త్రిరాత్రమపి యే విప్ర ద్వారవత్యాం పురి స్థితాః । మజ్జంతి గోమతీ తీరే ధన్యాస్తే కేశవప్రియాః
బ్రాహ్మణా, ద్వారక నగరంలో కనీసం మూడు రాత్రులు ఉండి, గోమతి నది తీరంలో స్నానం చేసిన అదృష్టవంతులు, వారు కేశవునికి ప్రియులవుతారు.
నరనారాయణావాసే త్రిరాత్రం యే సమాశ్రితాః । మర్త్యలోకే చ నందాయాం ధన్యాస్తే కేశవప్రియాః
నరనారాయణుల ఆశ్రమంలో మూడు రాత్రులు ఆశ్రయించినవారు, లేదా భూమిలో నందలో ఉండేవారు, వారు ధన్యులు, కేశవునికి ప్రియులు.
షణ్మాసముషితా విప్ర పురుషోత్తమసంనిధౌ । తే నూనమచ్యుతాత్మానో దృష్ట్వా స్యురఘహారిణః
బ్రాహ్మణా, పురుషోత్తముని సమీపంలో ఆరు నెలలు నివసించినవారు, వారు తప్పకుండా అచ్యుతుని భక్తులవుతారు, పాపహరుడిని దర్శించి.
అనేక జన్మార్జితపుణ్యతోయే మజ్జంతి తోయే మణికర్ణికాయాః । నమంతి విశ్వేశమవాప్యకాశీం తే వై మయాపీహ భవంతి వంద్యాః
ఎన్నో జన్మల్లో సంపాదించిన పుణ్యంతో మణికర్ణికా జలంలో స్నానం చేసి, కాశిని చేరిన తర్వాత విశ్వేశ్వరునికి నమస్కరించినవారు, వారిని నేను కూడా ఇక్కడ గౌరవిస్తాను.
పూజయిత్వా హరిం యే తు భూమౌ దర్భ తిలైః సహ । తిలాన్వికీర్య లోహం చ దత్వా ధేనుం పయస్వినీమ్
భూమిపై దర్భ, నువ్వులు కలిపి హరిని పూజించి, నువ్వులను చల్లి, ఇనుము, పాలిచ్చే ఆవును దానం చేసినవారు—
యే మృతా విధివద్విప్ర తే నరాః స్వర్గగామినః । ఉత్పాద్య పుత్రాన్సంస్థాప్య పితృపైతామహే పదే
ఈ విధంగా మరణించినవారు, బ్రాహ్మణా, వారు స్వర్గానికి వెళ్ళుతారు; కుమారులను పుట్టించి, వారిని వంశంలో స్థాపించినవారు.
నిర్మమా నిరహంకారా యే మృతాస్తేఽపి నాకినః । స్తైన్యాన్నివృత్తాః సతతం సంతుష్టాః స్వధనేన చ
ఎవరైనా మమకారం, అహంకారం లేకుండా, ఎప్పుడూ దొంగతనానికి దూరంగా, తమ సొంత సంపదతో సంతుష్టిగా మరణిస్తే, వారు కూడా స్వర్గానికి చేరుతారు.
స్వభాగ్యేనోపజీవంతి తే నరాః స్వర్గగామినః । శ్లక్ష్ణాం వాణీం నిరాబాధాం మధురోపాయ వర్జితామ్
తమ అదృష్టంతో జీవించే వారు, స్వర్గానికి వెళ్ళే వారు, వారు మృదువుగా, అడ్డంకిలేని మాటలు, మాయ లేకుండా మాట్లాడుతారు.
స్వాగతేనాభిభాషంతే తే నరాః స్వర్గగామినః । శుభానామశుభానాం చ కర్మణాం ఫలసంచయే
స్వర్గానికి వెళ్ళే వారు, వారు ఇతరులను హర్షభరితంగా పలకరిస్తారు, మంచి లేదా చెడు పనుల ఫలితాలను కూడబెట్టినప్పుడు కూడా.
విపాకజ్ఞాశ్చ యే విప్ర తే నరాః స్వర్గగామినః । ధనధర్మప్రవృత్తానాం ధర్మమార్గానుయాయినామ్
బ్రాహ్మణా, ఎవరు కర్మ ఫలితాలను తెలుసుకుని, ధనం, ధర్మంలో నిమగ్నమై, ధర్మ మార్గాన్ని అనుసరిస్తారో, వారు స్వర్గానికి వెళ్ళేవారు.
ప్రోత్సాహం వర్ధయంతే యే మోదంతే దివి తే నరాః । హేమంతే వహ్నిదో యశ్చ తథా గ్రీష్మే జలప్రదః
ఇతరులను ప్రోత్సహించే వారు, వారు స్వర్గంలో ఆనందిస్తారు; చలికాలంలో అగ్ని ఇచ్చేవారు, వేసవిలో నీరు ఇచ్చేవారు—
వర్షా స్వాశ్రమదాతా చ స స్వర్గే మోదతే చిరమ్ । పుణ్యకాలేషు సర్వేషు నిత్య నైమిత్తికాదిషు
వర్షాకాలంలో తన ఆశ్రమానికి ఆశ్రయం ఇచ్చేవాడు, అతడు స్వర్గంలో చాలా కాలం సంతోషంగా ఉంటాడు; అన్ని పుణ్యకాలాల్లో, నిత్య, నైమిత్తిక కర్మల్లో.
భక్త్యా యః కురుతే శ్రాద్ధం స నూనం సురలోకభాక్
ఎవరైనా భక్తితో శ్రాద్ధం చేస్తే, వారు తప్పకుండా దేవతల లోకాన్ని పొందుతారు.
దానం దరిద్రస్య విభోః క్షమిత్వం యూనాం తపో జ్ఞానవతాం చ మౌనమ్ । ఇచ్ఛానివృత్తిశ్చ సుఖోచితానాం దయా చ భూతేషు దివం నయంతి
పేదవారి దానం, యువకుల క్షమ, జ్ఞానుల తపస్సు, సుఖజీవులు తమ కోరికలను నియంత్రించటం, భూతజాతిపై దయ—ఇవి అన్నీ స్వర్గానికి తీసుకెళ్తాయి.
ద్వివిధః కర్మసంబంధః పాపపుణ్యసముద్భవః । సత్యమేవ సమాశ్రిత్య క్రియతే హ్యత్ర నిర్ణయః
పాపమూ, పుణ్యమూ కలిగిన రెండు విధాల కర్మబంధాలు ఉంటాయి. ఇక్కడ తీర్పు మాత్రం నిజాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని మాత్రమే ఇవ్వబడుతుంది.
తపోధ్యానసమాయుక్తం తారణాయ భవాంబుధేః । పాపం తు పతనాయోక్తం సత్యమేవ న సంశయః
తపస్సు, ధ్యానం కలిసిన కార్యం జన్మసముద్రాన్ని దాటించగలదు. పాపం మాత్రం పతనానికి కారణమవుతుంది — ఇది నిజం, ఇందులో సందేహం లేదు.
బలేన పరిచారేణ శౌర్యేణాభియుతస్య చ । పుణ్యహీనస్య వై పుంసస్తద్బలాదివ లీయతే
పుణ్యం లేని మనిషికి ఎంత బలం, సేవ, ధైర్యం ఉన్నా, ఆ శక్తి అన్నీ చివరికి నశించిపోతాయి, బలమూ, ఇతర గుణాలూ ఎలా పోతాయో అలాగే.
ఉన్నతా గిరి దుర్గేషు వృక్షాః సంతి సుపుష్టకాః । పతంతి వాతవేగేన సమూలాస్తు ఘనా అపి
ఎత్తైన కొండలపై బలంగా పెరిగిన చెట్లు ఉన్నా, గాలి వేగానికి ఆ పెద్ద చెట్లు కూడా వేరేసి పడిపోతాయి.
సత్యధర్మవిహీనాస్తే తథా యాంతి యమాలయమ్ । సామాన్యం సర్వజంతూంనాం బలం ధర్మస్తు కేవలః
అలాగే, సత్యం, ధర్మం లేని వారు యమలోకానికి వెళ్తారు. అన్ని జీవులకు బలం సాధారణమైనదే, కానీ ధర్మమే గొప్పది.
యేన సంతరతే జంతురిహలోకే పరత్ర చ । మయా సర్వమిదం సమ్యక్స్వర్గమార్గ ప్రదాయకమ్
ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ జీవి దాటి పోవడానికి ఏది సహాయపడుతుందో, అది స్వర్గమార్గాన్ని ఇస్తుందని నేను పూర్తిగా వివరించాను.
సమాసేన సమాఖ్యాతం కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి
నేను సంక్షిప్తంగా వివరించాను; ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?
బ్రాహ్మణ ఉవాచ- ఏతన్మూర్ఖోఽపి జానాతి శుభకర్మకరః పుమాన్ । న యాతి నరకం స్వర్గం తథా పాపక్రియా రతః
బ్రాహ్మణుడు చెప్పాడు — మంచి పనులు చేసే మనిషి నరకానికి పోడు అని, పాపకార్యాల్లో ఆనందించే వాడు స్వర్గానికి చేరడు అని, ఒక మూర్ఖుడికీ తెలుసు.
క్రతుభిర్వివిధైరిష్టైర్వ్రత దాన జపాదిభిః । సత్యేనాచారకుశలైః స్వర్గసౌఖ్యమవాప్యతే
వివిధ యజ్ఞాలు, వ్రతాలు, దానాలు, జపాలు, సత్యం, మంచి ప్రవర్తన — వీటివల్లే స్వర్గసుఖం లభిస్తుంది.
విద్యాచారధనోపేతైర్ఋషిభిర్వేదపారగైః । ప్రాప్యతే పుణ్యయోగేన యజ్ఞైర్నాకస్తతః క్వచిత్
విద్య, మంచి ప్రవర్తన, ధనం కలిగి, వేదాలు నేర్చుకున్న ఋషులు పుణ్యసంచయంతో యజ్ఞాల ద్వారా మాత్రమే స్వర్గాన్ని పొందగలరు; వేరే విధంగా కాదు.
విత్తేన చ వినా దానం బహుదాతుం న శక్యతే । విద్యమాన ధనేనాపి కుటుంబాసక్తచేతసా
ధనం లేకుండా ఎక్కువగా దానం చేయడం సాధ్యం కాదు. ధనం ఉన్నా, కుటుంబంలో మమకారం ఉంటే దానం చేయడం కష్టం.
అగ్నిహోత్రాదయో ధర్మా విశేషేణ కలౌ యుగే । దుష్కరా దానధర్మోఽపి దుష్కరో భగవన్మతః
అగ్నిహోత్రాదిక ధర్మాలు కలియుగంలో మరింత కష్టమైనవి. దానధర్మం కూడా చాలా కష్టమైనదే అని నా అభిప్రాయం.
అల్పాయాసేన ధర్మేణ లభ్యతే ధర్మసంచయః । తన్మే విశేషతో బ్రూహి ధర్మాధర్మప్రదర్శక
చిన్న ప్రయత్నంతోనే ధర్మసంపాదన సాధ్యమవుతుంది. కాబట్టి, ఓ ధర్మాధర్మాలను చూపేవాడా, దయచేసి నాకు ప్రత్యేకంగా చెప్పు.
తదేకం కథ్యతాం ధర్మం సర్వధర్మోత్తమోత్తమమ్ । కృతేనైకేన యేనేహ సర్వపాపక్షయో భవేత్
అన్ని ధర్మాలలో అత్యుత్తమమైన ఒకే ఒక ధర్మాన్ని చెప్పు. దానితో ఒక్క కార్యం చేసినా, అన్ని పాపాలు నశించేవిధంగా ఉండాలి.
ధనం ధాన్యం యశో ధర్మమాయుర్యేనాభి వర్త్తతే । మర్త్యలోకేఽపి సఖ్యం స్యాత్స్వర్గో యేనాక్షయో భవేత్
దానివల్ల ధనం, ధాన్యం, కీర్తి, ధర్మం, ఆయుష్షు పెరుగుతాయి; మానవ లోకంలో స్నేహం కలుగుతుంది; దానివల్ల స్వర్గం ఎప్పటికీ నశించదు.
సాక్షాన్నారాయణో యేన భక్తానామభయప్రదః । తుష్యేదస్యప్రసాదేన కామః కరతలే స్థితః
దానివల్ల భక్తులకు నారాయణుడు స్వయంగా భయాన్ని తొలగిస్తాడు; ఆయన అనుగ్రహంతో మన కోరికలు చేతిలో ఉన్నట్టు నెరవేరతాయి.