నారద ఉవాచ- సత్యముక్తం త్వయా రాజన్నల్పాయాసేన యన్మహత్ । ఫలం సంప్రాప్యతే తత్ర శ్రద్ధత్స్వ విధిభాషితమ్
నారదుడు అన్నాడు – రాజా! నీవు చెప్పింది నిజమే. తక్కువ శ్రమతో గొప్ప ఫలితం లభిస్తుంది. కాబట్టి, నియమాలు చెప్పినదానిని నమ్ము.
ధర్మస్య గతయః సూక్ష్మా దుర్జ్ఞేయా హీశ్వరైరపి । ముహ్యంతే చాత్ర విద్వాంసోఽచింత్యశక్తి హరేః కృతౌ
ధర్మ మార్గాలు చాలా సూక్ష్మంగా ఉంటాయి, దేవతలకు కూడా అవి పూర్తిగా అర్థం కావు. హరిదేవుని అద్భుతమైన శక్తిని చూసి పండితులే ఆశ్చర్యపోతారు.
విశ్వామిత్రాదయో రాజన్ధర్మాధిక్యేన బాహుజాః । బ్రాహ్మణ్యం సముపాయాతాః సూక్ష్మా ధర్మగతిస్త్వతః
రాజా! విశ్వామిత్రుడు మొదలైన వారు ధర్మాన్ని ఎక్కువగా ఆచరించి బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందారు. అందుకే ధర్మ మార్గం చాలా సూక్ష్మమైనది.
అజామిలోఽపి భూపాల దాసీపతిరితి శ్రుతః । ధర్మపత్నీపరిత్యాగీ నిత్యం పాపపథిస్థితః
ఓ రాజా! అజామిలుడు కూడా దాసిని భర్తగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతను తన ధర్మపత్నిని వదిలిపెట్టి ఎప్పుడూ పాప మార్గంలోనే ఉన్నాడు.
మ్రియమాణః సుతస్నేహాత్ప్రోచ్య నారాయణేతి చ । తద్ధ్యాననామగ్రహణాత్పదం లేభే సుదుర్ల్లభమ్
అతను చనిపోతున్నప్పుడు కుమారునిపై ప్రేమతో 'నారాయణ' అని పిలిచాడు. ఆ నామస్మరణ వల్ల అతడికి చాలా దుర్లభమైన స్థానం లభించింది.
అనిచ్ఛయాపి దహతి స్పృష్టో హుతవహో యథా । తథా దహతి గోవింద నామవ్యాజాదపీరితమ్
అనుకోకుండా తగిలినా అగ్ని కాల్చినట్లే, గోవిందుని నామాన్ని యాదృచ్ఛికంగా పలికినా అది పాపాలను కాల్చేస్తుంది.
కానీనస్య మునేః పౌత్రా భ్రాతృజాయాభిగామినః । గోలకస్య చ వై పండోః పుత్రాః కుండాః స్వయం తథా
కానీన మునివర్యుని మనవళ్లు, తమ అన్నల భార్యలను ఆశించిన వారు, గోలకుడు, పాండు కుమారులు, అలాగే కుండుడు కూడా.
తే పంచాపి చ భూపాల పాండవా ద్రౌపదీరతాః । తేషాం చ పుణ్యశ్లోకత్వం సూక్ష్మాధర్మగతిస్తతః
రాజా! ఆ ఐదుగురు, అంటే ద్రౌపదిని ప్రేమించిన పాండవులు, వీరందరికీ పుణ్యశ్లోకులు అనే పేరు వచ్చింది. ఇది ధర్మ మార్గం సూక్ష్మత వల్లే.
విచిత్రాణి చ కర్మాణి విచిత్రా భూతభావనాః । విచిత్రాణి చ భూతా నివిచిత్రాః కర్మశక్తయః
కార్యాలు ఎన్నో విధాలుగా ఉంటాయి, జీవుల సృష్టి కూడా అనేకరకాలు. జీవులు కూడా వేర్వేరు, వాటి చర్యలకు శక్తి ఒకేలా ఉండదు.
కదాచిత్సుకృతం కర్మ కూటస్థం యదవస్థితమ్ । కేనచిత్కర్మణా భూప శుభేన పరివర్ధతే
కొన్నిసార్లు మంచి పని కనిపించకుండా ఉంటుంది. కానీ మరొక శుభకార్యంతో అది పెరుగుతుంది, రాజా!
ఫలం దదాతి సుమహత్కస్మిన్నపి చ జన్మని । సూక్ష్మో ధర్మోఽతిగహనో మీయతే న యథా తథా
అది ఏదో జన్మలో గొప్ప ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ధర్మ మార్గం చాలా లోతైనది, మనం ఊహించినట్లు అది కొలవలేం.
నైతస్య ఫలదానస్య శ్రూయతే భూపనిశ్చయః । యత్కించిత్సుకృతం కర్మచ్ఛన్నం పాపాంతరైరపి
రాజా! ఫలితాలిచ్చే విధానం గురించి ఖచ్చితమైన నియమం లేదు. మంచి పని, పాపాలు దాచిపెట్టినా, తప్పకుండా ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
తదాగత్య కుతః క్వాపి స్వం ఫలం చ ప్రయచ్ఛతి । కృతస్య నేహ నాశోఽస్తి పుణ్యస్య దురితస్య చ
అది ఎక్కడో నుంచో వచ్చి తన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. మంచి పని అయినా, చెడు పని అయినా, అది నశించదు.
తథాపి బహుభిః పుణ్యైర్దురితం యాతి దారుణమ్ । యదుక్తం భవతా రాజన్నాయాసాధిక్యతో భవేత్
అయినా, ఎన్నో పుణ్యకార్యాల వల్ల పాపం బలహీనపడుతుంది. రాజా! నీవు చెప్పినట్లే, శ్రమ ఎక్కువగా పెట్టినప్పుడు ఇది జరుగుతుంది.
మహత్పుణ్యం చ తత్రాపి కారణం మే నిశామయ । స్వల్పాయాసమహాయాసౌ యద్యల్పత్వ మహత్త్వయోః
ఈ విషయంలో ఎంత గొప్ప పుణ్యం కలుగుతుందో, దాని కారణాన్ని నేను చెబుతాను విను. పనిలో శ్రమ తక్కువైనా ఎక్కువైనా, పని చిన్నదైనా పెద్దదైనా, దాని ఫలితం గురించి తెలుసుకో.
మహాపుణ్యాస్తతస్తే స్యుః సంతతం కర్షకాదయః । మంత్రోచ్చారం చ సింహాదేరాయాసం బహులం త్వతః
ఎప్పుడూ పొలం దున్నే వారు, ఇతర కష్టమైన పనులు చేసే వారు, వారు గొప్ప పుణ్యాన్ని పొందుతారు. కానీ మంత్రోచ్చారణ చేయడంలో లేదా సింహాదులు చేసే శ్రమ మీదానికంటే చాలా ఎక్కువ.
పంచగవ్యం ప్రశస్తం హి వ్రతాంగత్వేన నో భవేత్ । ఇతి కర్తవ్యబాహుల్యం మహత్త్వం చ తదల్పతా
ప్రసిద్ధమైన పంచగవ్యాన్ని కూడా వ్రతంలో తప్పనిసరిగా చేయాల్సిన అవసరం లేదు. కాబట్టి ఎన్నో పనులు చేయడమో, వాటి గొప్పదనమో, అవి అంత ముఖ్యమైనవి కావు.
జలాగ్న్యాదిప్రవేశస్య ప్రసజ్యేత వ్రతాంతరాత్ । ఇదమల్పం మహచ్చైతదితి నైవ నియామకమ్
నీటిలోకి లేదా అగ్నిలోకి ప్రవేశించడం వంటి పనులు వేరే వ్రతాలకు సంబంధించినవి కావచ్చు. ఇది చిన్నదో పెద్దదో అని నిర్ణయించాల్సిన అవసరం లేదు.
ఫలం యచ్చోదితం శాస్త్రే తదేవ స్యాన్మహన్నృప । యథాల్పనాశో మహతా మహన్నాశస్తథాల్పతః
రాజా! శాస్త్రంలో చెప్పిన ఫలితమే నిజమైన గొప్పదైనది. చిన్న నష్టం వల్ల పెద్ద నష్టం వచ్చినట్టు, చిన్న పని వల్ల కూడా గొప్ప ఫలితం లభించవచ్చు.
కిం త్వల్పవిస్ఫులింగేన తృణరాశిః ప్రదహ్యతే
చిన్న చిమ్మటతో కూడిన అగ్ని మంట కూడా గడ్డి మడలను కాల్చేస్తుంది.
హత్యాయుతం పాపసహస్రముగ్రం గుర్వంగనాకోటినిషేవణం చ । స్తేయాది పాపాని చ కృష్ణభక్తైరజ్ఞానజాతాని లయం హ్రియంతే
పది వేల మందిని హత్య చేసినా, వెయ్యి పెద్ద పాపాలు చేసినా, గురువుల భార్యలను అనేకసార్లు అనుచితంగా సేవించినా, దొంగతనం వంటి పాపాలు చేసినా, కృష్ణ భక్తులు అవి తెలియక చేసినట్లయితే, అవన్నీ నశించిపోతాయి.
విష్ణుభక్తిమతావీర యత్కించిత్క్రియతేఽల్పకమ్ । సుకృతం సాధువిదుషా తదక్షయఫలం లభేత్
విష్ణువు భక్తి ఉన్నవాడు ఎంత చిన్న మంచి పని చేసినా, జ్ఞానులు దానికి ఎప్పటికీ తగ్గని ఫలితం ఉంటుందని చెబుతారు.
సందేహో నాత్ర కర్త్తవ్యో మాధవేమాసి మాధవమ్ । సమారాధ్య నరో భక్త్యా తత్తద్వాంచ్ఛితమాప్నుయాత్
ఇక్కడ ఏ సందేహం అవసరం లేదు. మాధవుడిని భక్తితో పూజించు. అలా పూజించినవాడు కోరినది ఏదైనా పొందగలడు.
అపత్యం ద్రవిణం రత్నం దారాహర్మ్యం హయా గజాః । సుఖాని స్వర్గమోక్షౌ చ న దూరే హరిభక్తితః
పిల్లలు, ధనం, రత్నాలు, భార్యలు, ఇళ్లు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, సుఖాలు, స్వర్గం, మోక్షం — ఇవన్నీ హరిభక్తికి దూరంగా ఉండవు.
ఏవం శాస్త్రోక్తవిధినా స్వల్పేనాపి న సంశయః । పాపస్య మహతోఽపి స్యాత్క్షయో వృద్ధిః సుకర్మణః
శాస్త్రంలో చెప్పిన విధంగా చిన్న పని చేసినా, సందేహం లేదు — ఎంత పెద్ద పాపమైనా నశిస్తుంది, మంచి పనులు పెరుగుతాయి.
ఫలాధిక్యం భవేద్భూప త్వాధిక్యాద్భావకర్మణోః । సూక్ష్మా ధర్మస్య విజ్ఞేయా గతిస్తు వివిధైరపి
రాజా! ఫలితాల అధిక్యత భావం, కర్మం ఎంత బలంగా ఉందో దాని మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ధర్మ మార్గం చాలా సూక్ష్మంగా, అనేక విధాలుగా తెలుసుకోవాలి.
ప్రియో మాధవమాసోఽయం మాధవస్య మహాత్మనః । ఏకోప్యనుష్ఠితో లోకైః సమగ్రేప్సితదాయకః
ఈ మాధవ మాసం మాధవునికి ఎంతో ప్రియమైనది. ప్రజలు ఒక్కసారి అయినా ఈ మాసాన్ని ఆచరిస్తే, వారు కోరినవన్నీ లభిస్తాయి.
పుణ్యేన గాంగేన జలేన కాలే దేశేఽపి యః స్నానపరోఽపి భూప । ఆజన్మతో భావహతోఽపి దాతా న శుద్ధిమేతీతి మతం మమైతత్
రాజా! గంగా నదిలో పవిత్రమైన నీటితో, సరైన సమయాన సరైన ప్రదేశంలో స్నానం చేసినా, ఎవడైనా దాతగా పుట్టినా, చెడు స్వభావం ఉన్నవాడైతే, అతడు పవిత్రతను పొందడు — ఇదే నా అభిప్రాయం.
గంగాదితీర్థేషు వసంతి జీవా దేవాలయే పక్షిగణాశ్చ నిత్యమ్ । వినాశమాయాంతి కృతోపవాసా భావోజ్ఝితా నైవ గతిం లభంతే
గంగా వంటి పవిత్ర నదీ తీరాల్లో జంతువులు నివసిస్తాయి, దేవాలయాల్లో పక్షులు ఎప్పుడూ ఉంటాయి. కానీ భక్తి లేకుండా ఉపవాసం చేసే వారు నశిస్తారు, గమ్యం చేరరు.
భావం తతో హృత్కమలే నిధాయ శ్రీమాధవం మాధవమాసి భక్త్యా । యజేత యః స్నానపరో విశుద్ధః పుణ్యం న శక్తా వయమస్య వక్తుమ్
కాబట్టి, మనసులో భక్తిని నిలిపి, మాధవ మాసంలో శ్రీ మాధవుని భక్తితో పూజించాలి. అలా స్నానం చేసినవాడు పవిత్రుడవుతాడు. అతని పుణ్యాన్ని మేము వివరించలేం.