప్పి, హరి తన గోళ్లతో తలను కోయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
మహేశస్తు కరం గృహ్య ప్రాహ మా సాహసం కృథాః । పార్వతీవచనం సర్వం ప్రియం మమ తవాప్రియమ్
అప్పుడు మహేశుడు అతని చేయిని పట్టుకొని, 'నీకు ఇష్టముకాని పార్వతీ మాటలు నాకు ఎంతో ప్రియమైనవి, నువ్వు తొందరపడి పని చేయవద్దు' అని అన్నాడు.
మమాప్రియం హృషీకేశ కర్తుం యత్కించిదిష్యతే । ఓమిత్యుక్త్వాథ భగవాంస్తూష్ణీంభూతోఽభవద్ధరిః
'హృషీకేశా, నీవు చేయదలచిన ఏదైనా నాకు ఇష్టముకాదు' అని చెప్పి, 'ఓం' అని పలికిన అనంతరం భగవంతుడు హరి మౌనంగా నిలిచాడు.
హనుమానథ దేవాయ వ్యజ్ఞాపయదిదం వచః । అర్థయామి వినిష్కామం మమ పూజావ్రతం తథా
తర్వాత హనుమంతుడు దేవుని ఎదుట ఇలా ప్రార్థించాడు: 'ప్రభూ, నాకు ఎలాంటి ఫలితాశ లేకుండా, నా పూజావ్రతను కూడా చేయడానికి అనుమతి ఇవ్వండి.'
పూజార్థమప్యహం గచ్ఛే మమానుజ్ఞాతుమర్హసి । శంకర ఉవాచ- కస్య పూజా క్వ వా పూజా కిం పుష్పం కిం దలం వద
'పూజ కోసం అయినా నేను వెళ్లాలి; దయచేసి నాకు అనుమతి ఇవ్వండి' అని చెప్పగా, శంకరుడు ఇలా అడిగాడు: 'ఎవరి పూజ? ఎక్కడ పూజ? ఏ పువ్వు, ఏ ఆకుతో పూజ చేస్తావో చెప్పు.'
కో గురుః కశ్చ మంత్రస్తే కీదృశం పూజనం తథా । ఏవం వదతి దేవేశే హనూమానతికంపితః
'నీ గురువు ఎవరు? నీ మంత్రం ఏమిటి? ఎలా పూజ చేస్తావో చెప్పు' అని దేవేశుడు అడిగినప్పుడు, హనుమంతుడు బాగా వణికిపోయాడు.
వేపమానసమస్తాంగః స్తోతుమేవ ప్రచక్రమే । హనూమానువాచ- నమో దేవాయ మహతే శంకరాయామితాత్మనే
అంతా వణికిపోయిన హనుమంతుడు స్తోత్రం చేయడం ప్రారంభించాడు. హనుమంతుడు ఇలా అన్నాడు:
యోగినే యోగధాత్రే చ యోగినాం గురవే నమః । యోగిగమ్యాయ దేవాయ జ్ఞానినాం పతయే నమః
అనంత స్వరూపుడైన మహాదేవుడికి, శంకరునికి నమస్కారం. యోగికి, యోగాన్ని పోషించేవారికి, యోగుల గురువైన దేవునికి నమస్కారం.
వేదానాం పతయే తుభ్యం దేవానాం పతయే నమః । ధ్యానాయధ్యనగమ్యాయ ధాతౄణాం గురవే నమః
వేదాల అధిపతికి, దేవతల అధిపతికి నమస్కారం. ధ్యానంతో చేరదగినవారికి, సృష్టికర్తల గురువైన దేవునికి నమస్కారం.
శిష్టాయశిష్టగమ్యాయ భూమ్యాది పతయే నమః । నమస్తేత్యాదినా వేదవాక్యానాం నిధయే నమః
శ్రేష్ఠులకు చేరదగినవారికి, చేరనివారికి, భూమి మొదలైన వాటి అధిపతికి నమస్కారం. 'నమస్తే' మొదలైన వేదవాక్యాలకు నిలయమైన దేవునికి నమస్కారం.
ఆతనుష్వేతివాక్యైశ్చ ప్రతిపాద్యాయ తే నమః । అష్టమూర్తే నమస్తుభ్యం పశూనాంపతయే నమః
'ఆతనుషు' వంటి వాక్యాలలో స్థితుడైన నీకు నమస్కారం. అష్టమూర్తులైన దేవునికి, పశువుల అధిపతికి నమస్కారం.
త్ర్యంబకాయ త్రినేత్రాయ సోమసూర్యాగ్నిలోచన । సుభృంగరాజధత్తూరద్రోణపుష్పప్రియాయ తే
త్ర్యంబకునికి, మూడు కన్నులవారికి, చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని కన్నులుగా ఉన్నవారికి, సుభృంగ, రాజధత్తూర, ద్రోణ పుష్పాలను ఇష్టపడే దేవునికి నమస్కారం.
బృహతీపూగపుంనాగ చంపకాదిప్రియాయ చ । నమస్తేస్తు నమస్తేస్తు భూయ ఏవ నమోనమః
బృహతి, పూగ, పున్నాగ, చంపక మొదలైన పుష్పాలను ఇష్టపడే దేవునికి నమస్కారం, నమస్కారం, మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.
శివో హరిమథ ప్రాహ మా భైషీర్వద మేఽఖిలమ్ । హనుమానువాచ- శివలిగార్చనం కార్యం భస్మోద్ధూలితదేహినా
శివుడు హరిని చూచి, 'భయపడవద్దు, నాకు అన్నీ చెప్పు' అన్నాడు. హనుమంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'శివలింగాన్ని బస్మంతో అలంకరించినవాడు పూజ చేయాలి.'
దివాసంపాదితైస్తోయైః పుష్పాద్యైరపి తాదృశైః । దేవ విజ్ఞాపయిష్యామి శివపూజావిధిం శుభమ్
'పగలు సేకరించిన నీళ్ళతో, పువ్వులతో మరియు ఇతర ద్రవ్యాలతో పూజ చేయాలి. దేవా, శివపూజ విధిని నేను నీకు వివరించగలను.'
సాయంకాలే తు సంప్రాప్తే అశిరః స్నానమాచరేత్ । క్షాలితం వసనం శుష్కం ధృత్వాచమ్య ద్విరగ్రధీః
'సాయంకాలం వచ్చినప్పుడు, తల లేని వాడు స్నానం చేయాలి. శుభ్రమైన, పొడిగా ఉన్న వస్త్రాలు ధరించి, ఆచమనం చేసి, తూర్పు దిశగా కూర్చోవాలి.'
అథ భస్మ సమాదాయ ఆగ్నేయం స్నానమాచరేత్ । ప్రణవేన సమామంత్ర్యాప్యష్టవారమథాపి వా
'తర్వాత బస్మం తీసుకొని, అగ్నేయ స్నానం చేయాలి. ప్రణవంతో ఆహ్వానించి, ఎనిమిది సార్లు అయినా చేయవచ్చు.'
పంచాక్షరేణ మంత్రేణ నామ్నా వా యేనకేనచిత్ । సప్తాభిమంత్రితం భస్మ దర్భపాణిః సమాహరేత్
'పంచాక్షరీ మంత్రంతో లేదా ఏ పేరుతో అయినా, ఏడుసార్లు మంత్రపూరితమైన బస్మాన్ని, దర్భను చేతిలో పట్టుకొని తీసుకోవాలి.'
ఈశానః సర్వవిద్యానాముక్త్వా శిరసి పాతయేత్ । తత్పురుషాయ విద్మహే ముఖే భస్మ ప్రసేచయేత్
ఈశానః సర్వవిద్యానాం అని పఠిస్తూ బస్మాన్ని తలపై ఉంచాలి. తత్పురుషాయ విద్యమహే అని పఠిస్తూ నోటికి బస్మాన్ని చల్లాలి.
అఘోరేభ్యోఽథ ఘోరేభ్యో భస్మ వక్షసి నిక్షిపేత్ । వామదేవాయ నమ ఇతి గుహ్యస్థానే వినిక్షిపేత్
అఘోరేభ్యోఽథ ఘోరేభ్యో అని పఠిస్తూ బస్మాన్ని ఛాతిపై పెట్టాలి. వామదేవాయ నమః అని పఠిస్తూ రహస్య భాగంలో పెట్టాలి.