స కౌశికేన మిథిలాం ప్రాప్స్యతే భ్రాతృసంయుతః । ధనుష్పాణిస్తదా దృష్ట్వా దుర్గ్రాహ్యమన్యభూభుజామ్
అతడు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి విశ్వామిత్రునితో మిథిలా నగరానికి చేరుకుని, ఇతర రాజులకు అందని ధనుస్సును చేతబట్టి చూస్తాడు.
ధనుర్భంక్త్వా జనకజాం ప్రాప్స్యతే సుమనోహరామ్ । తయా సహ మహద్రాజ్యం కరిష్యతి శ్రుతం వరే
ఆ ధనుస్సును విరిచి, మనోహరమైన జనకుని కుమార్తెను పొందుతాడు. ఆమెతో కలిసి గొప్ప రాజ్యాన్ని పాలిస్తాడు, ఓ ఉత్తమురాలీ, ఇది వినబడినది.
ఏతదన్యచ్చ తత్రస్థైః శ్రుతమస్మాభిరుద్గతైః । కథితం తవ చార్వంగి ముంచావాం గంతుకాముకౌ
ఇవి ఇంకా అక్కడ పాడిన మరెన్నో విషయాలు మేము విన్నాము. అందరినీ నీకు చెప్పాము, అందమైనవాడా, ఇప్పుడు మేము వెళ్లిపోవాలనుకుంటున్నాము.
ఇతి వాక్యం తయోర్ధృత్వా శ్రోత్రయోః సుమనోహరమ్ । పునరేవజగాదేదం వాక్యం పక్షియుగం ప్రతి
ఆ మధురమైన మాటలను చెవుల్లో ఉంచుకుని, ఆమె మళ్లీ ఆ పక్షుల జంటను చూసి ఇలా మాట్లాడింది.
స రామః కుత్ర వర్తేత కస్య పుత్రః కథం తు తామ్ । పరిగ్రహీష్యతి వరః కీదృగ్రూపధరో నరః
ఆ రాముడు ఎక్కడ ఉంటాడు? ఎవరి కుమారుడు? అతడు ఆమెను ఎలా పెళ్లి చేసుకుంటాడు? ఆ ఉత్తముడు ఎలా కనిపిస్తాడు?
మయా పృష్టమిదం సర్వం కథయంతు యథాతథమ్ । పశ్చాత్సర్వం కరిష్యామి ప్రియం యుష్మన్మనోహరమ్
నేను అడిగిన ఈ ప్రశ్నలకు అన్నీ నిజంగా చెప్పండి. తర్వాత మీ ఇద్దరికీ ఇష్టమైనది నేను చేస్తాను.
తచ్ఛ్రుత్వా తాం తు కామేన పీడితాం వీక్ష్య సా శుకీ । జానకీం హృదయే జ్ఞాత్వా పపాఠ పురతస్తతః
అది విని, ఆమె కోరికతో బాధపడుతుంటే, ఆ ఆడ గిలుగు పక్షి, జానకిని మనసులో గుర్తించి, ఆమె ముందు చదివింది.
సూర్యవంశధ్వజో ధీమాన్రాజా పంక్తిరథో బలీ । యం దేవాః శ్రిత్య సర్వారీన్విజేష్యంతి చ సర్వశః
సూర్యవంశానికి జెండాగా, పంక్తిరథుడు అనే ధీరుడైన మహారాజు పుట్టి, దేవతలు అతనిని ఆధారంగా పెట్టుకుని తమ శత్రువులను పూర్తిగా జయిస్తారు.
తస్య భార్యాత్రయం భావి శక్రమోహనరూపధృక్ । తస్మిన్నపత్య చాతుష్కం భవిష్యతి బలోన్నతమ్
అతనికి మూడు భార్యలు ఉంటారు, వారి అందం ఇంద్రునికే మాయ కలిగించేదిగా ఉంటుంది. అతనికి నలుగురు బలవంతులైన కుమారులు పుడతారు.
సర్వేషామగ్రజో రామో భరతస్తదనుస్మృతః । లక్ష్మణస్తదను శ్రీమాఞ్ఛత్రుఘ్నః సర్వతో బలీ
వారిలో రాముడు పెద్దవాడు, తరువాత భరతుడు, తరువాత లక్ష్మణుడు, మహిమతో కూడిన శత్రుఘ్నుడు, అన్ని విధాలా బలవంతుడు.
రఘునాథ ఇతి ఖ్యాతిం గమిష్యతి మహామనాః । తేషామనంతనామాని రామస్య బలినః సఖి
అతడు గొప్ప మనస్సుతో రఘునాథుడిగా పేరు పొందుతాడు. వీరి పేర్లు ఎన్నో, బలవంతుడైన రాముని పేర్లే, సఖీ.
పద్మకోశ ఇవ శోభనం ముఖం । పంకజాభనయనే సుదీర్ఘకే । ఉన్నతా పృథుమనోహరా నసా । వల్గుసంగత మనోహరే భ్రువౌ
అతని ముఖం పద్మపు మొగ్గలా అందంగా ఉంటుంది. అతని కన్నులు పొడవుగా, పద్మాల్లా మెరిసిపోతాయి. ముక్కు ఎత్తుగా, వెడల్పుగా, ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది. అతని కనుబొమ్మలు సున్నితంగా, కలిసిపోయి, అందంగా ఉంటాయి.
జానులంబిత మనోహరౌ భుజౌ । కంబుశోభిగలకోఽతిహ్రస్వకః । సత్కపాటతలవిస్తృతశ్రికం । వక్ష ఏతదమలం సలక్ష్మకమ్
అతని భుజాలు మోకాళ్ల వరకు పొడవుగా, ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయి. మెడ శంఖంలా మెరిసిపోతుంది, చాలా చిన్నదిగా ఉంటుంది. అతని ఛాతీ విశాలంగా, కాంతివంతంగా, శుభలక్షణాలతో, నిర్మలంగా ఉంటుంది.
శోభనోరుకటిశోభయా యుతం । జానుయుగ్మమమలం స్వసేవితమ్ । పాదపద్మమఖిలైర్నిజైః సదా । సేవితం రఘుపతిం సుశోభనమ్
అతని తొడలు, నడుము అందంగా ఉంటాయి. మోకాళ్లు శుభ్రంగా, బాగున్నట్టు కనిపిస్తాయి. అతని పద్మపాదాలను ఎప్పుడూ స్వజనులు సేవిస్తారు. అలాంటి రఘుపతిని చూడటానికి ఎంతో అందంగా ఉంటాడు.
ఏతద్రూపధరో రామో మయా కిం తు స వర్ణ్యతే । శతాననోపి నో యాతి పక్షిణః కిము మాదృశాః
రాముడు ఇలాంటి రూపాన్ని ధరించాడు — నేను ఎలా వివరించగలను? వెయ్యి తలలున్న ఆది శేషుడికూడా ఆ రూపాన్ని పూర్తిగా వివరించలేడు; మరి మనలాంటి పక్షులు ఎలా చెప్పగలము?
యద్రూపం వీక్ష్య లలితా మనోహరవపుర్ధరా । లక్ష్మీర్ముమోహ భువికా వర్తతే యా న మోహతి
ఆ అందమైన, ఆకర్షణీయమైన రూపాన్ని చూసి, భూమిపై ఎప్పుడూ మాయకు లోనుకాని లక్ష్మీదేవికూడా మాయలో పడిపోయింది.
మహాబలో మహావీర్యో మహామోహనరూపధృక్ । కిం వర్ణయామి శ్రీరామం సర్వైశ్వర్యగుణాన్వితమ్
అతడు అపారమైన బలమున్నవాడు, గొప్ప పరాక్రమశాలి, అత్యంత మోహనీయమైన రూపాన్ని ధరించాడు — అలాంటి అన్ని ఐశ్వర్య గుణాలతో ఉన్న శ్రీరాముని నేను ఎలా వివరించగలను?
ధన్యా సా జానకీదేవీ మహామోహనరూపధృక్ । రంస్యతే యేన సహితా వర్షాణామయుతం ముదా
ఎంత అదృష్టవంతురాలు ఆ జానకిదేవి! ఆ మహామోహనరూపుడైన రామునితో కలిసి పదివేల సంవత్సరాలు ఆనందంగా విహరిస్తుంది.
త్వం కాసి కిం తు నామాసి బత సుందరి యత్తు మామ్ । పరిపృచ్ఛసి వైదగ్ధ్యాద్రామకీర్తనమాదరాత్
ఓ అందమైనవాడా, నువ్వెవరు? నీ పేరు ఏమిటి? నీవు ఇంత చాతుర్యంగా, ఎంతో ఆసక్తితో నన్ను రాముని మహిమ గురించి అడుగుతున్నావు.
ఏతద్వాక్యం సమాకర్ణ్య జానకీ పక్షిణోర్యుగమ్ । ఉవాచ జన్మలలితం శంసంతీ స్వస్య మోహనమ్
ఆ మాటలు విని, జానకీ ఆ పక్షుల జంటతో తన జన్మవివరాన్ని, తనకు మోహం కలిగిన కారణాన్ని వివరంగా చెప్పింది.
యా త్వయా జానకీ ప్రోక్తా సాహం జనకపుత్రికా । స రామో మాం యదాభ్యేత్య ప్రాప్స్యతే సుమనోహరః
నువ్వు జానకీ అని పిలిచినవాడే నేనే, జనకుని కుమార్తెను. ఆ సుందరరాముడు నన్ను వచ్చి స్వీకరిస్తాడు.
తదా వాం మోచయామ్యద్ధానాన్యథా వాక్యలోభితా । లాలయామి సుఖేనాస్తాం మద్గేహే మధురాక్షరౌ
అప్పుడు మిమ్మల్ని ఇద్దరినీ తప్పక విడిపెడతాను. లేకపోతే, మీ మాటలకు ఆకర్షితురాలై, ఈ మధురమైన స్వరమున్న పక్షిని నా ఇంట్లో ఆనందంగా ఉంచుకుంటాను.
ఇత్యుక్తం తత్సమాకర్ణ్య వేపతుర్భయతాం గతౌ । పరస్పరం ప్రక్షుభితౌ జానకీమిత్యవోచతామ్
ఆమె ఇలా చెప్పిన వెంటనే, ఆ మాటలు విన్న పక్షులు భయంతో వణికిపోయారు; కలవరపడి, ఇద్దరూ కలిసి జానకీని ఉద్దేశించి మాట్లాడారు.
వయం వై పక్షిణః సాధ్వి వనస్థా వృక్షగోచరాః । పరిభ్రమామ సర్వత్ర నో సుఖం నో భవేద్గృహే
మేము అడవిలో వృక్షాల మధ్య నివసించే పక్షులమే, ఓ సతీశుభ్రా. మేము ఎక్కడికక్కడ తిరుగుతుంటాము — ఇంట్లో మాకు సుఖం ఉండదు.
అంతర్వత్నీ స్వకే స్థానే గత్వా సంసూయ పుత్రకాన్ । త్వత్స్థానమాగమిష్యామి సత్యం మే హ్యుదితం వచః
నా భార్య తన స్థలంలో ఉండి పిల్లలకు జన్మనిచ్చి, ఆ తరువాత నేను నీ దగ్గరకు వస్తాను. నా మాట నిజమే.
ఏవం ప్రోక్తా తయా సా తు న ముమోచ శుకీం స్వయమ్ । తదాపతిస్తాం ప్రోవాచ వినీతవదనుత్సుకః
అతడు ఇలా చెప్పినా, ఆమె ఆ శుకిని విడిపోలేదు. అప్పుడు ఆ శుకిపతి వినయంగా, తపనతో ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.
సీతే ముంచ కథం భార్యాం రక్షసే మే మనోహరీమ్ । ఆవాం గచ్ఛావ విపినే విచరావః సుఖం వనే
ఓ సీతా, నా ప్రియమైన భార్యను విడిపెట్టు — నువ్వు ఆమెను ఎలా బంధించగలవు? మేమిద్దరం అడవిలోకి వెళ్లి, అక్కడ సంతోషంగా తిరుగుతాము.
అంతర్వత్నీ తు వర్తేత భార్యా మమ మనోరమా । తస్యాః ప్రసూతిం కృత్వా త్వామాగమిష్యామి శోభనే
నా మనోహరమైన భార్య అక్కడే ఉండి, పిల్లలకు జన్మనిచ్చిన తరువాత, ఓ శోభనవాడా, నేను నీ వద్దకు వస్తాను.
ఇత్యుక్తా నిజగాదేమం సుఖం గచ్ఛ మహామతే । ఏతాం రక్షామి సుఖినీం మత్పార్శ్వే ప్రియకారిణీమ్
ఇలా అతడు అడిగినప్పుడు, ఆమె ఇలా సమాధానమిచ్చింది: 'ఓ మహామతి, నువ్వు సంతోషంగా వెళ్లిపో. ఈమెను నేను నా పక్కన ప్రేమగా, సుఖంగా ఉంచుకుంటాను.'
ఇత్యుక్తో దుఃఖితః పక్షీ తామూచే కరుణాన్వితః । యోగిభిః ప్రోచ్యతే యద్వై తద్వచస్తథ్యమేవ హి
ఆమె ఇలా చెప్పగానే, ఆ దుఃఖితమైన పక్షి, కరుణతో ఇలా అన్నాడు: 'యోగులు చెప్పిన మాట నిజమే.'