గాయంతి మధురాం గీతిం సుభ్రూభంగనిరీక్షణైః । మందస్మితైః కరతలశబ్దాస్ఫోటికయా తథా
అందమైన కనుబొమ్మలతో చూడుతూ, మృదువైన నవ్వులతో, చేతులు చప్పట్లు కొడుతూ, వారు మధురమైన పాటలు పాడుతున్నారు.
క్వచిద్గలకృతైర్గీతైరన్యోన్య కరతాడనైః । అన్యోన్య ముఖమాలోక్య ప్రలోభైర్గీతపూర్వకైః
కొన్నిసార్లు గొంతులోనుంచి వచ్చే పాటలతో, పరస్పరం చేతులు తట్టి, ఒకరినొకరు ముఖాన్ని చూస్తూ, ఆటలకోసం పాటలతో ఆకర్షించేవారు.
క్రీడన్నాస్తే మహాయోగీ పద్మకింజల్కసన్నిభః । ఏవం చరితపుణ్యేన కేన వా తద్వదస్వ మే
పద్మపు రేణువుల్లా ప్రకాశించే ఆ మహాయోగి అలా ఆనందంగా ఆటలాడుతూ కూర్చున్నాడు. ఇలాంటి ఫలితం ఎవరు, ఎలాంటి పుణ్యంతో పొందారో చెప్పు.
శంభురువాచ- ఏష విప్రః పురా రామ సర్వసంపత్సమన్వితః । నానావిధసుఖోపేతో భార్య్యాపోషణతత్పరః
శంభుడు ఇలా అన్నాడు — రామా! ఈ బ్రాహ్మణుడు ఒకప్పుడు అన్ని ఐశ్వర్యాలతో, అనేక సుఖాలతో జీవిస్తూ, భార్యను పోషించడంలో నిమగ్నంగా ఉండేవాడు.
అపుత్రో దానహీనశ్చ దేవతార్చనవర్జితః । పంచయజ్ఞవిహీనశ్చ స్వాధ్యాయపరివర్జితః
ఆయనకు సంతానం లేదు, దానం చేయడు, దేవతలను పూజించడు, ఐదు యజ్ఞ్యాలు చేయడు, వేదపఠనం కూడా చేయడు.
ప్రాతర్మ్మధ్యాహ్నసాయాహ్నభోజనప్రవణోఽశుచిః । కదాచిదగమద్గేహం గౌతమస్య మహాత్మనః
ఉదయం, మధ్యాహ్నం, సాయంత్రం అన్నీ భోజనంలో ఆసక్తి, శుచిత్వం లేకుండా ఉండేవాడు. ఒకసారి మహాత్ముడు గౌతముని ఇంటికి వెళ్లాడు.
త్ర్యంబకస్య గిరౌ పుణ్యే నానామునిగణాశ్రితే । తత్రాపి శోభితగృహం స్ఫటికస్తంభకల్పితమ్
త్రయంబకుని పవిత్ర పర్వతంపై, అనేక ఋషులు నివసించే చోట, అక్కడే స్ఫటిక స్తంభాలతో అలంకరించిన అద్భుతమైన ఇల్లు ఉండేది.
అగురుద్రవకస్తూరీచంద్ర కుంకుమచర్చితా । భిత్తిర్యస్య చ సంతానకుసుమామోదసౌష్ఠవమ్
ఆ ఇంటి గోడలు అగరు, కర్పూరం, కస్తూరి, కుంకుమతో పూయబడి ఉండేవి; పరిజాత పువ్వుల సువాసనతో వాతావరణం మధురంగా ఉండేది.
కస్తూరికా పుష్పరస సముత్సేచితభూతలమ్ । సూక్ష్మ సుశ్వేతవివిధవితానపరిశోభితమ్
భూమి మీద కస్తూరి, పుష్పరసాలు చల్లబడినవి; మెత్తని తెల్లటి, రకరకాల తలుపులతో ఆ ఇంటి అంతా అలంకరించబడింది.
అంగణం శోభిత మహాకదలీపూగశోభితమ్ । సమీపసరసీజాత మంజుకూజన్మధువ్రతమ్
ఆ ఆవరణం మహా అరటి, పుగ తోటలతో ప్రకాశించింది. పక్కనే కమలాల్లో తేనెటీగలు మధురంగా గుంజుతున్నాయి.
పాటీరతరుసంభూత గంధపూరితదిఙ్ముఖమ్ । శిక్షాగీతకృతాల్హాద గీతపూరితదిఙ్ముఖమ్
పాటీర చెట్ల సువాసనతో దిక్కులు నిండిపోయాయి. సంగీత పాఠాల ఆనందంతో, ఆ ప్రాంతమంతా పాటలతో మారుమోగింది.
నిదాఘజనితాతాప నాశయంత్రవినిర్మితమ్ । కదలీదలసంచ్ఛాది పావకాకల్పితచ్ఛదమ్
వేసవి వేడిని త్రోవదూరం చేసేలా నిర్మించబడింది. అరటి ఆకులతో, మంటలకు తట్టుకునే పైకప్పుతో కప్పబడింది.
పాటీరతరుసుస్నిగ్ధ సాంద్ర ద్వారకపాటకమ్ । సౌగంధికమహామోది కల్పితాంతర భిత్తికమ్
పాటీర చెక్కతో తయారైన మృదువైన, దట్టమైన తలుపులు; లోపలి గోడలు సుగంధాలతో, మధుర పరిమళాలతో అలంకరించబడ్డాయి.
ఈశానభాగసుభగ రతికల్పిత వేదికమ్ । హాటికాకల్పితపదం విచిత్రవేదికాయుతమ్
ఈశాన్య భాగంలో సౌభాగ్యంగా ఆనందానికి వేదిక ఉంది. కళాకారులు తయారు చేసిన నేల, రకరకాల వేదికలతో అలంకరించబడింది.
సుస్నిగ్ధని బిడచ్ఛాయం వటమూలోపకల్పితమ్ । ప్రసూనకదలీఖండ సరోభిః ప్రాంతశోభితమ్
బెరడు వృక్షం కింద చల్లని నీడ ఉంది. అంచుల్లో అరటి పుష్ప గుచ్ఛాలు, చెరువులతో ఆ ప్రాంతం మరింత అందంగా ఉంది.
మహావటాగ్రసంలగ్న తుషారితపయోధరమ్ । నాకోపవనసంపన్న విచిత్రారామ శోభితమ్
మహా వటవృక్షపు పైభాగానికి మేఘాలు తగిలి చల్లదనం కలిగించాయి. ఆ ప్రదేశం స్వర్గపు ఉద్యానవనాల్లా రకరకాల తోటలతో అలంకరించబడి ఉంది.
వాపీకూపతడాగాద్యమనేకవనశోభితమ్ । మందం మందం వవౌ వాయుర్యత్ర గేహే సుఖప్రదః
బావులు, కుళాయిలు, చెరువులు, అనేక తోటలతో ఆ ఇల్లు మరింత అందంగా ఉంది. అక్కడ ఇంట్లో ఎప్పుడూ మృదువైన, సుఖదాయకమైన గాలి వీచేది.
వాదిన్యశ్చారుసర్వాంగ్యో వాద్యాని స్మరసంపదః । వీణాం వేణుం త్రివేణుం చ వాదయంతి వరాంగనాః
అక్కడ అందమైన రూపాలున్న మహిళలు ప్రేమతో నిండిన వాద్యాలను వాయించేవారు. శ్రేష్ఠమైన స్త్రీలు వీణ, బాంసురి, త్రివేణు వాయించేవారు.
తౌర్య్యత్రికకృతో నార్య్యశ్చతుర్దిక్షు తథోర్ద్ధ్వతః । సువర్ణాదికపాత్రేషు వటకా భస్మనః శుభాః
సంగీతం, నాట్యంలో నిపుణత కలిగిన స్త్రీలు నలుదిశలా, పైభాగంలో కూడా నిలబెట్టబడ్డారు. బంగారం మొదలైన లోహాలతో చేసిన పాత్రల్లో శుభ్రమైన బస్మపు గుండ్రని ముద్దలు పెట్టారు.
వాసితాః సర్వగంధైశ్చ సుధూపైరపి ధూపితాః । కుశగ్రథితసంఘాశ్చ అక్షమాలాశ్చ కోటిశః
ఆ బస్మపు ముద్దలను అన్ని రకాల పరిమళాలతో పరిమళింపజేసి, మంచి ధూపంతో కూడా ధూపం పెట్టారు. కుశగ్రాస్తో కట్టిన ముడులు, లక్షలాది జపమాలలు కూడా అక్కడ ఉంచబడ్డాయి.
కృష్ణాజినసహస్రాణి బహిః ప్రాంతే స్థితాని చ । ఏతాదృశే గృహవరే దేవవంద్యో మునీశ్వరః
వెళ్లదొర్లిన నల్ల జింక చర్మాలని వేల సంఖ్యలో బయట, అంచుల వద్ద పరచారు. అలాంటి అద్భుతమైన ఇంట్లో దేవతలు పూజించే మహర్షి నివసించేవాడు.
కర్పూరాదీంశ్చ సంస్థాప్య చతుర్దిక్షు మునీశ్వరః । పాటీరపీఠే కర్పూరసింహాసనమకల్పయత్
ఆ మహర్షి చతుర్దిశలా కర్పూరం మొదలైన పదార్థాలు ఉంచి, చెక్కపీఠంపై కర్పూరంతో చేసిన సింహాసనం సిద్ధం చేశాడు.
సూక్ష్మం శ్వేతం చ సుస్రిగ్ధమావృత్తం ఘనసారకైః । సుగంధవాసితజలైః స్నాప్య క్షీరేణ శంకరమ్
అతను శివుని మెత్తని తెల్లని నూనెతో నానబెట్టిన వస్త్రాలతో, ఘనమైన అగరు కట్టులతో చుట్టి, సువాసనలతో కూడిన నీళ్ళతో, పాలతో స్నానం చేయించాడు.
అన్యైశ్చ వైదికైర్మంత్రైః స్నాపయిత్వా సదాశివమ్ । దారుచంద్రోపపీఠే తు వస్త్రపీఠం నిధాయ చ । పాత్రికామగ్రతః స్థాప్య స్థాపయిత్వా దలేష్వమూన్
ఇంకా వేదమంత్రాలతో సదాశివునికి స్నానం చేయించి, చెక్కపీఠంపై వస్త్రాన్ని పరచి, ముందుగా చిన్న పాత్రను ఉంచి, ఆ వస్తువులను పువ్వుల దళాలపై అమర్చాడు.
ఏకస్మిన్నక్షతాః పాత్రే అన్యస్మిన్సతిలాక్షతాః । పంచగంధకమేకస్మిన్నన్యస్మిన్నష్టగంధకమ్
ఒక పాత్రలో పగలని అక్షతలు, మరొకదానిలో నువ్వులతో కలిపిన అక్షతలు, ఇంకొకదానిలో ఐదు రకాల పరిమళ పదార్థాలు, మరొకదానిలో ఎనిమిది రకాల సుగంధాలు ఉంచబడ్డాయి.
కాశ్మీరం మృగనాభిం తు కర్పూరం చందనం తథా । పాత్రేష్వన్యేషు విన్యస్య పూజాస్థానే ప్రకల్ప్య చ
కాష్మీరి కుంకుమం, మృగనాభి, కర్పూరం, చందనం ఇతర పాత్రల్లో పెట్టి, పూజా స్థలంలో అమర్చారు.
నానావరణమార్గేణ పూజా తత్ర విధీయతే । లింగమధ్యే స్థితో దేవః పంచవక్త్రః సదాశివః
వివిధ ఆవరణ మార్గాల ద్వారా అక్కడ పూజ జరుగుతుంది. లింగమధ్యంలో ఐదు ముఖాలతో సదాశివుడు నివసిస్తున్నాడు.
తస్య ప్రావరణం లింగం శక్తిస్తస్య విధీయతే । శక్తేరావరణం విష్ణుర్విష్ణోరావరణం విధిః
ఆయనకు లింగమే మొదటి ఆవరణం, దానికి శక్తి ఆవరణం, శక్తికి విష్ణువు ఆవరణం, విష్ణువుకు బ్రహ్మ ఆవరణంగా ఉంటారు.
బ్రహ్మప్రావరణం చంద్రస్తస్య సూర్యస్తతః శ్రుతిః । దిగ్దేవతాసు తద్గుప్తిస్తాసామావరణం దిశః
బ్రహ్మకు ఆవరణంగా చంద్రుడు, తరువాత సూర్యుడు, తరువాత వేదాలు ఉంటాయి. దిక్పాలకులకు ఆవరణంగా దిశలే రక్షణగా నిలుస్తాయి.
దిశామావరణం శంభుస్తస్య చావరణం గుణాః । దశప్రావరణం హ్యేతచ్ఛివలింగార్చనం శుభమ్
దిశలకు ఆవరణంగా శంభుడు, ఆయనకు ఆవరణంగా గుణాలు ఉంటాయి. ఈ పది ఆవరణలతో శివలింగ పూజ శుభంగా జరుగుతుంది.