హరివివిధరసాద్యైర్యుక్తమధ్యాయమేతద్వ్రజవరతనయాభిశ్చారుహాసేక్షణాభిః । పఠతి య ఇహ భక్త్యా పాఠయేద్వా మనుష్యో వ్రజతి భగవతః శ్రీవాసుదేవస్య ధామ
హరి వివిధ రసాలతో, వ్రజ సుందరీల అందమైన కళ్లతో కూడిన ఈ అధ్యాయాన్ని ఎవరు భక్తితో చదువుతారో, చదివిస్తారో వారు శ్రీ వాసుదేవుని లోకాన్ని పొందుతారు.
ఋషయ ఊచుః - సూతసూత మహాభాగ రోమహర్షణనందన । కథా రమ్యా త్వయా ప్రోక్తా లోకస్యానందదాయినీ
ఋషులు అన్నారు — సూతా, సూతా, రోమహర్షణుని కుమారుడా, నీవు చెప్పిన కథలు ఎంతో రమ్యంగా, లోకానికి ఆనందాన్ని కలిగించేవిగా ఉన్నాయి.
శ్రీకృష్ణస్య మహాభాగ చరితం మహదద్భుతమ్ । శ్రుతం సర్వం త్వయా ప్రోక్తం నిర్వృతిస్తేన చాభవత్
శ్రీకృష్ణుని గొప్ప, అద్భుతమైన చరిత్రను నీవు వివరించావు. నీ మాటలన్నీ మేము విన్నాము. వాటివల్ల మాకు సంతృప్తి కలిగింది.
అహో శ్రీకృష్ణమాహాత్మ్యం భక్తానాం గతిదాయకమ్ । యతస్తేన మహాభాగ నిర్వృతిం కో న చాప్నుయాత్
అయ్యో! శ్రీకృష్ణుని మహిమ భక్తులకు మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. అందువల్ల, ఓ భాగ్యవంతుడా, దానివల్ల సంతోషం పొందని వారు ఎవరు ఉంటారు?
అతః పునరపి శ్రీమత్కృష్ణస్య చరితం మహత్ । శ్రోతుమిచ్ఛామహే చాన్యద్వ్రతదానార్హణాదికమ్
కాబట్టి మేము మళ్లీ శ్రీకృష్ణుని గొప్ప చరిత్రను, వ్రతాలు, దానాలు, పూజలు మొదలైన విషయాలను వినాలని కోరుకుంటున్నాము.
స్నానం వాపి మహాభాగ యథా యేన కృతం పురా । తత్సర్వం విస్తరాద్బ్రూహి యథా నో నిర్వృతిర్భవేత్
స్నానం మొదలైన క్రతువులు పురాతన కాలంలో ఎలా జరిగాయో, వాటిని పూర్తిగా వివరించు. వాటివల్ల మాకు సంతృప్తి కలుగుతుంది.
సూత ఉవాచ- సాధు పృష్టం ద్విజశ్రేష్ఠా లోకానాం తారణం పరమ్ । యూయం కృతార్థాః కృష్ణస్య భక్త్యా సంపూర్ణమానసాః
సూతుడు ఇలా అన్నాడు — బ్రాహ్మణులారా, మీరు అడిగిన ప్రశ్న ఎంతో గొప్పది. ఇది సమస్త లోకాల విమోచనానికి దారి చూపుతుంది. మీరు శ్రీకృష్ణుని భక్తితో మనసారా నిండిపోయి, నిజమైన సంతృప్తిని పొందారు.
శ్రీకృష్ణచరితం పుణ్యం సాధూనాం హర్షదం పరమ్ । ప్రవక్ష్యామి ద్విజశ్రేష్ఠా మహదాఖ్యానముత్తమమ్
బ్రాహ్మణులారా, ఇప్పుడు నేను శ్రీకృష్ణుని పవిత్రమైన, సద్భక్తులకు పరమానందాన్ని ఇచ్చే మహత్తరమైన చరిత్రను మీకు చెప్పబోతున్నాను.
ఏకదా నారదో లోకాన్పర్యటన్భగవత్ప్రియః । మథురాయామంబరీషం కృష్ణారాధనతత్పరమ్
ఒకసారి భగవంతునికి ప్రియమైన నారదుడు అన్ని లోకాలలో సంచరిస్తూ, మధురలో కృష్ణారాధనలో లీనమైన అంబరీషుని చూశాడు.
మహాభాగం వ్రతపరం దదర్శ మునిసత్తమః । స ఆగతం మునివరం సత్కృత్య మునిసత్తమః
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన నారదుడు, వ్రతాలలో నిబద్ధత కలిగిన, మహాభాగ్యశాలి అయిన అంబరీషుని చూశాడు. అప్పుడు వచ్చిన ఆ మునివరుణి అంబరీషుడు ఎంతో గౌరవంగా ఆహ్వానించాడు.
భవంత ఇవ పప్రచ్ఛ శ్రద్ధయా హృష్టమానసః । అంబరీష ఉవాచ-। యన్మునే పరమం బ్రహ్మ వేదవాదిభిరుచ్యతే
మీరు అడిగినట్లే, విశ్వాసంతో, ఆనందంతో అంబరీషుడు ఆ మునిని అడిగాడు — మునివరా, వేదపండితులు చెప్పే పరమబ్రహ్మం ఏమిటో చెప్పండి.
స దేవః పుండరీకాక్షః స్వయం నారాయణః పరః । యోఽమూర్తో మూర్తిమానీశో వ్యక్తోఽవ్యక్తః సనాతనః
ఆ దేవుడు, పద్మనాభుడు, స్వయంగా నారాయణుడు, పరమాత్మ. ఆయనకు రూపం లేదు, అయినా రూపవంతుడు. ఆయన ప్రత్యక్షుడు, అప్రమేయుడు, శాశ్వతుడు.
సర్వభూతమయోఽచింత్యో ధ్యాతవ్యః స కథం హరిః । యస్మిన్సర్వమిదం విశ్వమోతం ప్రోతం ప్రతిష్ఠితమ్
హరి అన్నవాడు సమస్త భూతాలలో వ్యాపించి, మనకు అందని వాడు. ఆయనను ధ్యానం చేయాలి. ఈ విశ్వం మొత్తం ఆయనలోనే అల్లుకుని, స్థిరంగా ఉంది.
అవ్యక్తమేకం పరమం పరమాత్మేతి విశ్రుతమ్ । యతో జన్మాది జగతో యో నిర్మాయ స్వయం భువమ్
అయనొకటే, అవ్యక్తుడు, పరముడు, అందరూ పరమాత్మ అని పిలుస్తారు. జగత్తు జన్మించేది ఆయన నుంచే. భూమిని సృష్టించినవాడు కూడా ఆయనే.
దదౌ తస్మై చ నిగమానాత్మన్యేవ వ్యవస్థితాన్ । కథమారాధ్యతే సోఽయం సమగ్రపురుషార్థదః
వేదాలు కూడా ఆయనే ఇచ్చాడు, అవి ఆయనే లోనే స్థితమై ఉన్నాయి. అట్టి సమస్త పురుషార్థాలను ప్రసాదించే వాడిని ఎలా ఆరాధించాలి?
యోగినామపి దుర్గమ్యస్తదేతత్కృపయా వద । అనారాధిత గోవిందా న విదంతి హితోదయమ్
యోగులకు కూడా ఆయనను పొందడం చాలా కష్టం. దయచేసి మీరు నాకు చెప్పండి. గోవిందుని ఆరాధించని వారు నిజమైన మంగళాన్ని తెలుసుకోరు.
న తపో యజ్ఞదానానాం లభతే ఫలముత్తమమ్ । అనాస్వాదితగోవిందపదాంబుజరసశ్చ యః
గోవిందుని పదపద్మాల రసాన్ని ఆస్వాదించని వాడు తపస్సు, యజ్ఞం, దానం చేసినా, వాటి పరమఫలం పొందలేడు.
మనోరథపథాతీతం స్ఫీతం నాకలయేత్ఫలమ్ । హరేరారాధనం హిత్వా దురితౌఘ నివారణమ్
కేవలం మనసులో కలిగే కోరికల మార్గంలో నడిచినా, పెద్ద ఫలితాలు ఆశించకూడదు. హరిని ఆరాధించకుండా పాపాలను తొలగించలేరు.
నాన్యత్పశ్యామి జంతూనాం ప్రాయశ్చిత్తం పరం మునే । యద్భ్రూనర్తనవర్తిన్యః శ్రూయంతే సిద్ధయోఽఖిలాః
మునివరా, ప్రాణులకు ఇది తప్ప మరొక గొప్ప ప్రాయశ్చిత్తం నేను చూడలేదు. ఆయన కనురెప్పలు కదిలే చోటే అన్ని సిద్ధులు ఉంటాయని విన్నాను.
కథమారాధ్యతేసోఽయం కేశవః క్లేశనాశనః । ఉపాస్యతే స భగవాన్కథం నారాయణో నరైః
క్లేశాలను తొలగించే ఆ కేశవుని ఎలా ఆరాధించాలి? మానవులు ఆ నారాయణుని ఎలా సేవించాలి?
ప్రీతశ్చ సర్వమేతన్మే హితాయ జగతో వద । భక్తిప్రియోఽసౌ భగవాన్కయా భక్త్యా ప్రసీదతి
ప్రపంచ హితార్థంగా మీరు నాకు ఇవన్నీ వివరంగా చెప్పండి. భగవంతుడు భక్తిని ఎంతో ఇష్టపడతాడు. ఆయన ఏ విధమైన భక్తితో ప్రసన్నుడవుతాడు?
కథం తస్మిన్భవేద్భక్తిః సర్వైరారాధ్యతే కథమ్ । వైష్ణవోసి హరేస్తస్య ప్రియోఽసి పరమార్థవిత్
ఆయనపై భక్తి ఎలా కలుగుతుంది? అందరూ ఆయనను ఎలా ఆరాధిస్తారు? మీరు వైష్ణవుడు, హరికి ప్రియుడు, పరమార్థాన్ని తెలిసినవారు.
తేన త్వామేవ పృచ్ఛామి బ్రహ్మన్బ్రహ్మవిదుత్తమ । శ్రోతారమథ వక్తారం ప్రష్టారం పురుషం హరేః
కాబట్టి బ్రహ్మజ్ఞానిలో శ్రేష్ఠుడవైన మీరు మాత్రమే నాకు చెప్పాలి. హరిని గురించి అడిగేవాడైనా, వినేవాడైనా, చెప్పేవాడైనా మీరు.
ప్రశ్నః పునాతి కృష్ణస్య తదంఘ్రిసలిలం యథా । దుర్ల్లభో మానుషో దేహో దేహినాం క్షణభంగురః
కృష్ణుని గురించి అడిగే ప్రశ్న ఆయన పాదజలంలా పవిత్రతను ఇస్తుంది. మానవ జన్మం చాలా అరుదైనది, క్షణంలో నశించిపోతుంది.
తత్రాపి దుర్ల్లభం మన్యే వైకుంఠప్రియదర్శనమ్ । సంసారేస్మిన్క్షణార్ధోఽపి సత్సంగః శేవధిర్నృణామ్
అందులో కూడా, వైకుంఠప్రియుని దర్శనం ఎంతో అరుదైనదని నేను భావిస్తున్నాను. ఈ లోకంలో, మంచి వారి సాంగత్యం క్షణార్థమైనా మనుషులకు గొప్ప ధనంగా ఉంటుంది.
యస్మాదవాప్యతే సర్వం పురుషార్థచతుష్టయమ్ । భగవన్భవతో యాత్రా స్వస్తయే సర్వదేహినామ్
ఎందుకంటే, అలాంటి సత్సంగతివల్ల మనుష్యులకు కావలసిన నాలుగు పురుషార్థాలన్నీ లభిస్తాయి. ప్రభూ, నీ సన్నిధి అన్ని జీవులకు మంగళాన్ని ఇస్తుంది.
బాలానాం తు యథా పిత్రోరుత్తమశ్లోకవర్త్మనామ్ । భూతానాం దేవచరితం దుఃఖాయ చ సుఖాయ చ
ఎలా పిల్లలు, ఉత్తమశ్లోకుని మార్గాన్ని అనుసరించే తల్లిదండ్రులను అనుసరిస్తారో, అలాగే జీవులు దేవతల కార్యాలను అనుసరిస్తూ, వాటిలో సంతోషం, దుఃఖం రెండింటినీ అనుభవిస్తారు.
సుఖాయైవ హి సాధూనాం త్వాదృశామచ్యుతాత్మనామ్ । భజంతి యే యథా దేవాన్దేవా అపి తథైవ తాన్
కానీ నీలాంటి సద్భావన కలిగిన, అచ్యుతుని పట్ల భక్తి ఉన్న సజ్జనులకు దేవతల కార్యాలు సుఖాన్నే ఇస్తాయి. దేవతలను భజించే వారు, దేవతలచేత కూడా అదే విధంగా పూజించబడతారు.
ఛాయేవ కర్మసచివాః సాధవో దీనవత్సలాః । తస్మాత్త్వం భగవన్మహ్యం వైష్ణవం ధర్మమాదిశ
నిజాయితీగలవారు, నీడలా కర్మలకు తోడుగా ఉండి, బాధపడే వారిని ఆదరిస్తారు. అందుకే ప్రభూ, నీవు నాకు వైష్ణవ ధర్మాన్ని బోధించు.
యస్యోపదేశదానేన లభతే వేదజం ఫలమ్ । నారద ఉవాచ- సాధు పృష్టం మహీపాల విష్ణుభక్తిమతా త్వయా
ఎవరైనా అలాంటి ఉపదేశాన్ని ఇస్తే, వేదఫలాన్ని పొందుతారు. నారదుడు ఇలా అన్నాడు — రాజా, నీవు విష్ణుభక్తితో మంచి ప్రశ్న అడిగావు.