ప్రోత్సాహం వర్ధయంతే యే మోదంతే దివి తే నరాః । హేమంతే వహ్నిదో యశ్చ తథా గ్రీష్మే జలప్రదః
ఇతరులను ప్రోత్సహించే వారు, వారు స్వర్గంలో ఆనందిస్తారు; చలికాలంలో అగ్ని ఇచ్చేవారు, వేసవిలో నీరు ఇచ్చేవారు—
వర్షా స్వాశ్రమదాతా చ స స్వర్గే మోదతే చిరమ్ । పుణ్యకాలేషు సర్వేషు నిత్య నైమిత్తికాదిషు
వర్షాకాలంలో తన ఆశ్రమానికి ఆశ్రయం ఇచ్చేవాడు, అతడు స్వర్గంలో చాలా కాలం సంతోషంగా ఉంటాడు; అన్ని పుణ్యకాలాల్లో, నిత్య, నైమిత్తిక కర్మల్లో.
భక్త్యా యః కురుతే శ్రాద్ధం స నూనం సురలోకభాక్
ఎవరైనా భక్తితో శ్రాద్ధం చేస్తే, వారు తప్పకుండా దేవతల లోకాన్ని పొందుతారు.
దానం దరిద్రస్య విభోః క్షమిత్వం యూనాం తపో జ్ఞానవతాం చ మౌనమ్ । ఇచ్ఛానివృత్తిశ్చ సుఖోచితానాం దయా చ భూతేషు దివం నయంతి
పేదవారి దానం, యువకుల క్షమ, జ్ఞానుల తపస్సు, సుఖజీవులు తమ కోరికలను నియంత్రించటం, భూతజాతిపై దయ—ఇవి అన్నీ స్వర్గానికి తీసుకెళ్తాయి.
ద్వివిధః కర్మసంబంధః పాపపుణ్యసముద్భవః । సత్యమేవ సమాశ్రిత్య క్రియతే హ్యత్ర నిర్ణయః
పాపమూ, పుణ్యమూ కలిగిన రెండు విధాల కర్మబంధాలు ఉంటాయి. ఇక్కడ తీర్పు మాత్రం నిజాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని మాత్రమే ఇవ్వబడుతుంది.
తపోధ్యానసమాయుక్తం తారణాయ భవాంబుధేః । పాపం తు పతనాయోక్తం సత్యమేవ న సంశయః
తపస్సు, ధ్యానం కలిసిన కార్యం జన్మసముద్రాన్ని దాటించగలదు. పాపం మాత్రం పతనానికి కారణమవుతుంది — ఇది నిజం, ఇందులో సందేహం లేదు.
బలేన పరిచారేణ శౌర్యేణాభియుతస్య చ । పుణ్యహీనస్య వై పుంసస్తద్బలాదివ లీయతే
పుణ్యం లేని మనిషికి ఎంత బలం, సేవ, ధైర్యం ఉన్నా, ఆ శక్తి అన్నీ చివరికి నశించిపోతాయి, బలమూ, ఇతర గుణాలూ ఎలా పోతాయో అలాగే.
ఉన్నతా గిరి దుర్గేషు వృక్షాః సంతి సుపుష్టకాః । పతంతి వాతవేగేన సమూలాస్తు ఘనా అపి
ఎత్తైన కొండలపై బలంగా పెరిగిన చెట్లు ఉన్నా, గాలి వేగానికి ఆ పెద్ద చెట్లు కూడా వేరేసి పడిపోతాయి.
సత్యధర్మవిహీనాస్తే తథా యాంతి యమాలయమ్ । సామాన్యం సర్వజంతూంనాం బలం ధర్మస్తు కేవలః
అలాగే, సత్యం, ధర్మం లేని వారు యమలోకానికి వెళ్తారు. అన్ని జీవులకు బలం సాధారణమైనదే, కానీ ధర్మమే గొప్పది.
యేన సంతరతే జంతురిహలోకే పరత్ర చ । మయా సర్వమిదం సమ్యక్స్వర్గమార్గ ప్రదాయకమ్
ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ జీవి దాటి పోవడానికి ఏది సహాయపడుతుందో, అది స్వర్గమార్గాన్ని ఇస్తుందని నేను పూర్తిగా వివరించాను.
సమాసేన సమాఖ్యాతం కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి
నేను సంక్షిప్తంగా వివరించాను; ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?
బ్రాహ్మణ ఉవాచ- ఏతన్మూర్ఖోఽపి జానాతి శుభకర్మకరః పుమాన్ । న యాతి నరకం స్వర్గం తథా పాపక్రియా రతః
బ్రాహ్మణుడు చెప్పాడు — మంచి పనులు చేసే మనిషి నరకానికి పోడు అని, పాపకార్యాల్లో ఆనందించే వాడు స్వర్గానికి చేరడు అని, ఒక మూర్ఖుడికీ తెలుసు.
క్రతుభిర్వివిధైరిష్టైర్వ్రత దాన జపాదిభిః । సత్యేనాచారకుశలైః స్వర్గసౌఖ్యమవాప్యతే
వివిధ యజ్ఞాలు, వ్రతాలు, దానాలు, జపాలు, సత్యం, మంచి ప్రవర్తన — వీటివల్లే స్వర్గసుఖం లభిస్తుంది.
విద్యాచారధనోపేతైర్ఋషిభిర్వేదపారగైః । ప్రాప్యతే పుణ్యయోగేన యజ్ఞైర్నాకస్తతః క్వచిత్
విద్య, మంచి ప్రవర్తన, ధనం కలిగి, వేదాలు నేర్చుకున్న ఋషులు పుణ్యసంచయంతో యజ్ఞాల ద్వారా మాత్రమే స్వర్గాన్ని పొందగలరు; వేరే విధంగా కాదు.
విత్తేన చ వినా దానం బహుదాతుం న శక్యతే । విద్యమాన ధనేనాపి కుటుంబాసక్తచేతసా
ధనం లేకుండా ఎక్కువగా దానం చేయడం సాధ్యం కాదు. ధనం ఉన్నా, కుటుంబంలో మమకారం ఉంటే దానం చేయడం కష్టం.
అగ్నిహోత్రాదయో ధర్మా విశేషేణ కలౌ యుగే । దుష్కరా దానధర్మోఽపి దుష్కరో భగవన్మతః
అగ్నిహోత్రాదిక ధర్మాలు కలియుగంలో మరింత కష్టమైనవి. దానధర్మం కూడా చాలా కష్టమైనదే అని నా అభిప్రాయం.
అల్పాయాసేన ధర్మేణ లభ్యతే ధర్మసంచయః । తన్మే విశేషతో బ్రూహి ధర్మాధర్మప్రదర్శక
చిన్న ప్రయత్నంతోనే ధర్మసంపాదన సాధ్యమవుతుంది. కాబట్టి, ఓ ధర్మాధర్మాలను చూపేవాడా, దయచేసి నాకు ప్రత్యేకంగా చెప్పు.
తదేకం కథ్యతాం ధర్మం సర్వధర్మోత్తమోత్తమమ్ । కృతేనైకేన యేనేహ సర్వపాపక్షయో భవేత్
అన్ని ధర్మాలలో అత్యుత్తమమైన ఒకే ఒక ధర్మాన్ని చెప్పు. దానితో ఒక్క కార్యం చేసినా, అన్ని పాపాలు నశించేవిధంగా ఉండాలి.
ధనం ధాన్యం యశో ధర్మమాయుర్యేనాభి వర్త్తతే । మర్త్యలోకేఽపి సఖ్యం స్యాత్స్వర్గో యేనాక్షయో భవేత్
దానివల్ల ధనం, ధాన్యం, కీర్తి, ధర్మం, ఆయుష్షు పెరుగుతాయి; మానవ లోకంలో స్నేహం కలుగుతుంది; దానివల్ల స్వర్గం ఎప్పటికీ నశించదు.
సాక్షాన్నారాయణో యేన భక్తానామభయప్రదః । తుష్యేదస్యప్రసాదేన కామః కరతలే స్థితః
దానివల్ల భక్తులకు నారాయణుడు స్వయంగా భయాన్ని తొలగిస్తాడు; ఆయన అనుగ్రహంతో మన కోరికలు చేతిలో ఉన్నట్టు నెరవేరతాయి.
సర్వయజ్ఞ తపోదానతీర్థసేవాధికం ఫలమ్ । లభ్యతే యేన యద్యస్తి వైవస్వత తదాదిశ
అన్ని యజ్ఞాలు, తపస్సులు, దానాలు, తీర్థయాత్రలకు మించిన ఫలం దానివల్ల లభిస్తే, ఓ వైవస్వతా, దయచేసి దాన్ని చెప్పు.
అనుగ్రాహ్యో హ్యహం దేవ యది ధర్మోపదేశతః । సర్వధర్మక్రియాసారం తదేకం కృపయా వద
ధర్మోపదేశం ద్వారా నీవు నాకు అనుగ్రహించాలనుకుంటే, అన్ని ధర్మక్రియలకు సారమైన ఆ ఒక్కటి దయచేసి చెప్పు.
పాపానామనురూపాణి ప్రాయశ్చిత్తాని యద్యథా । తథా తథైవ సంస్మృత్య కథితాని మనీషిభిః
పాపాలకు తగిన విధంగా ప్రాయశ్చిత్తాలు నిర్ణయించబడ్డాయి. వాటిని జ్ఞానులు, ఒక్కొక్కటి గుర్తు చేసుకుంటూ వివరంగా చెప్పారు.
కర్తుం తాని న శక్యంతే దేవ ప్రత్యేకశో నరైః । సర్వపాపహరం పుణ్యమేకం చేదస్తి తద్వద
ప్రభూ, మనుషులు వాటిని ఒక్కొక్కటిగా చేయలేరు. అన్ని పాపాలను తొలగించే ఒకే ఒక మంచి మార్గం ఉంటే, దయచేసి దానిని చెప్పండి.
సూత ఉవాచ-। ఇత్యుక్త్వా బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠో యమం ధర్మస్వరూపిణమ్ । తుష్టావ ప్రయతో భూత్వా సూక్ష్మధర్మాభికాముకః
సూతుడు చెప్పాడు — ఇలా చెప్పిన ఆ బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడు, సూతక్ష్మ ధర్మాన్ని కోరుతూ, మనసు స్థిరపరిచి ధర్మస్వరూపుడైన యముని స్తుతించాడు.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ- నమస్తే సర్వశమన నమస్తే జగతాంపతే । నమోఽస్తు దేవరూపాయ స్వర్గమార్గప్రదాయినే
బ్రాహ్మణుడు చెప్పాడు — సమస్తాన్ని శాంతింపజేసేవాడా! జగత్తుకు అధిపతివా! దేవరూపుడవు, స్వర్గమార్గాన్ని చూపేవాడవు, నీకు నా నమస్కారం.
ధర్మశాస్త్రస్వరూపాయ ధర్మరాజ నమోస్తుతే । త్వయా భూః పాల్యతే దేవాప్యంతరిక్షం చ ద్యౌర్మహః
ధర్మశాస్త్ర స్వరూపుడవు, ధర్మరాజా! నీకు నమస్కారం. భూమి, దేవలోకాలు, మధ్యలో ఉన్న అంతరిక్షం, ఆకాశం — ఇవన్నీ నీ చేతే రక్షించబడుతున్నాయి.
జనస్తపస్తథాసత్యం సర్వస్వం పాల్యతే త్వయా । న త్వయా రహితం కించిజ్జగత్స్థావర జంగమమ్
జనలోకం, తపోలోకం, సత్యలోకం — ఇవన్నీ నీ చేతే రక్షించబడుతున్నాయి. నీ లేని ఏదీ, స్థావర జంగమమూ, ఈ జగత్తులో లేదు.
విద్యతే త్వద్గృహీతం తు సద్యో నశ్యతి వై జగత్ । త్వమాత్మా సర్వభూతానాం సతాం సత్వస్వరూపవాన్
నీ చేత పట్టుకోబడని దేనికైనా వెంటనే నాశనం కలుగుతుంది. నీవే సమస్త భూతాల ఆత్మ, సజ్జనులకు సత్యస్వరూపుడవు.
రాజసానాం రజస్త్వం చ తామసానాం తమస్తథా । చతుష్పదాం భవాన్దేవ చతుఃశృంగస్త్రిలోచనః
రజోగుణులలో నీవే రజస్సు, తమోగుణులలో నీవే తమస్సు. దేవా! నీవు నాలుగు కాళ్లు, నాలుగు కొమ్ములు, మూడు కళ్ళతో ఉన్నవాడవు.