ఇత్థం కృత్వా భూతశుద్ధిం క్రియార్హో మర్త్యః శుద్ధో జాయతే ఏవ శుద్ధః । పూజాం కర్తుం జాప్యకర్మ్మాపి పశ్చాద్దేవధ్యానే బ్రహ్మహత్యాది హానిః
ఇలా భూతశుద్ధి చేసి, మానవుడు కర్మలకు యోగ్యుడవుతాడు. అంతే కాదు, నిజంగా పవిత్రుడవుతాడు. ఈ పవిత్రత వచ్చిన తర్వాతే పూజ చేయడం, జపం చేయడం సాధ్యమవుతుంది. దేవుని ధ్యానం ద్వారా బ్రహ్మహత్య వంటి పెద్ద పాపాలు కూడా నశించిపోతాయి.
ఏవం ధ్యాత్వా చంద్రదీప్తిప్రకాశం ధ్యానేనారోప్యాశు లింగే శివస్య । సదాశివం దీపమధ్యే విచింత్య పంచాక్షరేణార్చనమవ్యయం తు
ఇలా చంద్రుని వెలుగు లాంటి ప్రకాశాన్ని ధ్యానం చేసి, ఆ ప్రకాశాన్ని శివలింగంలో స్థాపించి, ఆ వెలుగు మధ్యలో సదాశివుడిని మనసులో ఊహిస్తూ, అయనకు పవిత్రమైన పంచాక్షరీ మంత్రంతో పూజ చేయాలి.
ఆవాహనాదీనుపచారాంస్తథాపి కృత్వా స్నానం పూర్వవచ్ఛంకరస్య । ఉదుంబరం రాజతం స్వర్ణపీఠం వస్త్రాదిఛన్నం సర్వమేవేహ పీఠమ్
అనంతరం, పూర్వంలాగే ఆహ్వానం మొదలైన ఉపచారాలు చేసి, శంకరునికి స్నానం చేయించాలి. పీఠం ఉదుంబర చెక్కతో, వెండితో లేదా బంగారంతో తయారు చేసి, దానిని వస్త్రంతో కప్పాలి. ఇక్కడ పీఠం ఇలా సిద్ధం చేయాలి.
అంతే కృత్వా బుద్బుదానాం చ వృష్టిం పీఠే పీఠే నాగమేకం పురస్తాత్ । కుర్యాత్పీఠే చోర్ధ్వకే నాగయుగ్మం దేవాభ్యాశే దక్షిణే వామతశ్చ
చివరగా, ప్రతి పీఠంపై బుడబుడల వర్షం చేసిన తర్వాత, ప్రతి పీఠం ముందు ఒక నాగాన్ని పెట్టాలి. పై పీఠంపై రెండు నాగాలను, ఒకదాన్ని కుడివైపు, మరొకదాన్ని ఎడమవైపు, దేవతలకు దగ్గరగా ఉంచాలి.
జపాపుష్పం నాగమధ్యే నిధాయ మధ్యే వస్త్రం ద్వాదశ ప్రాతిగుణ్యే । సుశ్వేతేన తస్య మధ్యే మహేశం లింగాకారం పీఠయుక్తం ప్రపూజ్యమ్
నాగాల మధ్యలో జపా పువ్వు ఉంచి, మధ్యలో వస్త్రాన్ని పెట్టాలి. పన్నెండు రెట్లు సరిపోయేలా మధ్యలో తెల్లగా ఉన్న వస్త్రంతో, ఆ మధ్యలో పీఠంపై లింగాకారంగా ఉన్న మహేశ్వరుని పూజించాలి.
ఏవం కృత్వా బాణముఖ్యా దితీశా దత్త్వా దత్త్వా పంచగంధాష్టగంధమ్ । పుష్పైః పత్రైః శ్రీ తిలైరక్షతైశ్చ తిలోన్మిశ్రైః కేవలైశ్చ ప్రపూజ్య
ఇలా చేసిన తర్వాత, ముఖ్యమైన బాణాన్ని దితి దేవికి సమర్పించి, ఐదు రకాల, ఎనిమిది రకాల సుగంధ ద్రవ్యాలు సమర్పించాలి. పుష్పాలు, ఆకులు, శుభ్రమైన నువ్వులు, అక్షతలు, నువ్వులతో కలిపినవి, స్వచ్ఛమైనవి కూడా సమర్పించి పూజ చేయాలి.
ధూపం దత్త్వా విధివత్సంప్రయుక్తం దీపం దత్త్వా చోక్తమేవోపహారమ్ । పూజాశేషం తే సమాప్యాథ సర్వే గీతం నృత్యం తత్రతత్రాపి చక్రుః
విధిగా ధూపాన్ని సమర్పించి, దీపాన్ని పెట్టి, చెప్పిన విధంగా బహుమతులు సమర్పించాలి. మిగతా పూజా కార్యక్రమాలు పూర్తిచేసిన తర్వాత, అందరూ అక్కడక్కడా పాటలు పాడుతూ, నృత్యం చేశారు.
అథాస్మిన్నంతరే గౌతమస్యప్రాప్తః శిష్యః శంకరాత్మేతి నామ్నా
అంతలో, ఆ సమయంలో, గౌతమునికి శిష్యుడు అయిన శంకరాత్మ అనే వ్యక్తి అక్కడికి వచ్చాడు.
ఉన్మత్తవేశో దిగ్వాసా అనేకావృతిమాశ్రితః । క్వచిద్ద్విజాతిప్రవరః క్వచిచ్చండాలసన్నిభః
అతను పిచ్చివాడిలా కనిపించి, దిక్కులతో మాత్రమే కప్పుకొని, ఎన్నో మడతలు వేసుకుని ఉండేవాడు. కొన్ని సార్లు అతను బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడిలా, మరికొన్ని సార్లు చండాలుడిలా కనిపించేవాడు.
క్వచిచ్ఛూద్ర సమో యోగీ తాపసః క్వచిదప్యుత । గర్జత్యుత్పతతే చైవ నృత్యతి స్తౌతి గాయతి
కొన్ని సార్లు అతను శూద్రుడిలా, కొన్ని సార్లు యోగి లేదా తపస్విలా ఉండేవాడు. అతను గర్జించేవాడు, ఎగిరేవాడు, నాట్యం చేసేవాడు, స్తుతించేవాడు, పాటలు పాడేవాడు.
రోదితి శృణుతే వ్యక్తం పతత్యుత్తిష్ఠతి క్వచిత్ । శివజ్ఞానైకసంపన్నః పరమానందనిర్భరః
అతను ఏడ్చేవాడు, శ్రద్ధగా వినేవాడు, కొన్ని సార్లు పడిపోవడం, కొన్ని సార్లు లేవడం చేసేవాడు. అతనికి శివజ్ఞానం మాత్రమే ఉండి, పరమానందంతో నిండిపోయి ఉండేవాడు.
సంప్రాప్తో భోజ్యవేలాయాం గౌతమస్యాంతికం యయౌ । బుభుజే గురుణా సాకం క్వచిదుచ్ఛిష్టమేవ చ
భోజన సమయం వచ్చినప్పుడు, అతను గౌతముని దగ్గరకు వెళ్లేవాడు. కొన్ని సార్లు గురువుతో కలిసి భోజనం చేసేవాడు, మరికొన్ని సార్లు మిగిలిన అన్నం మాత్రమే తినేవాడు.
క్వచిల్లేహతి తత్పాత్రం తూష్ణీమేవాభ్యగాత్క్వచిత్ । హస్తం గృహీత్వైవ గురోః స్వయమేవాభునక్క్వచిత్
కొన్ని సార్లు అతను ఆ పాత్రను నాకేవాడు, కొన్ని సార్లు నిశ్శబ్దంగా దగ్గరికి వచ్చేవాడు. కొన్ని సార్లు గురువు చేయి పట్టుకుని, తానే తినేవాడు.
క్వచిద్గృహాంతరే మూత్రం క్వచిత్కర్దమలేపనమ్ । సర్వదా తం గురుర్దృష్ట్వా కరమాలంబ్య మందిరమ్
కొన్ని సార్లు ఇంట్లోనే మూత్రం చేసేవాడు, కొన్ని సార్లు మట్టిని పూయేవాడు. ఎప్పుడూ గురువు అతన్ని చూసి, చేయి పట్టుకుని ఇంట్లోకి తీసుకెళ్ళేవాడు.
ప్రవేశ్య స్వీయపీఠే తముపవేశ్యాభ్యభోజయత్ । స్వయం తదస్య పాత్రేణ బుభుజే గౌతమో మునిః
అతన్ని తన పీఠంపై కూర్చోబెట్టి, భోజనం పెట్టేవాడు. గౌతముడు తానే అతని పాత్రతో భోజనం చేసేవాడు.
తస్య చిత్తం పరిజ్ఞాతుం కదాచిదథ సుందరీ । అహల్యా శిష్యమాహూయ భుంక్ష్వేత్యుక్త్వాథ సా శుభా
ఒకసారి అతని మనసు తెలుసుకోవాలని, అందమైన అహల్యా ఆ శిష్యుణ్ని పిలిచి, 'తిను' అని చెప్పింది.
సౌవర్ణే భాజనే చాన్నం నిధాయ చషకాంతరే । పానాదికమథో దత్వా ఏకస్మిన్పావకం పునః
బంగారు పాత్రలో అన్నం పెట్టి, మరొక పాత్రలో పానీయం పెట్టింది. తరువాత వాటిలో ఒకదానిలో అగ్ని పెట్టింది.
నిధాయాంగారనిచయం కంటకానాం చయం పరే । నిధాయ భుంక్ష్వ భుంక్ష్వేతి స చాపి బుభుజే మునిః
ఇంకొకదానిలో బొగ్గుల ముద్దను, మరొకదానిలో ముల్లుల గుత్తిని పెట్టింది. 'తిను, తిను' అని చెప్పగా, ఆ ముని వాటిని కూడా తిన్నాడు.
యథా పపౌ హి పానీయం తథా వహ్నిమపి ద్విజః । కంటకానపి భుక్త్వా స యథాపూర్వమతిష్ఠత
ఆ ద్విజుడు నీళ్లు తాగినట్లు, అగ్నిని కూడా తాగాడు; ముల్లు తిన్నా, అతడు ఎప్పటిలాగే ఉన్నాడు.
పురా హి మునికన్యాభిరాహూతో భోజనాయ చ । దినేదినే తత్ప్రదత్తం లోష్ఠమంబు చ గోమయమ్
పూర్వం ఒకసారి, మునుల కుమార్తెలు అతన్ని భోజనానికి పిలిచేవారు; ప్రతి రోజూ వారు అతనికి మట్టి ముద్ద, నీళ్లు, పశువుల పేడ ఇస్తుండేవారు.
కర్దమం కాష్ఠదండం చ భుక్త్వా ప్రీత్యాథ హర్షితః । ఏతాదృశో మునిరసౌ చండాలసదృశాకృతిః
ఆ ముని మట్టిని, చెక్క దండను ఆనందంగా తిన్నాడు; అతని రూపం చండాలుడిలా కనిపించేది.
సుజీర్ణోపానహౌ హస్తే గృహీత్వా తు తథా కరే । అంత్యజోచితభాషాభిర్వృషపర్వాణమభ్యగాత్
బాగా పాడైన పాదరక్షలు చేతిలో పట్టుకుని, అంత్యజుల మాటలతో వృషపర్వుణ్ని దగ్గరికి వెళ్లాడు.
వృషపర్వేశయోర్మధ్యే దిగ్వాసాః సమతిష్ఠత । వృషపర్వా తమజ్ఞాత్వా పీడయిత్వా శిరోఽచ్ఛినత్
వృషపర్వుడు, తన జనాల మధ్యలో, ఆ ముని దుస్తులు లేకుండా నిలబడి ఉండగా, అతడిని గుర్తించక, తల నరికి వేయించాడు.
హతే తస్మిన్ద్విజశ్రేష్ఠే జగదేతచ్చరాచరమ్ । అతీవ కలుషమభవత్తత్రస్థా మునయస్తథా
ఆ ఉత్తమ ద్విజుడు చనిపోయిన వెంటనే, ఈ లోకమంతా—చలించేవి, నిలిచేవి—చాలా అపవిత్రంగా మారింది; అక్కడ ఉన్న మునులు కూడా అలాగే అయ్యారు.
గౌతమస్య మహాశోకః సంజాతః సుమహాత్మనః । నిర్యయౌ చక్షుషోర్వారి శోకం సందర్శయన్నివ
గౌతమునికి గొప్ప దుఃఖం కలిగింది; అతని కన్నీళ్లలో ఆ బాధ స్పష్టంగా కనిపించింది.
గౌతమః సర్వదైత్యానాం సంనిధౌ వాక్యముక్తవాన్ । కిమనేన కృతం పాపం యేన చ్ఛిన్నమిదం శిరః
అన్ని దైత్యుల సమక్షంలో గౌతముడు ఇలా అడిగాడు: 'ఇతడు ఏ పాపం చేశాడు? ఎందుకు ఇతని తల నరికారు?'
మమ ప్రాణాధికస్యేహ సర్వదా శివయోగినః । మమాపి మరణం సత్యం శిష్యరూపీ యతో గురుః
'ఇతడు నాకు ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనవాడు, ఎప్పుడూ శివయోగి; నిజంగా, నా మరణం కూడా ఖచ్చితమే, ఎందుకంటే శిష్యుడు గురువుతో సమానం.'
శైవానాం ధర్మయుక్తానాం సర్వదా శివవర్తినామ్ । మరణం యత్ర దృష్టం స్యాత్తత్ర నో మరణం ధ్రువమ్
'శివభక్తులు, ధర్మబద్ధంగా, ఎప్పుడూ శివమార్గంలో నడిచేవారు; వాళ్ల మరణం ఎక్కడ కనిపిస్తే, మనకు కూడా అక్కడే మరణం తప్పదు.'
శుక్ర ఉవాచ- ఏనం సంజీవయిష్యామి మమ గోత్రం శివప్రియమ్ । కిమసౌ మ్రియతే బ్రహ్మన్పశ్య మే తపసో బలమ్
శుక్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'నేను ఇతడిని మళ్లీ బ్రతికిస్తాను, ఎందుకంటే మా వంశం శివుడికి ప్రియమైనది. ఇతడు ఎందుకు చనిపోవాలి, బ్రాహ్మణా? నా తపస్సు శక్తిని చూడు.'
ఇతి వాదిని విప్రేంద్రే గౌతమోఽపి మమార హ । తస్మిన్మృతేఽథ శుక్రోఽపి ప్రాణాంస్తత్యాజ యోగతః
అలా బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు మాట్లాడుతుండగా, గౌతముడు కూడా చనిపోయాడు; అతడు చనిపోయిన తర్వాత, శుక్రుడు కూడా యోగబలంతో ప్రాణం విడిచాడు.