మాధవే మాసి మాం భక్త్యా తైశ్చ పూజ్యోఽస్మ్యహం సదా । హిరణ్యాక్షో వరారోహే మాధవే తు మధుర్హత
మాధవ మాసంలో భక్తితో నన్ను పూజించే వారు ఎప్పుడూ నాకు ఆరాధ్యులు. మాధవ మాసంలోనే, సుందరివా, హిరణ్యాక్షుడు సంహరించబడ్డాడు.
ఆదిదైత్యావుభావేతౌ హత్వా త్వం తు సముద్ధృతా । త్రేతాయుగే త్రయీ ధర్మో జ్ఞానవర్ణవ్యవస్థితిః
ఆ ఇద్దరు ఆదిదానవులు సంహరించబడి, నీవు రక్షించబడింది. త్రేతాయుగంలో త్రయీ ధర్మం, జ్ఞానం, వర్ణవ్యవస్థ స్థాపించబడింది.
మాధవే మాసి సంభూతా తేన మే మాధవఃప్రియః । త్రేతాయుగం తృతీయాయాం శుక్లాయాం మాసి మాధవే
మాధవ మాసంలోనే నేను అవతరించాను; అందుకే మాధవ మాసం నాకు ప్రియమైనది. త్రేతాయుగం మూడవ శుక్ల పక్షంలో, మాధవ మాసంలో ప్రారంభమైంది.
ప్రవృత్తం చ త్రయీ ధర్మాః ప్రవృత్తాస్తే ప్రవర్ద్ధితాః । అక్షయా సోచ్యతే లోకే తృతీయా హరివల్లభా
ఆ సమయంలో త్రయీ ధర్మాలు ప్రారంభమై, అభివృద్ధి చెందాయి. మూడవది, హరివల్లభ అయినది, లోకంలో అక్షయంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
స్నానే దానార్చనే శ్రాద్ధే జపే పూర్వజతర్ప్పణే । యేఽర్చయంతి యవైర్విష్ణుం శ్రాద్ధం కుర్వంతి యత్నతః
స్నానం, దానం, పూజ, శ్రాద్ధం, జపం, పితృ తర్పణం — వీటిలో యవాలతో విష్ణువును పూజించే వారు, శ్రద్ధను శ్రద్ధతో నిర్వహించే వారు —
తేషాం దదామ్యహం సర్వం యన్మనోఽభీష్టముత్తమమ్ । యే దదంత్యపి దానాని ధన్యాస్తే ధార్మికా నరాః
వారి మనసు కోరినది, శ్రేష్ఠమైనది నేను వారికి ప్రసాదిస్తాను. దానం చేసే వారు ధన్యులు; అలాంటి మనుషులు ధార్మికులు.
యే యజంతి హరేర్నిత్యమధ్వరైర్వివిధైరపి । మాధవే యజతే యో మాం తేభ్యస్తదధికం ఫలమ్
హరిని ప్రతిరోజూ వివిధ యజ్ఞాలతో పూజించే వారు — మాధవ మాసంలో నన్ను పూజించే వారికి అందరికంటే ఎక్కువ ఫలం లభిస్తుంది.
స్నానం దానం జపో హోమస్తపో యజ్ఞ వ్రతాదికమ్ । వైశాఖే యత్కృతం దేవి తస్య పుణ్యఫలం శృణు
స్నానం, దానం, జపం, హోమం, తపస్సు, యజ్ఞం, వ్రతాలు — వీటిని వైశాఖ మాసంలో చేసే వారికి వచ్చే పుణ్యఫలాన్ని విను, దేవీ.
మన్వంతరాణాం కోట్యస్తు దశపంచ చ సప్త చ । మత్సాన్నిధ్యగతాస్తేపి తిష్ఠంతి భయవర్జితాః
పదులు, ఐదులు, ఏడులు కోట్ల మన్వంతరాలు గడిచినా — నా సన్నిధికి వచ్చినవారు భయములేకుండా ఉంటారు.
యద్యపి స్యుర్గ్రహాః సర్వే క్రూరా జన్మవ్యయాష్టకాః । ప్రాతఃస్నానేన వైశాఖే సర్వే సౌమ్యా భవంతి తే
ప్రతి గ్రహం కూడా క్రూరంగా, జనన మరణాలకు కారణమైనా, వైశాఖ మాసంలో ఉదయం స్నానం వల్ల అవన్నీ మంగళకరంగా మారుతాయి.
వైశాఖే మాసి యో విప్రాన్భోజయేద్భక్తితత్పరః । సిక్థేసిక్థే భవేత్తృప్తిః పితౄణాం యుగసంఖ్యయా
వైశాఖ మాసంలో భక్తితో బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టే వారికి — పితృదేవతలకు యుగాల సంఖ్యంత తృప్తి కలుగుతుంది.
యచ్ఛంతి తత్ర మధురాధికభోజనాని యే వాయవాశన తిలోదక భోజనాని । ఛత్రాంబరాణి చరణోచితరక్షణాని ధన్యాస్త ఏవ పరితోషకరాహి విష్ణోః
అక్కడ మధురమైన, ఎక్కువ భోజనాలు, యవ భోజనం, తిల జలం, భోజనాలు, గొడుగులు, వస్త్రాలు, పాదరక్షలు ఇచ్చేవారు — వారు నిజంగా ధన్యులు, విష్ణువును సంతృప్తిపరిచేవారు.
విశేషాదిహ దాతవ్యాస్తిలా మధుసమన్వితాః । ధర్మాయ బృహతే దీర్ఘ దురితక్షయ హేతవే
ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా తేనె కలిపిన తిలలను దానం చేయాలి — ధర్మానికి, దీర్ఘాయుష్కు, పాపక్షయానికి ఇది కారణం.
ఏవంకృతే తు యత్పుణ్యం ప్రాప్యతే మనుజైశ్చ తైః । తత్కైర్గణయితుం శక్యం వర్షకోటిశతైరపి
ఇలా చేసే మనుషులకు లభించే పుణ్యం — వందల కోట్ల సంవత్సరాలు గడిచినా లెక్కించలేము.
పుత్రపౌత్రాదిసంపత్తి దీర్ఘాయూంషి యథేప్సితమ్ । ఇహాప్నోతి పరత్రాపి మామేవ ప్రతిపద్యతే
కావలసినంతగా కుమారులు, మనవళ్లు, సంపద, దీర్ఘాయువు — ఇవన్నీ ఇక్కడ లభిస్తాయి; పరలోకంలోనూ నన్నే పొందుతారు.
అనేకజన్మార్జిత పాతకావలీ విలీయతే మాధవ మజ్జనేన । జనస్య తత్రోషసి పుణ్యతీర్థే యథావిధానం శ్రయతే తథా వా
అనేక జన్మల్లో కూడిన పాపపుంజం మాధవ మాసంలో స్నానం వల్ల కరిగిపోతుంది; ఆ పవిత్రతీర్థంలో, నియమానుసారం లేదా యథాశక్తి చేసిన వారికి పుణ్యం లభిస్తుంది.
యః పరిత్యజ్య వైశాఖం వ్రతమన్యదుపాచరేత్ । స కరస్థం మహారత్నం హిత్వా లోష్టం హి యాచతే
వైశాఖ మాస వ్రతాన్ని వదిలిపెట్టి, ఇంకొక వ్రతాన్ని ఆచరించే వాడు, చేతిలో ఉన్న గొప్ప రత్నాన్ని పారేసి, మట్టికట్ట కోసం అడుగుతున్నవాడిలా ఉంటాడు.
సూతఉవాచ- ఏవం స భగవాన్పూర్వమాదిదేవో వదద్విభుః । మాధవం మాసముద్దిశ్య జగత్యాం జగతీధరః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — ఇలా పూర్వకాలంలో, జగత్తును ధారించిన ఆ ఆదిదేవుడు, భూమిపై మాధవ మాసాన్ని ఉద్దేశించి ఈ మాటలు పలికాడు.
కిమత్ర బహునోక్తేన న తదస్తి మహీసురాః । యదప్రాప్యం భవేన్మాసి మాధవే మాధవార్చనాత్
ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు, మహర్షులారా! మాధవ మాసంలో మాధవుని ఆరాధన చేస్తే, సాధించలేనిది ఏదీ లేదు.
శృణుధ్వం చ పురావృత్తమిహార్థే పరమాద్భుతమ్ । బ్రాహ్మణస్య చ సంవాదం యమస్య చ మహాత్మనః
ఇప్పుడు ఈ విషయానికి సంబంధించిన ఒక పురాతనమైన, అద్భుతమైన కథను వినండి — అది ఒక బ్రాహ్మణుడు, మహాత్ముడైన యముడు మధ్య జరిగిన సంభాషణ.
మధ్యదేశే మహాగ్రామో బ్రాహ్మణానాం బభూవ హ । గంగాయమునయోర్మధ్యే యామునస్య గిరేరధః
మధ్యదేశంలో, గంగా-యమునా నదుల మధ్య, యమునా పర్వతానికి అడుగున, బ్రాహ్మణుల గొప్ప గ్రామం ఒకటి ఉండేది.
విద్వాంసస్తత్ర భూయిష్ఠా బ్రాహ్మణాశ్చావసంస్తదా । అథ ప్రాహ యమః కంచిత్పురుషం కృష్ణపింగలమ్
ఆ గ్రామంలో ఎక్కువ మంది బ్రాహ్మణులు విద్యావంతులుగా ఉండేవారు. అప్పుడు యముడు, కృష్ణపింగళ వర్ణం కలిగిన ఒక మనిషిని పిలిచి ఇలా అన్నాడు.
రక్తాక్షమూర్ద్ధ్వరోమాణం కాకజంఘాక్షినాసికమ్ । గచ్ఛ త్వం భో మహాగ్రామం గత్వా బ్రాహ్మణమానయ
ఎర్ర కళ్లతో, తలపై రోమాలు నిక్కబొడుచుకుని, కాకిపాదాలు, కళ్లూ, ముక్కు కలిగిన వాడా! నీవు ఆ పెద్ద గ్రామానికి వెళ్లి, ఒక బ్రాహ్మణుణ్ణి తీసుకురా.
వసిష్ఠగోత్రసంభూతం నామతో యజ్ఞదత్తకమ్ । శమే నివిష్టం విద్వాంసం యజ్ఞకర్మవిశారదమ్
వసిష్ఠ గోత్రంలో పుట్టిన, యజ్ఞదత్తుడు అనే పేరు కలిగి, శాంతిలో స్థిరంగా ఉండే, విద్యావంతుడైన, యజ్ఞకర్మల్లో నిపుణుడైన వాడిని తీసుకురా.
నచాన్యమానయేథాస్త్వం సగోత్రం తస్య పార్శ్వతః । సహితాదృగ్గుణస్తేన తుల్యోఽధ్యయన జన్మనా
ఆయన కుటుంబంలో లేదా పక్కవారిలో ఎవ్వరినీ తీసుకురావద్దు. ఆయన్ని సమానంగా గుణాలలో, విద్యలో, జన్మలో ఉన్నవాడే కావాలి.
ఆకృత్యా చ తథా చిహ్నైః సమస్తేనైవ సత్తమః । తమానయ యథోద్దిష్టా పూజా కార్యా హి తస్య మే
ఆయన రూపంలో, లక్షణాల్లో, అన్నింటిలోనూ చెప్పినట్టుగా ఉన్న ఆ ఉత్తముడిని తీసుకురా. ఎందుకంటే నేను ఆయన్ని పూజించాలి.
స గత్వా ప్రతికూలం తు చకార యమశాసనమ్ । తమేవ మానయామాస ప్రతిషిద్ధో యమేన యః
అతడు వెళ్లి, యముని ఆజ్ఞకు విరుద్ధంగా, యముడు నిషేధించిన వాడినే గౌరవించాడు.
తస్మై యమః సముత్థాయ పూజాం కృత్వా చ ధర్మవిత్ । ప్రోవాచ నీయతామేష సోఽన్య ఆనీయతామితి
యముడు లేచి, ధర్మబద్ధంగా అతనికి పూజ చేసి, 'ఈ వాడిని తిరిగి పంపించండి; ఇంకొకరిని తీసుకురండి' అని అన్నాడు.
సూత ఉవాచ- ఏవముక్తే తు వచనే ధర్మరాజేన స ద్విజః । ఉవాచ ధర్మరాజం తం నిర్విణ్ణో గమనాయ వై
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — ధర్మరాజు ఇలా అన్న తర్వాత, ఆ బ్రాహ్మణుడు తిరిగి వెళ్లాల్సిన బాధతో, ధర్మరాజును ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ- కస్మాదహమిహానీతః కస్మాత్ప్రేరయసే పునః । గంతుం నైవోత్సహే తత్ర మర్త్యలోకం పునః ప్రభో
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు — నన్ను ఇక్కడికి ఎందుకు తీసుకొచ్చారు? మళ్లీ ఎందుకు పంపిస్తున్నారు? ప్రభూ! నేను మళ్ళీ మానవ లోకానికి వెళ్లే శక్తి లేదు.