తస్మాత్సహస్రగుణితం మాఘే మకరగే రవౌ । తతోఽపి శతసంఖ్యాతం వైశాఖేమేషగే రవౌ
అందువల్ల మాఘ మాసంలో సూర్యుడు మకరరాశిలో ఉన్నప్పుడు చేసే పనులకు వెయ్యిరెట్లు ఫలం, వైశాఖ మాసంలో మేషరాశిలో ఉన్నప్పుడు దానికి వంద రెట్లు ఎక్కువ ఫలం లభిస్తుంది.
తే ధన్యాస్తే సుకృతినో నరా వైశాఖ మాసి యే । ప్రాతః స్నాత్వా విధానేన పూజయంతి మధుద్విషమ్
వైశాఖ మాసంలో నియమంగా ఉదయం స్నానం చేసి, మధుసూదనుని పూజించే వారు నిజంగా ధన్యులు, పుణ్యాత్ములు.
ప్రాతఃస్నానం చ వైశాఖే యజ్ఞదానముపోషణమ్ । హవిష్యం బ్రహ్మచర్యం చ మహాపాతకనాశనమ్
వైశాఖ మాసంలో ఉదయం స్నానం, యజ్ఞం, దానం, ఉపవాసం, హవిస్సు, బ్రహ్మచర్యం—ఇవి అన్నీ మహాపాతకాలను నశింపజేస్తాయి.
పునః కలియుగే రాజన్నేతద్గోప్యం భవిష్యతి । అశ్వమేధాదికం యస్మాన్మాహాత్మ్యం మాధవస్య యత్
రాజా! కలియుగంలో మాధవ మాస మహిమ గోప్యంగా మారుతుంది, ఎందుకంటే ఇది అశ్వమేధ యాగానికి సమానమైనది.
అశ్వమేధమఖః పుణ్యః కలౌ నైవ ప్రవర్తతే । ఏష మాధవమాసస్య హయమేధ సమో విధిః
అశ్వమేధ యాగం కలియుగంలో జరగదు; మాధవ మాస నియమం అశ్వమేధానికి సమానమైనదిగా చెప్పబడింది.
అశ్వమేధస్య యత్పుణ్యం స్వర్గమోక్షఫలప్రదమ్ । న వేత్స్యంతి కలౌ పాపా జనా దురితబుద్ధయః
అశ్వమేధ యాగం వల్ల కలిగే పుణ్యం, స్వర్గం, మోక్షం కలియుగంలో పాపులు, చెడు మనస్సు ఉన్నవారు తెలుసుకోరు.
తస్మిన్భవైర్నరైః పాపైర్గంతవ్యం నరకార్ణవే । అతస్తు విరలస్తస్య ప్రచారో యేన నిర్మితః
అక్కడ చెడ్డ పనుల వల్ల మనుషులు నరకసముద్రాన్ని దాటి పోవాల్సి వస్తుంది. కానీ ఆయన వేసిన మార్గం చాలా అరుదుగా కనిపిస్తుంది.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే వైశాఖమాసమాహాత్మ్యే పంచాశీతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో పాతాళఖండంలో వైశాఖ మాస మహిమను వివరించే ఎనభై ఐదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
సప్తాశీతితమోఽధ్యాయః । సూతఉవాచ- ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా నారదస్య స భూపతిః । ప్రణమ్య విస్మితః ప్రాహ చిన్తయన్మనసా హరిమ్
ఎనభై ఏడు అధ్యాయం. సూతుడు చెప్పాడు – నారదుడు చెప్పిన మాటలు విని, ఆ రాజు ఆశ్చర్యపడి, హరిను మనసులో ఆలోచిస్తూ నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
అంబరీష ఉవాచ- కథమేతద్విముహ్యామః స్వల్పాయాసేన వై మునే । ప్రాప్యతే స్నానమాత్రేణ ఫలం చైవాతిదుర్ల్లభమ్
అంబరీషుడు అన్నాడు – మునివర్యా! ఇంత తక్కువ శ్రమతో, కేవలం స్నానం చేయడమే ద్వారా, ఎంత అరుదైన ఫలితం లభిస్తుందో చూసి మేము ఆశ్చర్యపోతున్నాం.
నారద ఉవాచ- సత్యముక్తం త్వయా రాజన్నల్పాయాసేన యన్మహత్ । ఫలం సంప్రాప్యతే తత్ర శ్రద్ధత్స్వ విధిభాషితమ్
నారదుడు అన్నాడు – రాజా! నీవు చెప్పింది నిజమే. తక్కువ శ్రమతో గొప్ప ఫలితం లభిస్తుంది. కాబట్టి, నియమాలు చెప్పినదానిని నమ్ము.
ధర్మస్య గతయః సూక్ష్మా దుర్జ్ఞేయా హీశ్వరైరపి । ముహ్యంతే చాత్ర విద్వాంసోఽచింత్యశక్తి హరేః కృతౌ
ధర్మ మార్గాలు చాలా సూక్ష్మంగా ఉంటాయి, దేవతలకు కూడా అవి పూర్తిగా అర్థం కావు. హరిదేవుని అద్భుతమైన శక్తిని చూసి పండితులే ఆశ్చర్యపోతారు.
విశ్వామిత్రాదయో రాజన్ధర్మాధిక్యేన బాహుజాః । బ్రాహ్మణ్యం సముపాయాతాః సూక్ష్మా ధర్మగతిస్త్వతః
రాజా! విశ్వామిత్రుడు మొదలైన వారు ధర్మాన్ని ఎక్కువగా ఆచరించి బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందారు. అందుకే ధర్మ మార్గం చాలా సూక్ష్మమైనది.
అజామిలోఽపి భూపాల దాసీపతిరితి శ్రుతః । ధర్మపత్నీపరిత్యాగీ నిత్యం పాపపథిస్థితః
ఓ రాజా! అజామిలుడు కూడా దాసిని భర్తగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతను తన ధర్మపత్నిని వదిలిపెట్టి ఎప్పుడూ పాప మార్గంలోనే ఉన్నాడు.
మ్రియమాణః సుతస్నేహాత్ప్రోచ్య నారాయణేతి చ । తద్ధ్యాననామగ్రహణాత్పదం లేభే సుదుర్ల్లభమ్
అతను చనిపోతున్నప్పుడు కుమారునిపై ప్రేమతో 'నారాయణ' అని పిలిచాడు. ఆ నామస్మరణ వల్ల అతడికి చాలా దుర్లభమైన స్థానం లభించింది.
అనిచ్ఛయాపి దహతి స్పృష్టో హుతవహో యథా । తథా దహతి గోవింద నామవ్యాజాదపీరితమ్
అనుకోకుండా తగిలినా అగ్ని కాల్చినట్లే, గోవిందుని నామాన్ని యాదృచ్ఛికంగా పలికినా అది పాపాలను కాల్చేస్తుంది.
కానీనస్య మునేః పౌత్రా భ్రాతృజాయాభిగామినః । గోలకస్య చ వై పండోః పుత్రాః కుండాః స్వయం తథా
కానీన మునివర్యుని మనవళ్లు, తమ అన్నల భార్యలను ఆశించిన వారు, గోలకుడు, పాండు కుమారులు, అలాగే కుండుడు కూడా.
తే పంచాపి చ భూపాల పాండవా ద్రౌపదీరతాః । తేషాం చ పుణ్యశ్లోకత్వం సూక్ష్మాధర్మగతిస్తతః
రాజా! ఆ ఐదుగురు, అంటే ద్రౌపదిని ప్రేమించిన పాండవులు, వీరందరికీ పుణ్యశ్లోకులు అనే పేరు వచ్చింది. ఇది ధర్మ మార్గం సూక్ష్మత వల్లే.
విచిత్రాణి చ కర్మాణి విచిత్రా భూతభావనాః । విచిత్రాణి చ భూతా నివిచిత్రాః కర్మశక్తయః
కార్యాలు ఎన్నో విధాలుగా ఉంటాయి, జీవుల సృష్టి కూడా అనేకరకాలు. జీవులు కూడా వేర్వేరు, వాటి చర్యలకు శక్తి ఒకేలా ఉండదు.
కదాచిత్సుకృతం కర్మ కూటస్థం యదవస్థితమ్ । కేనచిత్కర్మణా భూప శుభేన పరివర్ధతే
కొన్నిసార్లు మంచి పని కనిపించకుండా ఉంటుంది. కానీ మరొక శుభకార్యంతో అది పెరుగుతుంది, రాజా!
ఫలం దదాతి సుమహత్కస్మిన్నపి చ జన్మని । సూక్ష్మో ధర్మోఽతిగహనో మీయతే న యథా తథా
అది ఏదో జన్మలో గొప్ప ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ధర్మ మార్గం చాలా లోతైనది, మనం ఊహించినట్లు అది కొలవలేం.
నైతస్య ఫలదానస్య శ్రూయతే భూపనిశ్చయః । యత్కించిత్సుకృతం కర్మచ్ఛన్నం పాపాంతరైరపి
రాజా! ఫలితాలిచ్చే విధానం గురించి ఖచ్చితమైన నియమం లేదు. మంచి పని, పాపాలు దాచిపెట్టినా, తప్పకుండా ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
తదాగత్య కుతః క్వాపి స్వం ఫలం చ ప్రయచ్ఛతి । కృతస్య నేహ నాశోఽస్తి పుణ్యస్య దురితస్య చ
అది ఎక్కడో నుంచో వచ్చి తన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. మంచి పని అయినా, చెడు పని అయినా, అది నశించదు.
తథాపి బహుభిః పుణ్యైర్దురితం యాతి దారుణమ్ । యదుక్తం భవతా రాజన్నాయాసాధిక్యతో భవేత్
అయినా, ఎన్నో పుణ్యకార్యాల వల్ల పాపం బలహీనపడుతుంది. రాజా! నీవు చెప్పినట్లే, శ్రమ ఎక్కువగా పెట్టినప్పుడు ఇది జరుగుతుంది.
మహత్పుణ్యం చ తత్రాపి కారణం మే నిశామయ । స్వల్పాయాసమహాయాసౌ యద్యల్పత్వ మహత్త్వయోః
ఈ విషయంలో ఎంత గొప్ప పుణ్యం కలుగుతుందో, దాని కారణాన్ని నేను చెబుతాను విను. పనిలో శ్రమ తక్కువైనా ఎక్కువైనా, పని చిన్నదైనా పెద్దదైనా, దాని ఫలితం గురించి తెలుసుకో.
మహాపుణ్యాస్తతస్తే స్యుః సంతతం కర్షకాదయః । మంత్రోచ్చారం చ సింహాదేరాయాసం బహులం త్వతః
ఎప్పుడూ పొలం దున్నే వారు, ఇతర కష్టమైన పనులు చేసే వారు, వారు గొప్ప పుణ్యాన్ని పొందుతారు. కానీ మంత్రోచ్చారణ చేయడంలో లేదా సింహాదులు చేసే శ్రమ మీదానికంటే చాలా ఎక్కువ.
పంచగవ్యం ప్రశస్తం హి వ్రతాంగత్వేన నో భవేత్ । ఇతి కర్తవ్యబాహుల్యం మహత్త్వం చ తదల్పతా
ప్రసిద్ధమైన పంచగవ్యాన్ని కూడా వ్రతంలో తప్పనిసరిగా చేయాల్సిన అవసరం లేదు. కాబట్టి ఎన్నో పనులు చేయడమో, వాటి గొప్పదనమో, అవి అంత ముఖ్యమైనవి కావు.
జలాగ్న్యాదిప్రవేశస్య ప్రసజ్యేత వ్రతాంతరాత్ । ఇదమల్పం మహచ్చైతదితి నైవ నియామకమ్
నీటిలోకి లేదా అగ్నిలోకి ప్రవేశించడం వంటి పనులు వేరే వ్రతాలకు సంబంధించినవి కావచ్చు. ఇది చిన్నదో పెద్దదో అని నిర్ణయించాల్సిన అవసరం లేదు.
ఫలం యచ్చోదితం శాస్త్రే తదేవ స్యాన్మహన్నృప । యథాల్పనాశో మహతా మహన్నాశస్తథాల్పతః
రాజా! శాస్త్రంలో చెప్పిన ఫలితమే నిజమైన గొప్పదైనది. చిన్న నష్టం వల్ల పెద్ద నష్టం వచ్చినట్టు, చిన్న పని వల్ల కూడా గొప్ప ఫలితం లభించవచ్చు.
కిం త్వల్పవిస్ఫులింగేన తృణరాశిః ప్రదహ్యతే
చిన్న చిమ్మటతో కూడిన అగ్ని మంట కూడా గడ్డి మడలను కాల్చేస్తుంది.