ప్రతాపినా ప్రతాపాగ్ర్యో బలమోదేన చాంగదః । హర్యక్షేణ నీలరత్నః సహదేవేన సత్యవాన్
అంగదుడు, పరాక్రమంలో ముందు ఉండి, ప్రతాపినుడు, బలమోదుడు ఇద్దరితో యుద్ధం చేశాడు. నీలరత్నుడు హర్యక్షునితో, సత్యవాన్ సహదేవునితో యుద్ధం చేశాడు.
రాజా వీరమణిర్భూరి దేవేన యుయుధే బలీ । అసుతాపేన చోగ్రాశ్వో యుయుధే బలసంయుతః
రాజు వీరమణి బలవంతుడైన భూరిదేవునితో యుద్ధం చేశాడు. ఉగ్రాశ్వుడు బలంతో కూడిన అసుతాపునితో యుద్ధం చేశాడు.
ద్వైరథం తు మహద్యుద్ధమకుర్వన్యుద్ధకోవిదాః । సర్వే శస్త్రాస్త్రకుశలాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః
ఈ యుద్ధ నిపుణులు అందరూ, ఆయుధాలలో నైపుణ్యం కలిగి, ఒక్కొక్కరుగా గొప్ప ద్వంద్వ యుద్ధాలు చేశారు.
ఏవం ప్రవృత్తే సంగ్రామే సురథస్య సుతైస్తదా । అత్యంతం కదనం తత్ర బభూవ మునిసత్తమ
అలా సురథుని కుమారులతో యుద్ధం మొదలైనప్పుడు, మునిశ్రేష్ఠా! అక్కడ భయంకరమైన సంహారం జరిగింది.
పుష్కలశ్చంపకం ప్రాహ కిం నామాసి నృపాత్మజ । ధన్యోసి యో మయా సార్ధం రణమధ్యముపేయివాన్
పుష్కలుడు చంపకుని అడిగాడు: "నీవు ఎవరు రాజకుమారా? నాతో కలిసి యుద్ధరంగంలోకి ప్రవేశించిన నీవు నిజంగా అదృష్టవంతుడవు."
ఇదానీం తిష్ఠ కిం యాసి కథం తే జీవితం భవేత్ । ఏహి యుద్ధం మయా సార్ధం సర్వశస్త్రాస్త్రకోవిద
ఇప్పుడు నిలబడు, ఎందుకు పారిపోతున్నావు? నీ ప్రాణాన్ని ఎలా కాపాడుకుంటావు? అన్ని ఆయుధాలలో నైపుణ్యం ఉన్నవాడా, రా, నాతో యుద్ధం చేయు.
ఇత్యభివ్యాహృతం తస్య శ్రుత్వా రాజాత్మజో బలీ । జగాద పుష్కలం వీరో మేఘగంభీరయా గిరా
అలా పుష్కలుడు చెప్పిన మాటలు విని, బలవంతుడైన రాజ కుమారుడు, మెఘంలా గంభీరమైన స్వరంతో పుష్కలునికి ఇలా సమాధానమిచ్చాడు.
చంపక ఉవాచ। న నామ్నా న కులేనేదం యుద్ధమత్ర భవిష్యతి । తథాపి తవ వక్ష్యేఽహం స్వనామబలపూర్వకమ్
చంపకుడు చెప్పాడు: "ఇక్కడ యుద్ధం పేరు వల్లా, వంశం వల్లా జరగదు. అయినా, నా పేరు, నా బలాన్ని నీకు చెబుతాను."
మమ మాతా రాఘవేశో మత్పితా రాఘవః స్మృతః । మమ బంధూ రామచంద్ర స్వఃజనో మమ రాఘవః
నా తల్లి రాఘవునికి భక్తురాలు, నా తండ్రిని రాఘవుడు అని పిలుస్తారు. నా బంధువులు రామచంద్రుడు, నా స్నేహితులు కూడా రాఘవులే.
మన్నామ రామదాసశ్చ సదా రామస్య సేవకః । తారయిష్యతి మాం యుద్ధే రామో భక్తకృపాకరః
నా పేరు రామదాసు, ఎప్పుడూ రాముని సేవకుడిని. భక్తులకు కరుణాసముద్రమైన రాముడు యుద్ధంలో నన్ను రక్షిస్తాడు.
లోకానాం మతమాస్థాయ ప్రబ్రవీమి తవాధునా । సురథస్య సుతశ్చాహం మాతా వీరవతీమమ
ప్రపంచం భావనను అనుసరించి, ఇప్పుడు నీకు చెబుతున్నాను: నేను సురథుని కుమారుడిని, నా తల్లి వీరవతియే.
మన్నామయో మధౌ సర్వాఞ్ఛోభనాన్విదధాతి వై । మధుపాయంరసావా సంత్యజంతి మధుమోహితాః
నా పేరు మధౌ. అతడు ఎల్లప్పుడూ మంచి విషయాలు అందిస్తాడు. తేనె మత్తులో మునిగిపోయినవారు తేనె మద్యం రుచి కూడా వదిలేస్తారు.
వర్ణేన స్వర్ణసదృశో మధ్యే లింగవపుర్ధరః । తదాఖ్యయాభిధాం వీర జానీహి మమ మోహినీమ్
నా వర్ణం బంగారం లాంటిది, నేను పురుష రూపాన్ని ధరించాను. ఆ పేరుతో, ఓ వీరా, నా మాయను తెలుసుకో.
యుధ్యస్వ బాణైః ప్రధనేన కో జేతుం హి మాం క్షమః । ఇదానీం దర్శయిష్యామి స్వపరాక్రమమద్భుతమ్
బాణాలతో ముందుండి యుద్ధం చేయు. నన్ను గెలవగలవాడు ఎవరు? ఇప్పుడు నా అద్భుతమైన పరాక్రమాన్ని చూపిస్తాను.
శేష ఉవాచ। ఇతి శ్రుత్వా మహద్వాక్యం పుష్కలో హృది తోషితః । తం దుర్జయం మన్యమానః శరాన్ముంచన్రణేఽభవత్
శేషుడు చెప్పాడు: ఆ గొప్ప మాటలు విని, పుష్కలుడు హృదయంలో ఆనందపడ్డాడు. అతడిని జయించలేమని భావించి, యుద్ధంలో బాణాలను వదులుతుండిపోయాడు.
శరసంఘం ప్రముంచంతం కోటిధా పుష్కలం యయౌ । చంపకః కోపసంయుక్తో ధనుః సజ్యమథాకరోత్
పుష్కలుడు లక్షలాది బాణాలను వదులుతుండగా, చంపకుడు కోపంతో తన విల్లు సిద్ధం చేసుకున్నాడు.
ముమోచ నిశితాన్బాణాన్వైరివృందవిదారణాన్ । స్వనామచిహ్నితాన్స్వర్ణపుంఖభాగసమన్వితాన్
తన పేరుతో గుర్తు చేసిన, బంగారు రెక్కలతో అలంకరించిన, శత్రువులను చీల్చే పదునైన బాణాలను వదిలాడు.
తాంశ్చిచ్ఛేద మహావీరః పుష్కలః ప్రధనాంగణే । శరాంధకారం సర్వత్ర ముంచన్బాణాఞ్ఛిలాశితాన్
పుష్కలుడు ఆ మహావీరుడు, యుద్ధరంగంలో ఆ బాణాలను కోసి వేసాడు. రాళ్లతో పదునైన బాణాలను ఎక్కడికక్కడ వదిలి, చుట్టూ చీకటి తేవడం జరిగింది.
స్వబాణచ్ఛేదనం దృష్ట్వా కృతం వీరేణ చంపకః । ఆహ్వయామాస బలినం పుష్కలం కోపపూరితః
తన బాణాలను చంపకుడు కోసి వేసినదాన్ని చూసి, కోపంతో నిండిన చంపకుడు బలవంతుడైన పుష్కలునిని యుద్ధానికి పిలిచాడు.
మా ప్రయాహి రణం త్యక్త్వేతి బ్రువన్సమరే పునః । పుష్కలం హృదయే బాణైర్వివ్యాధ దశభిస్త్వరన్
"యుద్ధరంగాన్ని వదిలిపోకూడదు," అని మళ్లీ యుద్ధంలో పిలుస్తూ, చంపకుడు పుష్కలుని హృదయాన్ని పది బాణాలతో వేగంగా గాయపరిచాడు.
తే బాణాః పుష్కలస్యాహో హృదయే తీవ్రవేగినః । ఆగత్య సుభృశం లగ్నాః శోణితం పపురూర్జితమ్
ఆ బాణాలు పుష్కలుని హృదయంలో వేగంగా దూసుకెళ్లి, లోతుగా మునిగిపోయి, అతని రక్తాన్ని బాగా పీల్చుకున్నాయి.
తైర్బాణైర్వ్యథితో వీరః శరాన్పంచ సమాదదే । సుతీక్ష్ణాగ్రాన్మహాకోపాద్వారయన్పర్వతానివ
ఆ బాణాల వల్ల గాయపడి, ఆ వీరుడు మహా కోపంతో పదునైన అయిదు బాణాలను తీసుకుని, అవి పర్వతాల్లా ఎదురుగా వచ్చేవాటిని అడ్డుకున్నాడు.
తే బాణాస్తస్య బాణాశ్చ పరస్పరమథోర్జితాః । ఆకాశే రచితాశ్ఛిన్నాః శతధా రాజసూనునా
ఆయన బాణాలు, రాజకుమారుని బాణాలు ఒకదానికొకటి గట్టిగా ఢీకొన్నాయి. ఆకాశంలో అవి రాజుని కుమారుడు శతముగా చీల్చి పడవేశాడు.
ఛిత్త్వా బాణాన్సుతీక్ష్ణాగ్రాన్సురథాంగోద్భవో బలీ । బాణాఞ్ఛతం సమాధత్త పుష్కలం తాడితుం హృది
సురథుని కుమారుడు, బలవంతుడు, పదునైన అగ్రభాగమున్న బాణాలతో వాటిని కోసి, తన విల్లులో వంద బాణాలు పెట్టి, శత్రువు గుండెను తాకేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.
తే బాణాః శతధాచ్ఛిన్నాః పుష్కలేన మహాత్మనా । అపతన్సమరోపాంతే శరవేగప్రపీడితాః
పుష్కలుడు, మహాత్ముడు, ఆ బాణాలను శతముగా కోసి, యుద్ధాంతంలో అవి బాణాల వేగానికి తాళలేక నేలపై పడ్డాయి.
తదా తత్సుమహత్కర్మ దృష్ట్వా రాజ్ఞః సుతో బలీ । సహస్రేణ శరాణాం చ తాడయన్వక్షసి స్ఫుటమ్
ఆ గొప్ప కార్యాన్ని చూసి, రాజుని కుమారుడు బలంతో, వెయ్యి బాణాలతో పుష్కలుని ఛాతీపై బలంగా కొట్టాడు.
తానప్యాశు ప్రచిచ్ఛేద పుష్కలః పరమాస్త్రవిత్ । పునరప్యాశు స్వే చాపే సమాధత్తాయుతం శరాన్
పుష్కలుడు, అస్త్రవిద్యలో నిపుణుడు, ఆ బాణాలను కూడా త్వరగా కోసి, మళ్లీ తన విల్లు మీద పదివేలు బాణాలు పెట్టాడు.
తానప్యాశు ప్రచిచ్ఛేద పుష్కలః పరమాస్త్రవిత్ । తతోఽత్యతం ప్రకుపితః శరవృష్టిమథాకరోత్
పుష్కలుడు, అస్త్రశాస్త్రంలో నిపుణుడు, ఆ బాణాలను కూడా వెంటనే కోసి, ఆ తర్వాత తీవ్రమైన కోపంతో బాణవర్షాన్ని వదిలాడు.
శరవృష్టిం సమాయాంతీం మత్వా చంపక వీరహా । సాధుసాధుప్రశంసంతం పుష్కలం సమతాడయత్
బాణవర్షం దగ్గరకి వస్తున్నదని చూసి, వీరహంతకుడు చంపకుడు, పుష్కలుని సత్కరించి, అతనిని బలంగా కొట్టాడు.
పుష్కలశ్చంపకం దృష్ట్వా మహావీర్యసమన్వితమ్ । బ్రహ్మణోఽస్త్రసమాధత్త స్వే చాపే సర్వశస్త్రవిత్
పుష్కలుడు, చంపకుని గొప్ప వీరత్వాన్ని చూసి, అన్ని ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలవాడు కావడంతో, తన విల్లు మీద బ్రహ్మాస్త్రాన్ని పెట్టాడు.