ఇంద్రాదిసర్వదేవాశ్చ స్వస్వవాహనసంయుతాః । అథ తే నిర్యయుః సర్వే నానావాద్యానుమోదితాః
ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలందరూ తమ తమ వాహనాలతో, వివిధ వాద్యాల నాదంతో కలిసి బయలుదేరారు.
కోటికోటిగణాకీర్ణా గౌతమస్యాశ్రమం గతాః । బ్రహ్మవిష్ణుమహేశానా దృష్ట్వా తత్పరమాద్భుతమ్
కోటికోట్ల జనులతో చుట్టుముట్టబడి, వారు గౌతముని ఆశ్రమానికి చేరుకొని, బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులను చూసి ఆ అద్భుత దృశ్యాన్ని తిలకించారు.
స్వభక్తం జీవయామాస వామకోణనిరీక్షణాత్ । శంకరో గౌతమం ప్రాహ తుష్టోఽహం తే వరం వృణు
వామభాగం ద్వారా కళ్లతో చూసి శివుడు తన భక్తుడిని ప్రాణంతో నింపాడు. ఆనందంతో శంకరుడు గౌతముని చూచి, 'నేను సంతుష్టుడిని, కావలసిన వరం కోరుకో' అన్నాడు.
గౌతమ ఉవాచ- యది ప్రసన్నో దేవేశ యది దేయో వరో మమ । త్వల్లింగార్చనసామర్థ్యం నిత్యమస్తు మహేశ్వర
గౌతముడు ఇలా అన్నాడు — 'దేవేశ్వరా! మీరు సంతోషంగా ఉంటే, నాకు వరమివ్వదలచుకుంటే, మీ లింగాన్ని నిత్యం పూజించే శక్తి నాకు కలగాలని కోరుకుంటున్నాను, మహేశ్వరా!'
వృతమేతన్మయా దేవ శృణుష్వైతత్త్రిలోచన । మమ శిష్యో మహాభాగో హేయాహేయాదివర్జితః
ఈ వరాన్ని నేను కోరుకున్నాను, త్రినేత్రుడా! వినండి — నా శిష్యుడు మహాభాగుడు, అతడు ఏదీ స్వీకరించాల్సింది, వదిలేయాల్సింది అన్న తేడా లేకుండా ఉంటాడు.
ప్రేక్షణీయం మమత్వేన న చ పశ్యతి చక్షుషా । న చ ఘ్రాణేన ఘ్రాతవ్యం న దాతవ్యం న చేతరత్
అతడు చూడదగినదాన్ని తనదిగా భావించి చూడడు, కళ్లతో చూడడు, ముక్కుతో వాసన పుట్టించడు, ఇవ్వడు, ఇతర పనులు చేయడు.
ఇతి బుద్ఘ్వా తథా కుర్వన్స హి యోగీ మహాయశాః । ఉన్మత్తవికృతాకారః శంకరాత్మేతి కీర్తితః
ఇలా గ్రహించి, అలాగే ప్రవర్తిస్తూ, ఆ మహాయశస్సుతో యోగి, పిచ్చివాడిలా, వింత రూపంతో, శంకరుని నుండి వచ్చినవాడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
న కశ్చిత్తం ప్రతిద్విష్యాన్న చ తం హింసయేదితి । ఏతన్మే దీయతాం దేవ ఏతేషామమృతిస్తథా
ఎవరూ అతనిపై ద్వేషించకూడదు, ఎవరూ అతనికి హాని చేయకూడదు. దేవా! ఈ వరాన్ని నాకు దయచేయండి. వీరికి అమృతత్వం కూడా ఇవ్వండి.
శ్రీభగవానువాచ-। ఆకల్పమేతే జీవంతు తతో ముక్తిం భజంతు చ । త్వయా కృతమిదం వేశ్మ విస్తృతం వికృతం శుభమ్
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు — 'ఇవారు కల్పాంతం వరకు జీవించాలి, ఆ తరువాత మోక్షాన్ని పొందాలి. నీవు నిర్మించిన ఈ గృహం విశాలంగా, అద్భుతంగా, శుభంగా ఉంది.'
తిష్ఠామః క్షణమాత్రం తు తతో యాస్యామ మందిరమ్ । గౌతమ ఉవాచ- అయోగ్యం ప్రార్థయామీశ హ్యర్థీ దోషం న పశ్యతి
'మేము క్షణమాత్రం ఇక్కడ ఉంటాము, ఆ తరువాత మందిరానికి వెళ్తాము.' గౌతముడు అన్నాడు — 'ప్రభూ! నేను అనర్హమైనదాన్ని కోరుతున్నాను, ఎందుకంటే కోరేవాడు తప్పు చూడడు.'
బ్రహ్మాద్యలభ్యం దేవేశ దీయతాం యది రోచతే । అథేశో విష్ణుమాలోక్య గృహీత్వా తు కరం హరేః
దేవేశ్వరా! బ్రహ్మ మొదలైనవారు పొందలేనిది మీకు ఇష్టమైతే నాకు దయచేయండి.' అప్పుడు ప్రభువు విష్ణువును చూసి, హరివు చేయి పట్టుకున్నాడు.
ప్రహసన్నంబుజాభాక్షమిత్యువాచ సదాశివః । మ్లానోదరోసి గోవింద దేయం తే భోజనం కిము
పుష్పవదనుడైన గోవిందుని చూచి, సదాశివుడు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు — 'నీ కడుపు ఒళ్ళు పడి ఉంది గోవిందా, నీకు ఏ భోజనం ఇవ్వాలి?'
స్వయం ప్రవిశ్య యది వా స్వయం భుంక్ష్వ స్వగేహవత్ । గచ్ఛ వా పార్వతీగేహం యా కుక్షిం పూరయిష్యతి
నీవే లోపలికి వెళ్లి, నీ ఇంటిలా తిను లేక పార్వతీ ఇంటికి వెళ్ళు — ఆమె నీ కడుపు నింపుతుంది.
ఇత్యుక్త్వా తత్కరాలంబీ ఏకాంతమగమద్విభుః । ఆదిశ్య నందినం దేవో ద్వారాధ్యక్షం యథోక్తవత్
ఇలా చెప్పి, ప్రభువు హరివు చేయి పట్టుకొని పక్కకు వెళ్లాడు. నందిని ఆదేశించి, దేవుడు ద్వారపాలకునికి తగినట్లు చెప్పాడు.
గౌతమం సమువాచాయముత్తరం విష్ణుభాషణమ్ । సదాశివ ఉవాచ- సంపాదయాన్నం సర్వేషాం భోక్తుకామా వయం మునే
సదాశివుడు గౌతమునికి విష్ణువు చెప్పిన సమాధానాన్ని తెలియజేస్తూ ఇలా అన్నాడు: "మునీంద్రా! మేము అందరం కలిసి భోజనం చేయాలనుకుంటున్నాం. అందుకే అందరికీ తిండి సిద్ధం చేయి."
ఇత్యుక్త్వైకాంతమగమద్వాసుదేవేన శంకరః । మృదుశయ్యాం సమారుహ్య శయితౌ దేవతోత్తమౌ
ఇలా చెప్పి శంకరుడు వాసుదేవునితో పాటు ఒంటరిగా వెళ్లాడు. ఇద్దరూ మృదువైన మంచంపై ఎక్కి, అక్కడ విశ్రాంతిగా పడుకున్నారు.
అన్యోన్యం భాషణం కృత్త్వా ప్రోత్తస్థతురుభావపి । గత్వా తటాకం గంభీరం స్నాస్యంతౌ దేవసత్తమౌ
తరువాత ఇద్దరూ పరస్పరం మాట్లాడుకుని, లేచి, ఆ ఇద్దరు మహాదేవతలు స్నానం చేయడానికి లోతైన చెరువుకు వెళ్లారు.
కరాంబుపానమన్యోన్యం పృథక్కృత్వోభయత్ర చ । మునయో రాక్షసాశ్చైవ జలక్రీడాం ప్రచక్రిరే
ప్రత్యేకంగా ఒక్కొక్కరు చేతిలో నీళ్లు తీసుకున్నారు. అప్పటికి మునులు, రాక్షసులు నీటిలో ఆటలు ఆడుతూ ఆనందించారు.
అథ విష్ణుర్మహేశశ్చ జలపాతాని శీఘ్రతః । చక్రతుః శంకరః పద్మకింజల్కాంజలినా హరేః
అప్పుడే విష్ణువు, మహేశ్వరుడు వేగంగా ఒకరిపై ఒకరు నీళ్లు చల్లుకున్నారు. శంకరుడు పద్మపు తంతువులను చేతితో తీసి హరివైపు చల్లాడు.
అవాకిరన్ముఖే తస్య పద్మోత్ఫుల్లవిలోచనే । నేత్రే కేశరసంపాతాన్న్యమీలయత కేశవః
పద్మపుష్పంలాంటి కన్నులు కలిగిన హరివైపు ఆ తంతువులను చల్లాడు. అవి కళ్లపై పడటంతో కేశవుడు తన కళ్లను మూసుకున్నాడు.
అత్రాంతరే హరేః స్కంధమారురోహ మహేశ్వరః । హర్యుత్తమాంగం బాహుభ్యాం గృహీత్వా సంన్యమజ్జయత్
అంతలోనే మహేశ్వరుడు హరివు భుజంపై ఎక్కి, రెండు చేతులతో హరివు తల పట్టుకుని నీటిలో ముంచాడు.
ఉన్మజ్జయిత్వా చ పునః పునశ్చాపి పునః పునః । పీడితః స హరిః సూక్ష్మం పాతయామాస శంకరమ్
పునఃపునః హరిని పైకి లేపి, మళ్లీ ముంచాడు. శంకరుడు బలంగా నొక్కడంతో హరి సున్నితంగా శంకరుణ్ని కింద పడేశాడు.
అథ పాదౌ గృహీత్వా తు ఆచకర్ష చ భ్రామయత్ । అతాడయద్ధరేర్వక్షః పాతయామాస చాచ్యుతమ్
తర్వాత హరివు పాదాలను పట్టుకుని లాగి, తిప్పాడు. హరివు ఛాతీపై కొట్టి, అచ్యుతుణ్ని కింద పడేశాడు.
అథోత్థితో హరిస్తోయమాదాయంజలినా తతః । అవాకిరదథో శంభుమథ విష్ణుమథో హరః
అప్పుడే హరి లేచి చేతితో నీళ్లు తీసుకుని శంభువుపై చల్లాడు. తర్వాత హరుడు విష్ణువుపై నీళ్లు చల్లాడు.
జలక్రీడైవమభవదథ చర్షిగణాంతరే । జలక్రీడాసంభ్రమేణ విస్రస్తజటబంధనాః
ఇలా మునుల సమూహాల మధ్య నీటిలో ఆటలు సాగాయి. ఆ ఉల్లాసంలో వారి జటలు విడివిడిగా జారిపడ్డాయి.
అథ సంభ్రమతస్తేషామన్యోన్యజటబంధనమ్ । ఇతరేతరబద్ధాసు జటాసు చ మునీశ్వరాః
ఆ ఉత్సాహంలో వారి జటలు పరస్పరం చిక్కుకున్నాయి. మునీశ్వరులు ఒకరికి ఒకరు జటలతో బంధించబడ్డారు.
శక్తిమంతోఽశక్తిమతః ఆకర్షంతి చ సవ్యథమ్ । పాతయంతోన్యతశ్చాపి క్రోశతో రుదతస్తథా
బలవంతులు బలహీనులను బాధతో లాగారు. కొందరిని పడేసారు, మరికొందరు అరుస్తూ ఏడ్చారు.
ఏవం ప్రవృత్తే తుములే సంభూతే తోయకర్మ్మణి । ఆకాశే నారదో హృష్టో ననర్త చ ననాద చ
అలా ఆ నీటి ఆటలు ఘోరంగా సాగుతుండగా, నారదుడు ఆనందంతో ఆకాశంలో నృత్యం చేస్తూ అరవసాగాడు.
విపంచీం నాదయన్వాద్యం లలితాం గీతిముజ్జగౌ । సుగీత్యా లలితాయాస్తు అగాయత విధా దశ
విపంచీ వాయిద్యాన్ని మ్రోగిస్తూ, సుందరమైన పాట పాడాడు. ఆ మధుర గీతంతో పది పద్యాలను ఆలపించాడు.
శుశ్రావ గీతం మధురం శంకరో లోకభావనః । స్వయం గాతుం హి లలితం మందం మందం ప్రచక్రమే
లోకాలను సృష్టించే శంకరుడు ఆ మధుర గీతాన్ని విని, తానే స్వయంగా మృదువుగా, సుందరంగా ఆలపించసాగాడు.