దానమేవ పరం శ్రేష్ఠం సర్వపుణ్యేషు వై ద్విజ । దానేన నశ్యతే పాపం సర్వం దానేన లభ్యతే
అన్ని పుణ్య కార్యాలలో దానం అత్యుత్తమం, ఓ ద్విజులారా. దానంతో అన్ని పాపాలు పోతాయి, దానంతో అన్నీ లభిస్తాయి.
నిత్యం నైమిత్తికం కామ్యమన్యదభ్యుదయాత్మకమ్ । అన్యం చ పరమం దానమితి పంచవిధం స్మృతమ్
దానం ఐదు విధాలుగా గుర్తించబడింది — నిత్యం, నైమిత్తికం, కామ్యంగా, అభ్యుదయానికి, ఇంకా పరమమైన దానం.
ప్రాతర్మధ్యాపరాహ్ణేషు త్రిషు కాలేషు యత్నతః । యత్కించిదపి దాతవ్యం నిత్యమేవ ప్రకీర్తితమ్
ఉదయం, మధ్యాహ్నం, సాయంత్రం — ఈ మూడింటిలోనూ శ్రద్ధగా ఏదైనా చిన్నదైనా ఇవ్వడం నిత్యదానం అని చెప్పబడింది.
శూన్యం దినం న కర్తవ్యమాత్మార్థం హితమిచ్ఛతామ్ । యస్మిన్కులే తు దత్తం యత్తత్రతత్రోపతిష్ఠతి
తమ మేలుకోసం కోరేవారు ఒక్కరోజు కూడా ఖాళీగా వదిలిపెట్టకూడదు. ఏ కుటుంబంలో ఏదైనా దానం చేస్తే, దాని ఫలం అక్కడే లభిస్తుంది.
యః స్వయం భక్షయేన్మోహాదదత్వా బుద్ధివర్జితః । ఉత్పాదయామ్యహం రోగం తస్య భోగనివారణమ్
యవ్వనంతో, జ్ఞానం లేకుండా, ఎవరు తాము తినేసి దానం చేయకపోతారో, వారి ఆనందానికి అడ్డుగా నేను వారికి వ్యాధిని కలిగిస్తాను.
తేషు కార్యేషు సంతుష్టం బహుపీడాప్రదాయకమ్ । మందానలేన సంయుక్తం ద్వారం సంతాపకారకమ్
అలాంటి వారికి నేను బాధను తెచ్చే తలుపు, మెల్లగా మండే అగ్ని, ఎన్నో కష్టాలను కలిగించే దుఃఖాన్ని, పనుల్లో అసంతృప్తిని కలిగిస్తాను.
త్రిషు కాలేషు నో దత్తం బ్రాహ్మణేషు సురేషు యైః । స్వయం తు భుంజతే మిష్టం పాపం తైస్తు మహత్కృతమ్
బ్రాహ్మణులకు లేదా దేవతలకు మూడుసార్లు దానం చేయకుండా, తామే రుచికరమైన భోజనం తినేవారు, వారు గొప్ప పాపం చేస్తారు.
ప్రాయశ్చిత్తేన రౌద్రేణ తానహం పరిశోధయే । ఉపవాసైర్మహీదేవ కాయశోషకరాదికైః
ఓ భూమీశ్వరా, కఠినమైన ప్రాయశ్చిత్తాలతో, ఉపవాసాలతో, శరీరాన్ని వాడిపోయే విధాలుగా నేను వారిని శుద్ధి చేస్తాను.
చర్మకారో యథా చర్మకుండస్యోపరి నిర్ఘృణే । శోధయేచ్చ కశాద్యైశ్చ కుద్రవ్యం స్ఫోటయేద్యథా
ఎలా ఒక చర్మకారుడు దయ లేకుండా చర్మాన్ని కత్తితో తీయడో, చెడు వస్తువును చీల్చడో, అలాగే నేనూ శుద్ధి చేస్తాను.
తథాహం పాపకర్తారం శోధయామి న సంశయః । ఔషధీనాం సుయోగైశ్చ కషాయైః కటుకైర్ధ్రువమ్
అలాగే, పాపం చేసినవారిని నేను తప్పకుండా శుద్ధి చేస్తాను — మంచి మందులతో, చేదు కషాయాలతో, దీనిలో సందేహం లేదు.
ఉష్ణోదకైశ్చ సంతాపైర్వైద్యరూపేణ నాన్యథా । అన్యే భుంజంతి తస్యాగ్రే భోగానన్యాన్మనోగతాన్
వేడినీళ్ళతో, బాధలతో, వైద్యుడి రూపంలోనే, వేరేలా కాదు; అతను కోరిన ఆనందాలను ఇతరులు అతని ముందే అనుభవిస్తారు.
కిం కరోమి సమర్థశ్చ న దత్తం దానముత్తమమ్ । మహతా రోగరూపేణ తమేనం పరివారయేత్
నేను చేయగలను గానీ, ఉత్తమమైన దానం ఇవ్వనప్పుడు ఏమి చేయాలి? అప్పుడు నేను అతన్ని పెద్ద వ్యాధితో చుట్టేస్తాను.
నిత్యకాలస్య యద్దానమాత్మానం పాపిభిర్యథా । న దత్తం చ మహీదేవ శ్రద్ధయా నిజశక్తితః
ఓ భూమీశ్వరా, నిత్యకాలంలో, నమ్మకంతో, తన శక్తికి తగినట్లు దానం చేయని పాపులు ఉన్నప్పుడు—
తథాయాతాన్ప్రధక్ష్యేతానుపాయైర్దారుణైః కిల । నైమిత్తికం ప్రవక్ష్యామి దానకాలం తవాగ్రతః
అలాంటి వారిని నేను కఠినమైన మార్గాలతో దహించేస్తాను. ఇప్పుడు నీకు నైమిత్తిక దానం, దానికి సరైన సమయం గురించి చెబుతాను.
మహాపర్వణి సంప్రాప్తే తీర్థప్రాప్తౌ తథైవ చ । పితుః క్షయాహదివసే వైశాఖాదిషు యత్నతః
పెద్ద పండుగ వచ్చినప్పుడు, తీర్థయాత్రకు వెళ్లినప్పుడు, తండ్రి వర్థంతి రోజున, ముఖ్యంగా వైశాఖాది పవిత్ర నెలల్లో—
మాసేషు పుణ్యకాలేషు దానం నైమిత్తికం స్మృతమ్ । కామ్యకాలం ప్రవక్ష్యామి యద్దానం ఫలదాయకమ్
పవిత్ర నెలల్లో, శుభకాలాల్లో ఇచ్చే దానం నైమిత్తిక దానం అని గుర్తించబడింది. ఇప్పుడు ఫలితాన్ని ఇచ్చే కామ్య దానం గురించి చెబుతాను.
వ్రతాదికం సముద్దిశ్య కామనాఫలకల్పితమ్ । యత్కామం కథితం సమ్యక్సర్వాంగైరేవ సంగతమ్
వ్రతం కోసం, కోరిక ఫలితాన్ని ఆశించి, పూర్తిగా అన్ని విధాలా ఇచ్చే దానాన్ని సరిగ్గా వివరించారు.
తస్య దానప్రభావేణ భావనాపరిభావితః । తాదృక్ఫలం సమశ్నాతి మానుషస్తత్ప్రసాదనాత్
అలాంటి దానశక్తితో, మంచి భావంతో చేసినప్పుడు, మనిషి ఆ దయవల్ల తగిన ఫలితాన్ని అనుభవిస్తాడు.
ఆభ్యుదయం ప్రవక్ష్యామి యచ్చ యజ్ఞాదిషు స్మృతమ్ । జాతకర్మాదికార్యేషు మౌఞ్జ్యాద్యుద్వాహకర్మసు
సమృద్ధికి దారితీసే మార్గాన్ని, యజ్ఞాదిక కర్మల్లో పాటించాల్సిన విషయాలను, జన్మసంస్కారం మొదలైన కార్యాలలో, మౌంజీబంధనం, వివాహాది కార్యక్రమాలలో చేయవలసిన విధులను నేను వివరంగా చెబుతాను.
ప్రాసాదధ్వజదేవానాం ప్రతిష్ఠాసు ప్రయత్నతః । ఇత్యాదికం మహీదేవ దానమభ్యుదయాత్మకమ్
గృహాల, ధ్వజాల, దేవతామూర్తుల ప్రతిష్ఠల్లో, ఇలాంటి ఇతర పవిత్ర కార్యాలలో, రాజా, దానం చేయడం సమృద్ధికి కారణమవుతుందని చెప్పబడింది.
ప్రజావృద్ధికరం భోగయశఃస్వర్గసుఖప్రదమ్ । అంత్యం చైవ ప్రవక్ష్యామి శృణు దానం ద్విజోత్తమ
దానం వల్ల సంతానం పెరుగుతుంది, భోగాలు, కీర్తి, స్వర్గసుఖాలు లభిస్తాయి. చివరగా చెప్పబోయే దానాన్ని కూడా విను, ద్విజశ్రేష్ఠ.
కామస్య సంక్షయం జ్ఞాత్వా జరయా పరిపీడితః । దద్యాద్దానాని యత్నేన కుర్యాదాశాం న కస్యచిత్
కామం తగ్గిపోతున్నదని తెలుసుకుని, వృద్ధాప్యంతో బాధపడుతున్నప్పుడు, శ్రద్ధతో దానం చేయాలి; ఎవరి మీదా ఆశ పెట్టుకోకూడదు.
మృతే చ మయి మే పుత్రా జాయాబాంధవసోదరాః । కథమేతే భవిష్యంతి మాం వినా సుహృదో మమ
నేను మరణించిన తర్వాత నా కుమారులు, భార్య, బంధువులు, సోదరులు ఎలా ఉంటారు? నన్ను లేకుండా నా మిత్రులు ఎలా జీవిస్తారు?
అహం విత్తవిహీనో వా కథం జీవన్పునస్తథా । భవిష్యామీతి విజ్ఞాయ న దదాతి హి కించన
లేదా, నేను ధనం లేకుండా ఉంటే మళ్లీ ఎలా బ్రతుకుతాను? ఇలాంటి ఆలోచనలతో ఏదీ దానం చేయడు.
ఆశాపాశశతైర్బద్ధో భాగ్యాదేవ కుమాయయా । మృత్యుం ప్రయాతి మూఢాత్మా రుదంతి చ తతః సుతాః
వందలాది ఆశల బంధాలతో, దురదృష్టం, అజ్ఞానం వల్ల మాయలో పడి, మూర్ఖుడు మరణాన్ని చేరతాడు. తరువాత అతని పిల్లలు ఏడుస్తారు.
దుఃఖేన పీడితాః కిచింన్మోహేనాకులచేతసః । స్వల్పమల్పం చ వా దానం కథంచిత్కల్పయంతి తే
బాధతో బాధపడుతూ, మోహంతో మనసు కలవరపడి, వారు ఏదో కొంత చిన్నదాన్ని, తక్కువదాన్ని దానం చేయగలుగుతారు.
న తత్రాస్మిన్గతే కాలే మహాదుఃఖగతే సతి । విస్మరంతి తదా దానం లోభాద్వా న దదత్యపి
అలాంటి సమయంలో, తీవ్రమైన దుఃఖంలో, వారు దానం గురించి మర్చిపోతారు లేదా లోభంతో ఏదీ ఇవ్వరు.
మృతోఽయం చ పితా జ్ఞాత్వా స్నేహపాశో నివర్త్తతే । యోఽసౌ మృతో మహీదేవ మమ పాశైర్నియంత్రితః
తండ్రి మరణించాడని తెలుసుకుని, ప్రేమబంధం తెగిపోతుంది; రాజా, మరణించినవాడు వారి బంధాలతోనే బంధించబడ్డాడు.
తృష్ణా క్షుధా సమాక్రాంతో బహుదుఃఖైః ప్రపీడితః । పచ్యతే నరకే ఘోరే చిరకాలం న సంశయః
దాహం, ఆకలితో బాధపడుతూ, ఎన్నో కష్టాలతో పీడించబడి, అతడు భయంకరమైన నరకంలో చాలా కాలం పాడిపోతాడు — ఇందులో సందేహం లేదు.
తస్మాద్దానం ప్రదాతవ్యం స్వయమేవ న సంశయః । కస్య పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ కస్య భార్యా ధనం చ వా
కాబట్టి, ఎవరి మీదా ఆశ పెట్టకుండా, మనమే స్వయంగా దానం చేయాలి. ఎవరి కుమారులు, ఎవరి మనవళ్లు, ఎవరి భార్య, ఎవరి ధనం?