శుద్ధిమాఞ్జ్ఞానసంపన్నస్తపస్వీ వాగ్విదాం వరః । సర్వకర్మసుసంవీతో వేదాధ్యయనతత్పరః
అతడు పవిత్రుడు, జ్ఞానంతో నిండినవాడు, తపస్సు చేసే వాడు, మంచి మాటలు చెప్పేవాడు, అన్ని పనుల్లో నిపుణుడు, వేదాధ్యయనంలో నిత్యం తలమునకలై ఉంటాడు.
సర్వశాస్త్రప్రవేదీ చ దేవబ్రాహ్మణపూజకః । యాజ్ఞికః సర్వయజ్ఞానాం దాతా త్యాగీ ప్రియంవదః
అతడు అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడు, దేవతలను, బ్రాహ్మణులను పూజించేవాడు, యజ్ఞాలు చేసే వాడు, దానం చేసే వాడు, త్యాగశీలి, స్నేహపూర్వకంగా మాట్లాడేవాడు.
విష్ణుధ్యానపరో నిత్యం శాంతోదాంతః సుహృత్సదా । పితృమాతృపరో నిత్యం సర్వస్వజనవత్సలః
అతడు ఎప్పుడూ విష్ణువు ధ్యానంలో మునిగిపోయి, శాంతంగా, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకుని, అందరికీ మిత్రుడిగా ఉంటాడు. తల్లిదండ్రుల పట్ల భక్తి చూపించి, బంధువులందరినీ ప్రేమిస్తాడు.
కులస్య తారకో విద్వాన్స్వకులం పరిపోషకః । ఏవంగుణైస్తు సంయుక్తః సుపుత్రః సుఖదాయకః
ఇలాంటి గుణాలు కలిగిన విజ్ఞాని కుమారుడు తన వంశాన్ని కాపాడి, కుటుంబాన్ని పోషిస్తూ అందరికీ ఆనందాన్ని ఇస్తాడు.
అన్యే సంబంధయుక్తాశ్చ శోకసంతాపకారకాః । ఉదాసీనేన కిం కార్యం ఫలహీనేన తేఽనఘ
ఇతర బంధువులు ఉన్నా, వారు దుఃఖాన్ని, బాధను మాత్రమే ఇస్తారు. ఫలితం లేని, ఉదాసీనంగా ఉండే వారితో మనకు ఉపయోగం ఏముంది, పాపరహితుడా?
ఆయాంతి యాంతి తే సర్వే దుఃఖం దత్వా సుదారుణమ్ । పుత్రరూపేణ తే సర్వే సంసారే ద్విజసత్తమ
వారు వచ్చి పోతూ, తీవ్రమైన దుఃఖాన్ని కలిగిస్తారు. ఈ లోకంలో నీకు పిల్లల రూపంలో ఉన్నవారు అంతా ఇలానే ఉంటారు, ఉత్తమ ద్విజుడా.
పూర్వజన్మకృతం కర్మ యత్త్వయా పరిపాలితమ్ । తత్సర్వం హి ప్రవక్ష్యామి శ్రూయతామద్భుతం పునః
నీవు గత జన్మల్లో చేసిన కర్మలను ఇప్పుడు నేను నీకు వివరించబోతున్నాను. ఈ అద్భుతమైన కథను మళ్లీ విను.
భవాఞ్ఛూద్రో మహాప్రాజ్ఞ పూర్వజన్మని నాన్యథా । కృషికర్త్తా జ్ఞానహీనో మహాలోభేన సంయుతః
మహాజ్ఞానీ, నీవు గత జన్మలో శూద్రుడివి. వ్యవసాయమే చేసేవాడివి, జ్ఞానం లేకుండా, అధిక లోభంతో జీవించేవాడివి.
ఏకభార్యః సదా ద్వేషీ బహుపుత్రో హ్యదత్తవాన్ । ధర్మం నైవ విజానాసి సత్యం చ పరినిష్ఠితమ్
ఒక భార్యతో, ఎప్పుడూ ద్వేషంతో ఉండేవాడివి. పిల్లలు ఎక్కువగా ఉన్నా, ఎవరికి దానం చేయలేదు. నీకు ధర్మం తెలియదు, సత్యంలో స్థిరంగా ఉండలేదు.
దానం నైవ త్వయా దత్తం శాస్త్రం నైవ పరిశ్రుతమ్ । కృతం నైవ త్వయా తీర్థం న చ యాత్రా మహామతే
నీవు దానం చేయలేదు, శాస్త్రాలు చదవలేదు, తీర్థయాత్రలు చేయలేదు, ప్రయాణాలు కూడా చేయలేదు, మహామతివంతుడా.
ఏవం కృతస్త్వయా విప్ర కృషిమార్గః పునఃపునః । పశూనాం పాలనం పూర్వంగ చ్ఛంశ్చైవ ద్విజోత్తమ
ఇలా, బ్రాహ్మణుడా, నీవు మళ్లీ మళ్లీ వ్యవసాయాన్ని చేసేవాడివి. పూర్వంలో పశువులను, మేకలను కూడా కాపాడేవాడివి, ఉత్తమ ద్విజుడా.
మహిషీణాం తథాశ్వీనాం పాలనం చ పునఃపునః । ఏవం పూర్వం కృతం కర్మ త్వయైవ చ ద్విజోత్తమ
అలాగే, నీవు మళ్లీ మళ్లీ ఎద్దులను, గుర్రలను కాపాడేవాడివి. ఇలాంటి పనులే నీవు గతంలో చేశావు, ఉత్తమ ద్విజుడా.
విపులం తు ధనం తద్వల్లోభేన పరిసంచితమ్ । తస్య వ్యయస్తు పుణ్యేన న కృతస్తు త్వయా కదా
పెద్ద మొత్తంలో ధనం, లోభంతో కూడి కూడబెట్టుకున్నావు. కానీ, దానిని పుణ్యకార్యాలకు ఎప్పుడూ ఖర్చు పెట్టలేదు.
పాత్రే దానం న దత్తం హి దృష్ట్వా వా దుర్బలం చ తత్ । కృషిం కృత్వా న దత్తం తు భవతా ధనమేవ హి
యోగ్యుడైనవారికి దానం ఇవ్వలేదు, అవసరంలో ఉన్నవారిని చూసినా ఇవ్వలేదు. వ్యవసాయం చేసి సంపాదించిన ధనాన్ని నీకే ఉంచుకున్నావు.
గోమయం హి త్విదం సర్వం పశూనాం సంచయం చ వై । విక్రయిత్వా ధనం విప్ర సంచితం విపులం త్వయా
ఈ మొత్తం, గోమయం సహా, పశువుల సముదాయాన్ని అమ్మి, బ్రాహ్మణా, నువ్వు గొప్ప ధనాన్ని కూడబెట్టుకున్నావు.
తక్రం ఘృతం తథా క్షీరం విక్రీతం సతతం దధి । దుష్కాలశ్చింతితో విప్ర మోహితో విష్ణుమాయయా
మజ్జిగ, నెయ్యి, పాలు, పెరుగు — ఇవన్నీ ఎప్పుడూ అమ్మేవాడివి. కష్టకాలం వస్తుందేమో అని ఎప్పుడూ ఆందోళనపడేవాడివి, బ్రాహ్మణా, విష్ణుమాయ వల్ల మాయలో పడ్డావు.
కృత్వా మహార్ఘమేవైతద్ధనం బ్రాహ్మణసత్తమ । నిర్దయేన త్వయా దానం న దత్తం తు తదా కిల
ఈ ధనాన్ని ఎంతో విలువైనదిగా చేసి, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, ఆ సమయంలో నీవు కనికరంలేకుండా దానం చేయలేదు.
దేవానాం పూజనం విప్ర భవతా న కృతం సదా । పర్వాణి ప్రాప్య విప్రేభ్యో ద్రవ్యం నైవ సమర్పితమ్
దేవతలను పూజించడాన్ని ఎప్పుడూ చేయలేదు, బ్రాహ్మణా. పండుగ రోజుల్లో కూడా ఇతర బ్రాహ్మణులకు కానుకలు ఇవ్వలేదు.
శ్రాద్ధకాలం చ సంప్రాప్య శ్రద్ధయా న కృతం త్వయా । భార్యా వదతి తే సాధ్వీ దినమధ్యే సమాగతే
పితృకార్యాల సమయం వచ్చినప్పుడు నీవు భక్తితో చేయలేదు. మధ్యాహ్నం అయ్యాక నీ ధర్మపత్ని నీకు గుర్తు చేసేది.
శ్వశురశ్రాద్ధకాలశ్చ శ్వశ్ర్వాశ్చైవ మహామతే । తచ్ఛ్రుత్వా తద్వచస్తేషాం గృహం త్యక్త్వా పలాయసే
శ్వశురుడు, శ్వశ్రువు పితృకార్యాల సమయం వచ్చినప్పుడు, వారి మాటలు విన్న వెంటనే ఇంటిని వదిలేసి పారిపోతేవాడు.
ధర్మమార్గో న దృష్టో హి శ్రుతో నైవ కదా త్వయా । లోభో మాతాపితా భ్రాతా లోభః స్వజనబాంధవాః
ధర్మమార్గాన్ని ఎప్పుడూ చూడలేదు, వినలేదు కూడా. లోభమే నీ తల్లి, తండ్రి, అన్నదమ్ములు, బంధువులుగా మారిపోయింది.
పాలితో లోభ ఏవైకస్త్యక్త్వా ధర్మం సదైవ హి । తస్మాద్దుఃఖీ భవాఞ్జాతో దారిద్రేణాతి పీడితః
ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని వదిలేసి లోభాన్ని మాత్రమే పట్టుకున్నావు. అందుకే నీవు దారుణమైన దారిద్ర్యంలో బాధపడుతున్నావు.
దినేదినే మహాతృష్ణా హృదయే తే ప్రవర్త్తతే । యదాయదా గృహే ద్రవ్యం వృద్ధిమాయాతి తే సదా
ప్రతి రోజూ నీ హృదయంలో పెద్ద తృష్ణ పెరుగుతుంది. ఇంట్లో ధనం పెరిగినప్పుడల్లా నీ ఆశ కూడా పెరుగుతూనే ఉంటుంది.
తృష్ణయా దహ్యమానస్తు తదా త్వం వహ్నిరూపయా । రాత్రౌ వా త్వం ప్రసుప్తస్తు లోభం చింతయసేఽధికమ్
ఆశ అనే అగ్నిలో కాలిపోతూ, నిద్రలోనైనా, మేలులోనైనా, లోభాన్ని మరింతగా ఆలోచిస్తావు.
దినం ప్రాప్య మహామోహైర్వ్యాపితో హి సదైవ హి । సహస్రం లక్షతః కోటిః కదావార్బుదమేవ చ
ప్రతి రోజూ నీవు మహా మాయలో మునిగిపోయి ఉంటావు — 'ఎప్పుడు నాకు వెయ్యి, లక్ష, కోటి, అరబుదం వస్తుందో' అని ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తుంటావు.
భవిష్యతి కదా ఖర్వో నిఖర్వశ్చాథ మే గృహే । ఏవం సహస్రలక్షం చ కోటిరర్బుదమేవ చ
'ఎప్పుడు నా ఇంట్లో ఖర్వం, నిఖర్వం వస్తాయో? ఇలా వెయ్యి, లక్ష, కోటి, అరబుదం వస్తాయో?' అని ఎప్పుడూ తలచుకుంటావు.
ఖర్వో నిఖర్వః సంజాతస్తృష్ణా నైవ ప్రగచ్ఛతి । ఏవం కాలం పరిత్యజ్య వృద్ధిమాయాతి సర్వదా
ఖర్వం, నిఖర్వం వచ్చినా నీ తృష్ణ తీరదు. ఇలా కాలాన్ని పక్కన పెట్టి నీ ఆశ ఎప్పుడూ పెరుగుతూనే ఉంటుంది.
నైవ దత్తం హుతం విప్ర భుక్తం నైవ కదా త్వయా । నిశ్చితం భూమిమధ్యే తత్క్షిప్తం పుత్రానజానతే
నీవు ఎప్పుడూ దానం చేయలేదు, హవనం చేయలేదు, ఆనందించలేదు బ్రాహ్మణా. భూమిలో పాతిన ఆ ధనాన్ని నీ కుమారులు కూడా తెలియదు.
అన్యమేవముపాయం తు ద్రవ్యాగమనకారణాత్ । కురుషే సర్వదా విప్ర లోకాన్పృచ్ఛసి బుద్ధిమాన్
ఇంకా ధనం సంపాదించాలనే కోరికతో ఎప్పుడూ కొత్త మార్గాలు వెతుకుతావు బ్రాహ్మణా, తెలివిగా అందరినీ అడుగుతుంటావు.
ఖనిత్రమంజనం వాదం ధాతువాదమతఃపరమ్ । పృచ్ఛమానో భ్రమస్యేకస్తృష్ణయా పరిమోహితః
నీవు తవ్వకం, రసవాదం, లోహాల గురించి తెలుసుకోవాలని అడుగుతుంటావు. తృష్ణ వల్ల మాయలో పడి ఒంటరిగా తిరుగుతుంటావు.