బ్రాహ్మణ ఉవాచ। కృత్వా శుభ క్షణం మహ్యం దేహి కన్యాం శుభాన్వితామ్ । విలంబే బహువిఘ్నం స్యాదితి శాస్త్రేషు నిశ్చితమ్
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: నాకు శుభమైన సమయం చూసి, మంచి లక్షణాలున్న కూతురిని ఇవ్వు. ఆలస్యం చేస్తే అనేక అడ్డంకులు వస్తాయని శాస్త్రాలలో చెప్పబడింది.
వీరవిక్రమ ఉవాచ। తుభ్యం శ్వః కన్యకాం బ్రహ్మన్దాస్యామి నాస్తి చాన్యథా । దక్షిణం చ కరం దత్వా న కుర్యాత్పురుషాధమః
వీరవిక్రముడు ఇలా అన్నాడు: రేపు నేను నీకు ఆ అమ్మాయిని ఇస్తాను బ్రాహ్మణుడా, వేరే మార్గం లేదు. కుడి చేయి ఇచ్చాక, చెడ్డవాడు మాట తప్పకూడదు.
సూత ఉవాచ। బ్రాహ్మణం కృష్ణశర్మాణం చాహూయాకథయన్మునే । పురోహితమిదం సర్వం ప్రోవాచ సంవిదం ద్విజ
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: అతడు కృష్ణశర్మ అనే బ్రాహ్మణుడిని పిలిచి, మునివర్యా, కుటుంబపూజారికి అన్నీ విషయాలు నమ్మకంగా చెప్పాడు.
కథం విప్రాయ తే కన్యాం శూద్రాయ దాతుమిచ్ఛసి । అజ్ఞాతాయాకులీనాయ న దదస్వ విశేషతః
నీ కూతురిని శూద్రునికి, తెలియని వంశం, పరిచయం లేని వాడికి ఎలా ఇవ్వాలని అనుకుంటున్నావు? ముఖ్యంగా అలాంటి వాడికి ఇవ్వవద్దు.
ఊచుస్తజ్జాతయః సర్వే జనకాద్యాస్తపోధన । అస్మాకం వచనం తాత శృణుష్వ వీరవిక్రమ
ఆ కుటుంబంలో పుట్టినవారు, తండ్రి మొదలుకొని అందరూ ఇలా అన్నారు: మా మాట విను వీరవిక్రమా.
న జ్ఞాయతే కులం యస్య దేశగోత్రధనం తథా । శీలం వయస్తస్య కన్యా స్వజనైర్న చ దీయతే
ఎవరికి వంశం, ప్రాంతం, గోత్రం, ధనం, స్వభావం, వయస్సు తెలియకపోతే, అలాంటి వాడికి తన కూతురిని బంధువులు ఇవ్వకూడదు.
స ఉవాచ ద్విజశ్రేష్ఠ దత్తం మే దక్షిణం కరమ్ । కదాచిదన్యథాకర్తుం న శక్నోమి చ సర్వథా
అతడు ఇలా అన్నాడు: ద్విజశ్రేష్ఠుడా, నేను కుడి చేయి ఇచ్చాను. ఎప్పుడూ, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ మాట తప్పలేను.
ఇత్యుక్త్వా తాన్స విప్రాయ కన్యాం దాతుం ప్రచక్రమే । దృష్ట్వేతి జ్ఞాతయః సర్వే విస్మయమద్భుతం యయుః
అలా చెప్పి, అతడు బ్రాహ్మణుడికి కూతురిని ఇవ్వడానికి ముందుకు వచ్చాడు. ఇది చూసి, బంధువులందరూ ఆశ్చర్యంతో మౌనమయ్యారు.
సత్యం తద్వచనం శ్రుత్వా శంఖచక్రగదాధరః । ఆవిర్బభూవ సహసా చారుహ్య గరుడం మునే
ఆ నిజమైన మాటలు విని, శంఖం, చక్రం, గదా ధరించినవాడు, ఓ మునివర్యా, అకస్మాత్తుగా గరుడుని ఎక్కి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
శ్రీభగవానువాచ। ధన్యం తే చ కులం ధర్మోధన్యస్తే జననీ పితా । ధన్యం తే వచనం సత్యం ధన్యం తే దక్షిణం కరమ్
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: నీ వంశం ధన్యం, నీ తల్లి తండ్రులు ధన్యులు, నీ నిజమైన మాటలు ధన్యం, నీ కుడి చేయి ధన్యం.
ధన్యం కర్మ్మ చ తే జన్మ త్రైలోక్యే నైవ విద్యతే । ఏవం తే కర్మణా సాధో చోద్ధారం కురుషే కులమ్
నీ పని, నీ జన్మ ధన్యం; మూడు లోకాలలో అలాంటిది లేదు. నీ సత్కార్యంతో, ఓ సద్గుణవంతుడా, నీ వంశాన్ని నీవు పైకి తీసుకొచ్చావు.
సూత ఉవాచ। ఏవం బ్రువతి శ్రీకృష్ణే విమానం స్వర్ణనిర్మితమ్ । ఆగతం హరిగణైర్యుక్తం సర్వత్ర గరుడధ్వజమ్
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: శ్రీకృష్ణుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, హరిభక్తులతో కూడిన, గరుడధ్వజాలతో అలంకరించబడిన బంగారు విమానం అక్కడికి వచ్చింది.
సర్వం తస్య కులం బ్రహ్మన్స శ్వపాకపురోహితమ్ । రథే చారోపయామాస శంఖపద్మధరః స్వయం
బ్రహ్మణా! ఆ వ్యక్తి కుటుంబమంతా, కుక్కను తినేవాడు యాజమాన్యమైనా సరే, శంఖం పద్మం ధరించిన స్వయంగా ఆయన రథంలో ఎక్కించాడు.
గృహీత్వా తాన్హరిః సర్వాన్గతో వైకుంఠమందిరమ్ । తత్ర తస్థౌ చిరం తే చ కృత్వా భోగం సుదుర్ల్లభమ్
హరి వారందరిని తీసుకుని వైకుంఠమందిరానికి వెళ్లాడు. అక్కడ వారు చాలా కాలం అరుదైన సుఖాలు అనుభవిస్తూ ఉన్నారు.
వచనం లంఘయేద్యస్తు యస్తు వా దక్షిణం కరమ్ । సకులో నిరయం యాతి సత్యం సత్యం వదామ్యహమ్
ఈ ఆజ్ఞను ఎవరు ఉల్లంఘించినా లేదా కుడి చేయి ఇచ్చినా, వారి కుటుంబమంతా నరకానికి వెళ్తారు. ఇది నిజం, నిజమే అని నేను చెబుతున్నాను.
తస్యాన్నం తు జలం బ్రహ్మన్న గ్రాహ్యం పితృదైవతైః । త్యక్త్వా ధర్మో గృహం తస్య భీత్యా యాతి ద్విజోత్తమ
బ్రహ్మణా! అలాంటి వ్యక్తి ఆహారం గానీ నీరు గానీ పితృదేవతలు స్వీకరించరు. ధర్మాన్ని వదిలి, భయంతో ఆ ఇంటిని ఉత్తమ ద్విజుడు విడిచి వెళ్తాడు.
దత్వాశాం యో జనః కుర్యాన్నైరాశ్యం చైవ మూఢధీః । స స్వకాన్కోటిపురుషాన్గృహీత్వా నరకం వ్రజేత్
ఎవరైనా ఆశను ఇచ్చి, తర్వాత నిరాశగా వ్యవహరిస్తే, మూర్ఖుడై, తన కోటి మంది బంధువులను తీసుకుని నరకానికి వెళ్తాడు.
వచనం లంఘయేద్యస్తు ధర్మస్తస్య విలంఘతి । నృపాగ్నితస్కరైర్విప్ర సత్యం సత్యం సునిశ్చితమ్
ఈ ఆజ్ఞను ఎవరు లంగిస్తే, వారి ధర్మమే నశిస్తుంది. రాజులు, అగ్ని, దొంగలు ద్వారా కూడా ఇది నిజమే, నిజమే బ్రహ్మణా!
స్వర్గోత్తరమిమం సమ్యక్శ్రుత్వా స్వర్గోత్తరం వ్రజేత్ । జీవన్ముక్తస్త్విహాముత్ర కృష్ణాఖ్యం ధామ చోత్తమమ్
స్వర్గానికి సంబంధించిన ఈ ఉత్తమమైన ఉపదేశాన్ని శ్రద్ధగా వినినవాడు, స్వర్గంలోకి చేరతాడు. ఇక్కడ జీవన్ముక్తుడై, అక్కడ కృష్ణ అనే పరమధామాన్ని పొందుతాడు.
శ్రీగణేశాయ నమః। శ్రీకులదేవతాయై నమః। శ్రీగురుచరణారవిందాభ్యాం నమః । నారాయణం నమస్కృత్య నరం చైవ నరోత్తమమ్ । దేవీంసరస్వతీం వ్యాసం తతో జయముదీరయేత్
శ్రీగణేశాయ నమః. శ్రీకులదేవతకు నమస్కారం. శ్రీగురువారి పదపద్మాలకు నమస్కారం. నారాయణునికి, ఉత్తమ పురుషునికి, దేవీ సరస్వతికి, వ్యాసునికి నమస్కరించి, విజయాన్ని ప్రకటించాలి.
ఋషయ ఊచుః। శ్రుతం సర్వం మహాభాగ స్వర్గఖండం మనోహరమ్ । త్వత్తోఽధునా వదాయుష్మఞ్ఛ్రీరామచరితం హి నః
ఋషులు అన్నారు: మహాభాగ! మేము స్వర్గఖండాన్ని మొత్తం వినాము. ఇప్పుడు శ్రీరాముని చరిత్రను మాకు చెప్పు.
సూత ఉవాచ। అథైకదా ధరాధారం పృష్టవాన్భుజగేశ్వరమ్ । వాత్స్యాయనో మునివరః కథామేతాం సునిర్మలామ్
సూతుడు చెప్పాడు: ఒకసారి వాత్స్యాయనుడు అనే మహర్షి, పాతాళపతి అయిన భుజగేశ్వరుడిని ఈ పవిత్రమైన కథ గురించి అడిగాడు.
శ్రీవాత్స్యాయన ఉవాచ। శేషాశేష కథాస్త్వత్తో జగత్సర్గలయాదికాః । భూగోలశ్చ ఖగోలశ్చ జ్యోతిశ్చక్రవినిర్ణయః
శ్రీవాత్స్యాయనుడు అన్నాడు: నీ ద్వారా సృష్టి, లయం మొదలైన అన్ని కథలు, భూగోళం, ఖగోళం, నక్షత్రచక్ర విశ్లేషణను నేను విన్నాను.
మహత్తత్త్వాదిసృష్టీనాం పృథక్తత్త్వవినిర్ణయః । నానారాజచరిత్రాణి కథితాని త్వయానఘ
మహత్తత్త్వాది సృష్టులలోని ప్రత్యేకతలు, వివిధ రాజుల చరిత్రలు నీవు నాకూ వివరంగా చెప్పావు, పాపరహితుడవు నీవు.
సూర్యవంశభవానాం చ రాజ్ఞాం చారిత్రమద్భుతమ్ । తత్రానేకమహాపాపహరా రామకృతా కథా
సూర్యవంశంలో పుట్టిన రాజుల అద్భుతమైన కార్యాలు, వాటిలో రాముని కథ అనేక మహాపాపాలను తొలగిస్తుంది.
తస్య వీరస్య రామస్య హయమేధకథా శ్రుతా । సంక్షేపతో మయా త్వత్తస్తామిచ్ఛామి సవిస్తరామ్
ఆ వీరుడైన రాముని అశ్వమేధకథను నేను నీ ద్వారా సంక్షిప్తంగా విన్నాను. దాన్ని విస్తారంగా వినాలని కోరుకుంటున్నాను.
యా శ్రుతా సంస్మృతా చోక్తా మహాపాతకహారిణీ । చింతితార్థప్రదాత్రీ చ భక్తచిత్తప్రతోషదా
ఈ కథను వినటం, జ్ఞాపకం చేసుకోవటం, చెప్పటం వల్ల మహాపాపాలు తొలగిపోతాయి. కోరిన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది, భక్తుల మనసుకు సంతృప్తిని ఇస్తుంది.
శేష ఉవాచ। ధన్యోసి ద్విజవర్య త్వం యస్య తే మతిరీదృశీ । రఘువీరపదద్వంద్వ మకరంద స్పృహావతీ
శేషుడు అన్నాడు: ద్విజశ్రేష్ఠుడా! నీ మనస్సు రఘువీరుని పాదపద్మామృతాన్ని కోరుతూ ఉండటం వల్ల నీవు ధన్యుడవు.
వదంతి మునయః సర్వే సాధూనాం సంగమం వరమ్ । యస్మాత్పాపక్షయకరీ రఘునాథకథా భవేత్
మునులు అందరూ చెబుతారు — సద్గుణుల సాంగత్యమే ఉత్తమం. ఎందుకంటే రఘునాథుని కథ పాపాలను నాశనం చేస్తుంది.
త్వయా మేఽనుగ్రహః సృష్టో యద్రామః స్మారితః పునః । సురాసురకిరీటౌఘ మణినీరాజితాంఘ్రికః
నీవు రాముని మళ్లీ స్మరింపజేయడం ద్వారా నాకు అనుగ్రహం కలిగింది. దేవతలు, దానవులు తమ మణిమయ కిరీటాలతో అలంకరించే పాదాలు ఆయనవి.