యా త్వయా జానకీ ప్రోక్తా సాహం జనకపుత్రికా । స రామో మాం యదాభ్యేత్య ప్రాప్స్యతే సుమనోహరః
నువ్వు జానకీ అని పిలిచినవాడే నేనే, జనకుని కుమార్తెను. ఆ సుందరరాముడు నన్ను వచ్చి స్వీకరిస్తాడు.
తదా వాం మోచయామ్యద్ధానాన్యథా వాక్యలోభితా । లాలయామి సుఖేనాస్తాం మద్గేహే మధురాక్షరౌ
అప్పుడు మిమ్మల్ని ఇద్దరినీ తప్పక విడిపెడతాను. లేకపోతే, మీ మాటలకు ఆకర్షితురాలై, ఈ మధురమైన స్వరమున్న పక్షిని నా ఇంట్లో ఆనందంగా ఉంచుకుంటాను.
ఇత్యుక్తం తత్సమాకర్ణ్య వేపతుర్భయతాం గతౌ । పరస్పరం ప్రక్షుభితౌ జానకీమిత్యవోచతామ్
ఆమె ఇలా చెప్పిన వెంటనే, ఆ మాటలు విన్న పక్షులు భయంతో వణికిపోయారు; కలవరపడి, ఇద్దరూ కలిసి జానకీని ఉద్దేశించి మాట్లాడారు.
వయం వై పక్షిణః సాధ్వి వనస్థా వృక్షగోచరాః । పరిభ్రమామ సర్వత్ర నో సుఖం నో భవేద్గృహే
మేము అడవిలో వృక్షాల మధ్య నివసించే పక్షులమే, ఓ సతీశుభ్రా. మేము ఎక్కడికక్కడ తిరుగుతుంటాము — ఇంట్లో మాకు సుఖం ఉండదు.
అంతర్వత్నీ స్వకే స్థానే గత్వా సంసూయ పుత్రకాన్ । త్వత్స్థానమాగమిష్యామి సత్యం మే హ్యుదితం వచః
నా భార్య తన స్థలంలో ఉండి పిల్లలకు జన్మనిచ్చి, ఆ తరువాత నేను నీ దగ్గరకు వస్తాను. నా మాట నిజమే.
ఏవం ప్రోక్తా తయా సా తు న ముమోచ శుకీం స్వయమ్ । తదాపతిస్తాం ప్రోవాచ వినీతవదనుత్సుకః
అతడు ఇలా చెప్పినా, ఆమె ఆ శుకిని విడిపోలేదు. అప్పుడు ఆ శుకిపతి వినయంగా, తపనతో ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.
సీతే ముంచ కథం భార్యాం రక్షసే మే మనోహరీమ్ । ఆవాం గచ్ఛావ విపినే విచరావః సుఖం వనే
ఓ సీతా, నా ప్రియమైన భార్యను విడిపెట్టు — నువ్వు ఆమెను ఎలా బంధించగలవు? మేమిద్దరం అడవిలోకి వెళ్లి, అక్కడ సంతోషంగా తిరుగుతాము.
అంతర్వత్నీ తు వర్తేత భార్యా మమ మనోరమా । తస్యాః ప్రసూతిం కృత్వా త్వామాగమిష్యామి శోభనే
నా మనోహరమైన భార్య అక్కడే ఉండి, పిల్లలకు జన్మనిచ్చిన తరువాత, ఓ శోభనవాడా, నేను నీ వద్దకు వస్తాను.
ఇత్యుక్తా నిజగాదేమం సుఖం గచ్ఛ మహామతే । ఏతాం రక్షామి సుఖినీం మత్పార్శ్వే ప్రియకారిణీమ్
ఇలా అతడు అడిగినప్పుడు, ఆమె ఇలా సమాధానమిచ్చింది: 'ఓ మహామతి, నువ్వు సంతోషంగా వెళ్లిపో. ఈమెను నేను నా పక్కన ప్రేమగా, సుఖంగా ఉంచుకుంటాను.'
ఇత్యుక్తో దుఃఖితః పక్షీ తామూచే కరుణాన్వితః । యోగిభిః ప్రోచ్యతే యద్వై తద్వచస్తథ్యమేవ హి
ఆమె ఇలా చెప్పగానే, ఆ దుఃఖితమైన పక్షి, కరుణతో ఇలా అన్నాడు: 'యోగులు చెప్పిన మాట నిజమే.'
న వక్తవ్యం న వక్తవ్యం మౌనమాశ్రిత్య తిష్ఠతామ్ । నోచేత్స వాక్యదోషేణ ప్రాప్నోత్యాలానమున్మదః
'మాటలు చెప్పకూడదు, చెప్పకూడదు — మౌనంగా ఉండాలి. లేకపోతే, మాటల వల్ల పిచ్చివాడు బంధనంలో పడతాడు.'
వయం చేదత్ర వాక్యం నాకరిష్యామ నగోపరి । బంధనం కథమావాం స్యాత్తస్మాన్మౌనం సమాచరేత్
'మేము ఈ కొండమీద మాటలు చెప్పకపోయి ఉంటే, మాకు ఈ బంధనం ఎలా వచ్చేది? అందుకే మౌనం పాటించాలి.'
ఇత్యుక్త్వా తాం ప్రత్యువాచ నాహం జీవామి సుందరి । ఏతయా భార్యయా సీతే తస్మాన్ముంచ మనోహరే
అలా చెప్పి, ఆ అందమైనవారిని ఇలా అన్నాడు: 'సీతా, ఈ భార్యతో నేను జీవించలేను. అందుకే, మనోహరిని, ఆమెను వదిలిపెట్టు.'
అనేకవిధవాక్యైః సా బోధితా నాముచత్తదా । కుపితా దుఃఖితా భార్యా శశాప జనకాత్మజామ్
ఆమెను ఎన్నో విధాలుగా చెప్పినా, ఆమె అప్పట్లో వదలలేదు. కోపంతో, బాధతో ఉన్న భార్య జనకుని కుమార్తెను శపించింది.
యథా త్వం పతినా సార్ధం వియోజయసి మామితః । తథా త్వమపి రామేణ వియుక్తా భవ గర్భిణీ
నీవు నన్ను నా భర్త నుండి వేరు చేస్తున్నట్టు, నీవు కూడా గర్భవతిగా ఉన్నప్పుడు రాముని నుండి వేరు కావాలని శపించాను.
ఇత్యుక్తవత్యాం తస్యాం తు దుఃఖితాయాం పునః పునః । ప్రాణా నిరగమన్దుఃఖాత్పతిదుఃఖేన పూరితాత్
ఆమె ఇలా పదే పదే చెప్పుతూ, భర్త బాధతో నిండిన హృదయంతో, తీవ్ర దుఃఖంలో ప్రాణాలు విడిచింది.
రామం రామం స్మరంత్యాశ్చ వదంత్యాంశ్చ పునః పునః । విమానమాగతం సుష్ఠు పక్షిణీ స్వర్గతా బభౌ
ఆమె రాముని స్మరిస్తూ, పదే పదే ఆయన పేరును పిలుస్తూ ఉండగా, ఒక అద్భుతమైన విమానం వచ్చింది. ఆ పక్షిణి స్వర్గానికి వెళ్లినట్టు కనబడింది.
తస్యాం మృతాయాం దుఃఖార్తో భర్తా తస్యాః స పక్షిరాట్ । పరమం క్రోధమాపన్నో జాహ్నవ్యాం దుఃఖితోఽపతత్
ఆమె మరణించిన తరువాత, ఆమె భర్త అయిన పక్షిరాజు దుఃఖంతో, తీవ్రమైన కోపంతో, జాహ్నవీ నదిలో పడిపోయాడు.
తథా భవామి రామస్య నగరే జనపూరితే । మద్వాక్యాదియముద్విగ్నా వియోగేన సుదుఃఖితా
అలాగే రాముని నగరంలో, ప్రజలతో నిండిన చోట, నా మాట వల్ల ఆమె కలవరపడి, వियोग బాధతో బాగా బాధపడుతుంది.
ఇత్యుక్త్వా స పపాతోదే జాహ్నవ్యా భ్రమశోభితే । దుఃఖితః కుపితో భీతస్తద్వియోగేన కంపితః
ఇలా చెప్పి, ఆ దుఃఖంతో, కోపంతో, భయంతో, వियोगంలో వణికుతూ, అందమైన జాహ్నవీ నదిలో పడిపోయాడు.
క్రుద్ధత్వాద్దుఃఖితత్వాచ్చ సీతాయా అపమాననాత్ । అంత్యజత్వం పరం ప్రాప్తో రజకః క్రోధనాభిధః
కోపం, దుఃఖం, సీతకు జరిగిన అవమానం వల్ల, క్రోధనుడు అనే రాజకుడు చివరికి అంత్యజుడిగా మారాడు.
యః క్రోధాచ్చ స్వకాన్ప్రాణాన్మహతాం దుష్టమాచరన్ । సంత్యజేత్స మృతో యాతి అంత్యజత్వం ద్విజోత్తమః
ఎవరైనా కోపంతో, పెద్ద తప్పు చేసి, తన ప్రాణాలను త్యజిస్తే, అతడు మరణించిన తరువాత అంత్యజుడిగా మారతాడు, ద్విజశ్రేష్ఠ.
తజ్జాతం రజకోక్త్యాసౌ నిందితా చ వియోగితా । రజకస్య చ శాపేన వియుక్తా సా వనం గతా
అలా రాజకుని మాటల వల్ల ఆమెను నిందించారు, వదిలేశారు. రాజకుని శాపం వల్ల ఆమె వేరుపడి, అడవికి వెళ్లింది.
ఏతత్తే కథితం విప్ర యత్తే పృష్టం విదేహజామ్ । పునరత్ర పరం వృత్తం శృణుష్వ నిగదామి తత్
ఓ బ్రాహ్మణా, నీవు అడిగిన విధంగా, విదేహ కుమార్తె గురించి నేను చెప్పాను. ఇప్పుడు తరువాత జరిగిన విషయాన్ని విను.
సప్తషష్టితమోఽధ్యాయః 5.67 శేష ఉవాచ। అథ సౌమిత్రిరాగత్య జానకీం నతవాన్ముహుః । ప్రేమగద్గదయా శంసన్వాచం రామప్రణోదితామ్
శేషుడు ఇలా చెప్పాడు: అప్పుడు సౌమిత్రి వచ్చి, జానకిని పునఃపునః నమస్కరించి, ప్రేమతో గొంతు కదిలిపోతూ, రాముని సందేశాన్ని చెప్పాడు.
సీతా సమాగతం దృష్ట్వా లక్ష్మణం వినయాన్వితమ్ । తన్ముఖాద్రామసందేశం శ్రుత్వోవాచ విలజ్జితా
వినయంతో వచ్చిన లక్ష్మణునిని చూసి, అతని నోట రాముని సందేశం విని, సీతా సిగ్గుతో మాట్లాడింది.
సౌమిత్రే కథమాగచ్ఛే రామత్యక్తా మహావనే । తిష్ఠామి రామం స్మరన్తీ వాల్మీకేరాశ్రమే త్వహమ్
సౌమిత్రి, రాముడు నన్ను వదిలిపెట్టి, ఈ గొప్ప అడవిలో నేను ఎలా వెళ్ళగలను? నేను ఇక్కడ వాల్మీకి ఆశ్రమంలో రాముని స్మరిస్తూ ఉంటాను.
తస్యా ముఖోదితం వాక్యం శ్రుత్వా సౌమిత్రిరబ్రవీత్ । మాతః పతివ్రతే రామస్త్వామాకారయతే ముహుః
ఆమె నోటినుండి వచ్చిన మాటలు విని, సౌమిత్రి ఇలా అన్నాడు: 'తల్లి, పతివ్రతా, రాముడు నిన్ను మళ్లీ మళ్లీ పిలుస్తున్నాడు.'
పతివ్రతా పతికృతం దోషం నానయతే హృది । తస్మాదాగచ్ఛ హి మయా స్థిత్వా స్యందన ఉత్తమే
పతివ్రత అయిన భార్య భర్త చేసిన తప్పును మనసులో పెట్టుకోదు. అందుకే, నాతో వచ్చి, మంచి రథంలో ఎక్కు.
ఇత్యాది వచనం శ్రుత్వా జానకీ పతిదేవతా । మనోరోషం పరిత్యజ్య తస్థౌ సౌమిత్రిణా రథే
ఆ మాటలు విని, భర్తను దేవతలా భావించే జానకి, మనసులోని కోపాన్ని వదిలి, సౌమిత్రితో రథంలో నిలబడి వెళ్లింది.