ఏవం కృతస్త్వయా విప్ర కృషిమార్గః పునఃపునః । పశూనాం పాలనం పూర్వంగ చ్ఛంశ్చైవ ద్విజోత్తమ
ఇలా, బ్రాహ్మణుడా, నీవు మళ్లీ మళ్లీ వ్యవసాయాన్ని చేసేవాడివి. పూర్వంలో పశువులను, మేకలను కూడా కాపాడేవాడివి, ఉత్తమ ద్విజుడా.
మహిషీణాం తథాశ్వీనాం పాలనం చ పునఃపునః । ఏవం పూర్వం కృతం కర్మ త్వయైవ చ ద్విజోత్తమ
అలాగే, నీవు మళ్లీ మళ్లీ ఎద్దులను, గుర్రలను కాపాడేవాడివి. ఇలాంటి పనులే నీవు గతంలో చేశావు, ఉత్తమ ద్విజుడా.
విపులం తు ధనం తద్వల్లోభేన పరిసంచితమ్ । తస్య వ్యయస్తు పుణ్యేన న కృతస్తు త్వయా కదా
పెద్ద మొత్తంలో ధనం, లోభంతో కూడి కూడబెట్టుకున్నావు. కానీ, దానిని పుణ్యకార్యాలకు ఎప్పుడూ ఖర్చు పెట్టలేదు.
పాత్రే దానం న దత్తం హి దృష్ట్వా వా దుర్బలం చ తత్ । కృషిం కృత్వా న దత్తం తు భవతా ధనమేవ హి
యోగ్యుడైనవారికి దానం ఇవ్వలేదు, అవసరంలో ఉన్నవారిని చూసినా ఇవ్వలేదు. వ్యవసాయం చేసి సంపాదించిన ధనాన్ని నీకే ఉంచుకున్నావు.
గోమయం హి త్విదం సర్వం పశూనాం సంచయం చ వై । విక్రయిత్వా ధనం విప్ర సంచితం విపులం త్వయా
ఈ మొత్తం, గోమయం సహా, పశువుల సముదాయాన్ని అమ్మి, బ్రాహ్మణా, నువ్వు గొప్ప ధనాన్ని కూడబెట్టుకున్నావు.
తక్రం ఘృతం తథా క్షీరం విక్రీతం సతతం దధి । దుష్కాలశ్చింతితో విప్ర మోహితో విష్ణుమాయయా
మజ్జిగ, నెయ్యి, పాలు, పెరుగు — ఇవన్నీ ఎప్పుడూ అమ్మేవాడివి. కష్టకాలం వస్తుందేమో అని ఎప్పుడూ ఆందోళనపడేవాడివి, బ్రాహ్మణా, విష్ణుమాయ వల్ల మాయలో పడ్డావు.
కృత్వా మహార్ఘమేవైతద్ధనం బ్రాహ్మణసత్తమ । నిర్దయేన త్వయా దానం న దత్తం తు తదా కిల
ఈ ధనాన్ని ఎంతో విలువైనదిగా చేసి, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, ఆ సమయంలో నీవు కనికరంలేకుండా దానం చేయలేదు.
దేవానాం పూజనం విప్ర భవతా న కృతం సదా । పర్వాణి ప్రాప్య విప్రేభ్యో ద్రవ్యం నైవ సమర్పితమ్
దేవతలను పూజించడాన్ని ఎప్పుడూ చేయలేదు, బ్రాహ్మణా. పండుగ రోజుల్లో కూడా ఇతర బ్రాహ్మణులకు కానుకలు ఇవ్వలేదు.
శ్రాద్ధకాలం చ సంప్రాప్య శ్రద్ధయా న కృతం త్వయా । భార్యా వదతి తే సాధ్వీ దినమధ్యే సమాగతే
పితృకార్యాల సమయం వచ్చినప్పుడు నీవు భక్తితో చేయలేదు. మధ్యాహ్నం అయ్యాక నీ ధర్మపత్ని నీకు గుర్తు చేసేది.
శ్వశురశ్రాద్ధకాలశ్చ శ్వశ్ర్వాశ్చైవ మహామతే । తచ్ఛ్రుత్వా తద్వచస్తేషాం గృహం త్యక్త్వా పలాయసే
శ్వశురుడు, శ్వశ్రువు పితృకార్యాల సమయం వచ్చినప్పుడు, వారి మాటలు విన్న వెంటనే ఇంటిని వదిలేసి పారిపోతేవాడు.
ధర్మమార్గో న దృష్టో హి శ్రుతో నైవ కదా త్వయా । లోభో మాతాపితా భ్రాతా లోభః స్వజనబాంధవాః
ధర్మమార్గాన్ని ఎప్పుడూ చూడలేదు, వినలేదు కూడా. లోభమే నీ తల్లి, తండ్రి, అన్నదమ్ములు, బంధువులుగా మారిపోయింది.
పాలితో లోభ ఏవైకస్త్యక్త్వా ధర్మం సదైవ హి । తస్మాద్దుఃఖీ భవాఞ్జాతో దారిద్రేణాతి పీడితః
ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని వదిలేసి లోభాన్ని మాత్రమే పట్టుకున్నావు. అందుకే నీవు దారుణమైన దారిద్ర్యంలో బాధపడుతున్నావు.
దినేదినే మహాతృష్ణా హృదయే తే ప్రవర్త్తతే । యదాయదా గృహే ద్రవ్యం వృద్ధిమాయాతి తే సదా
ప్రతి రోజూ నీ హృదయంలో పెద్ద తృష్ణ పెరుగుతుంది. ఇంట్లో ధనం పెరిగినప్పుడల్లా నీ ఆశ కూడా పెరుగుతూనే ఉంటుంది.
తృష్ణయా దహ్యమానస్తు తదా త్వం వహ్నిరూపయా । రాత్రౌ వా త్వం ప్రసుప్తస్తు లోభం చింతయసేఽధికమ్
ఆశ అనే అగ్నిలో కాలిపోతూ, నిద్రలోనైనా, మేలులోనైనా, లోభాన్ని మరింతగా ఆలోచిస్తావు.
దినం ప్రాప్య మహామోహైర్వ్యాపితో హి సదైవ హి । సహస్రం లక్షతః కోటిః కదావార్బుదమేవ చ
ప్రతి రోజూ నీవు మహా మాయలో మునిగిపోయి ఉంటావు — 'ఎప్పుడు నాకు వెయ్యి, లక్ష, కోటి, అరబుదం వస్తుందో' అని ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తుంటావు.
భవిష్యతి కదా ఖర్వో నిఖర్వశ్చాథ మే గృహే । ఏవం సహస్రలక్షం చ కోటిరర్బుదమేవ చ
'ఎప్పుడు నా ఇంట్లో ఖర్వం, నిఖర్వం వస్తాయో? ఇలా వెయ్యి, లక్ష, కోటి, అరబుదం వస్తాయో?' అని ఎప్పుడూ తలచుకుంటావు.
ఖర్వో నిఖర్వః సంజాతస్తృష్ణా నైవ ప్రగచ్ఛతి । ఏవం కాలం పరిత్యజ్య వృద్ధిమాయాతి సర్వదా
ఖర్వం, నిఖర్వం వచ్చినా నీ తృష్ణ తీరదు. ఇలా కాలాన్ని పక్కన పెట్టి నీ ఆశ ఎప్పుడూ పెరుగుతూనే ఉంటుంది.
నైవ దత్తం హుతం విప్ర భుక్తం నైవ కదా త్వయా । నిశ్చితం భూమిమధ్యే తత్క్షిప్తం పుత్రానజానతే
నీవు ఎప్పుడూ దానం చేయలేదు, హవనం చేయలేదు, ఆనందించలేదు బ్రాహ్మణా. భూమిలో పాతిన ఆ ధనాన్ని నీ కుమారులు కూడా తెలియదు.
అన్యమేవముపాయం తు ద్రవ్యాగమనకారణాత్ । కురుషే సర్వదా విప్ర లోకాన్పృచ్ఛసి బుద్ధిమాన్
ఇంకా ధనం సంపాదించాలనే కోరికతో ఎప్పుడూ కొత్త మార్గాలు వెతుకుతావు బ్రాహ్మణా, తెలివిగా అందరినీ అడుగుతుంటావు.
ఖనిత్రమంజనం వాదం ధాతువాదమతఃపరమ్ । పృచ్ఛమానో భ్రమస్యేకస్తృష్ణయా పరిమోహితః
నీవు తవ్వకం, రసవాదం, లోహాల గురించి తెలుసుకోవాలని అడుగుతుంటావు. తృష్ణ వల్ల మాయలో పడి ఒంటరిగా తిరుగుతుంటావు.
సర్వాంశ్చింతయసే నిత్యం కల్పాన్సిద్ధి ప్రదాయకాన్ । ప్రవేశం చిత్రవర్ణానాం చింతామణిం చ పృచ్ఛసి
నీవు ఎప్పుడూ అన్ని యుగాలను, ఫలితాన్ని ఇచ్చే కాలాలను మనసులో ఉంచుకుంటూ ఉంటావు. అద్భుతమైన రూపాలు కలిగినవారి ప్రవేశం గురించి, ఇంకా మనసు కోరికను తీరుస్తున్న చింతామణి గురించి కూడా అడుగుతావు.
తృష్ణానలేనదగ్ధోసి సుఖం నైవ ప్రగచ్ఛసి । తృష్ణానలప్రదీప్తోసి హాహాభూతోఽప్రచేతనః
కోరిక అనే అగ్నిలో నీవు కాలిపోతున్నావు, సుఖం నీకు దక్కడం లేదు. ఆ తపస్సు అగ్నిలో మునిగిపోయి, నీవు అయోమయంగా, జ్ఞానం కోల్పోయినవాడివైపోయావు.
ఏవంభూతోసి విప్రేంద్ర గతస్త్వం కాలవశ్యతామ్ । దారపుత్రేషు తద్ద్రవ్యం పృచ్ఛమానేషు వై త్వయా
ఇలా బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, నీవు కాలానికి లోనైపోయావు. భార్యా, కుమారుల కోసం ధనం కోసం వెతుకుతూ, వారు అడుగుతున్నప్పుడు నీవు ప్రయత్నించావు.
కథితం నైవ తద్దత్తం ప్రాణాంస్త్యక్త్వా గతో యమమ్ । ఏవం సర్వంమ యాఖ్యాతం వృత్తాంతం తవ పూర్వకమ్
ఆ ధనం గురించి నీవు చెప్పలేదు, ఇవ్వలేదు కూడా. ప్రాణాలను విడిచిపెట్టి, యముని వద్దకు వెళ్లిపోయావు. నీ గత కథ అంతా నేను ఇలా వివరించాను.
అనేన కర్మణా విప్ర నిర్ధనోసి దరిద్రవాన్ । సంసారే యస్య సత్పుత్రా భక్తిమంతః సదైవ హి
ఈ కార్యం వల్ల బ్రాహ్మణుడా, నీవు పేదవాడివైపోయావు. ఈ లోకంలో ఎవరికి మంచి కుమారులు, భక్తి ఉన్నవారు ఉంటే, వారు నిజంగా ధనికులు.
సుశీలా జ్ఞానసంపన్నాః సత్యధర్మరతాః సదా । సంభవంతి గృహే తస్య యస్య విష్ణుః ప్రసీదతి
మంచి స్వభావం, జ్ఞానం, సత్యధర్మంలో నిత్యం ఆసక్తి ఉన్న సంతానం, విష్ణువు ప్రసన్నుడైనవారి ఇంట్లోనే జన్మిస్తుంది.
ధనం ధాన్యం కలత్రం తు పుత్రపౌత్రమనంతకమ్ । సభుంక్తే మర్త్యలోకే వై యస్య విష్ణుః ప్రసన్నవాన్
విష్ణువు అనుగ్రహంతో ఎవరికైతే ఉంటుందో, వారు ఈ మానవ లోకంలో ధనం, ధాన్యం, భార్య, ఎన్నో కుమారులు, మనవళ్లు అనుభవిస్తారు.
వినా విష్ణోః ప్రసాదేన దారాః పుత్రా భవంతి న । సుజన్మ చ కులే విప్ర తద్విష్ణోః పరమం పదమ్
విష్ణువు అనుగ్రహం లేకుండా, బ్రాహ్మణుడా, భార్యా, కుమారులు లభించరు. మంచి వంశంలో జన్మ కూడా రాదు. ఆ పరమ పదం విష్ణువుకే చెందింది.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే వైశాఖమాసమాహాత్మ్యే దేవశర్మోపాఖ్యానే ఏకోననవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో పాతాళఖండంలో వైశాఖ మాస మహాత్మ్యంలో దేవశర్ముని కథగా తొంభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
ఋషయ ఊచుః - సూతసూతమహాప్రాజ్ఞ జీవజీవ శతంసమాః । యద్వయం పుణ్యసమయం శ్రావితా జగతో హితమ్
ఋషులు అన్నారు — సూతమహాశయా, నీవు శత సంవత్సరాలు ఆయురారోగ్యాలతో జీవించాలి. నీవు మాకు ఈ పుణ్యకథను వినిపించావు, ఇది లోకానికి మేలు చేస్తుంది.