శౌనక ఉవాచ। కృష్ణప్రాప్తిః పురా కస్య కరస్య ప్రతిపాలనాత్ । దక్షిణస్య మునే బ్రూహి శ్రోతుమిచ్ఛామి సాదరాత్
శౌనకుడు ఇలా అడిగాడు: ఓ మునీశ్వరా, పూర్వకాలంలో ఎవరు దక్షిణా ఇచ్చి, వ్రతాన్ని పాటించి కృష్ణుడిని పొందారు? దయచేసి నాకు వివరంగా చెప్పు, వినాలని ఆసక్తిగా ఉన్నాను.
సూత ఉవాచ। పురా కించిత్పురే శూద్రో నామ్నాసీద్వీరవిక్రమః । బహ్వాశీ పృథులాంగశ్చ బహువక్తాతిసుందరః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: పూర్వం ఒక పట్టణంలో వీరవిక్రముడు అనే శూద్రుడు ఉండేవాడు. అతడు ఎక్కువ తినేవాడు, దేహంగా బలిష్టుడు, చాలా మాట్లాడేవాడు, ఎంతో అందంగా ఉండేవాడు.
ధనవాన్పుత్రవాన్సభ్యో విద్వాన్సర్వజనప్రియః । విప్రాణామతిథీనాం చ పూజకః సర్వదైవ తు
అతడు ధనవంతుడు, కుమారులు కలవాడు, సమాజంలో గౌరవం పొందేవాడు, విద్యావంతుడు, అందరికీ ప్రియమైనవాడు. బ్రాహ్మణులు, అతిథులను ఎప్పుడూ గౌరవించేవాడు.
పితృభక్తో ద్విజశ్రేష్ఠ ప్రతిజ్ఞాపాలకః సదా । వాచాం గురుజనానాం చ పాలకో హరిసేవకః
అతడు తన పితృదేవతలకు భక్తుడూ, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, ఎప్పుడూ వ్రతాన్ని పాటించేవాడు, పెద్దల మాట వినేవాడు, హరిదేవుని సేవకుడూ కూడా.
ఏకదా సుందరో గేహం శ్వపచస్తస్య ఛద్మనా । ప్రాప్తో ధృత్వా బ్రాహ్మణస్య రూపం వై తరుణః సుధీః
ఒకసారి సుందరుడు, బ్రాహ్మణుడి రూపంలో, యువకుడిగా తెలివిగా వేషం వేసుకొని, ఆ చండాలుని ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। శృణు మే వచనం ధీర మమ జాయా మృతా శుభా । కిం కరోమి క్వ గచ్ఛామి కథయాద్యానుకంపయా
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ ధైర్యవంతుడా, నా మాట విను. నా భార్య మరణించింది. నేను ఏం చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి? దయతో చెప్పు.
వివాహం యో జనః కుర్యాద్బ్రాహ్మణం చ విశేషతః । కిం చ దానైః కిం చ తీర్థైః కిం యజ్ఞైర్వ్రతకోటిభిః
ఎవరైనా, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణుడికి పెళ్లి జరిపిస్తే, దానం, తీర్థయాత్రలు, యజ్ఞాలు, ఎన్నో వ్రతాలు అవసరం లేదు.
ఇతి శ్రుత్వా త్వసౌ విప్రం చోక్తవాన్వీరవిక్రమః । శృణు మే వచనం బ్రహ్మన్బాలాస్తి మమ కన్యకా
అది విని, వీరవిక్రముడు ఆ బ్రాహ్మణుడితో ఇలా అన్నాడు: నా మాట విను బ్రాహ్మణుడా, నాకు ఒక చిన్న కూతురు ఉంది.
యదిచ్ఛా తే భవేద్విప్ర దాస్యామి విధిపూర్వకమ్ । నయ మే దక్షిణం హస్తం దాస్యామి చాన్యథా నహి
నీకు ఇష్టం ఉంటే బ్రాహ్మణుడా, నిబంధనల ప్రకారం ఆమెను నీకు ఇస్తాను. నా కుడి చేయి పట్టుకో, లేనిచోట నేను ఇవ్వను.
తస్యైతద్వచనం శ్రుత్వా జగ్రాహ దక్షిణం కరమ్ । శ్వపచో హర్షయుక్తో వై ప్రోవాచ వచనం త్వితి
ఆ మాటలు విని, అతడు కుడి చేయి పట్టుకున్నాడు. ఆ చండాలుడు ఆనందంతో ఇలా అన్నాడు.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। కృత్వా శుభ క్షణం మహ్యం దేహి కన్యాం శుభాన్వితామ్ । విలంబే బహువిఘ్నం స్యాదితి శాస్త్రేషు నిశ్చితమ్
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: నాకు శుభమైన సమయం చూసి, మంచి లక్షణాలున్న కూతురిని ఇవ్వు. ఆలస్యం చేస్తే అనేక అడ్డంకులు వస్తాయని శాస్త్రాలలో చెప్పబడింది.
వీరవిక్రమ ఉవాచ। తుభ్యం శ్వః కన్యకాం బ్రహ్మన్దాస్యామి నాస్తి చాన్యథా । దక్షిణం చ కరం దత్వా న కుర్యాత్పురుషాధమః
వీరవిక్రముడు ఇలా అన్నాడు: రేపు నేను నీకు ఆ అమ్మాయిని ఇస్తాను బ్రాహ్మణుడా, వేరే మార్గం లేదు. కుడి చేయి ఇచ్చాక, చెడ్డవాడు మాట తప్పకూడదు.
సూత ఉవాచ। బ్రాహ్మణం కృష్ణశర్మాణం చాహూయాకథయన్మునే । పురోహితమిదం సర్వం ప్రోవాచ సంవిదం ద్విజ
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: అతడు కృష్ణశర్మ అనే బ్రాహ్మణుడిని పిలిచి, మునివర్యా, కుటుంబపూజారికి అన్నీ విషయాలు నమ్మకంగా చెప్పాడు.
కథం విప్రాయ తే కన్యాం శూద్రాయ దాతుమిచ్ఛసి । అజ్ఞాతాయాకులీనాయ న దదస్వ విశేషతః
నీ కూతురిని శూద్రునికి, తెలియని వంశం, పరిచయం లేని వాడికి ఎలా ఇవ్వాలని అనుకుంటున్నావు? ముఖ్యంగా అలాంటి వాడికి ఇవ్వవద్దు.
ఊచుస్తజ్జాతయః సర్వే జనకాద్యాస్తపోధన । అస్మాకం వచనం తాత శృణుష్వ వీరవిక్రమ
ఆ కుటుంబంలో పుట్టినవారు, తండ్రి మొదలుకొని అందరూ ఇలా అన్నారు: మా మాట విను వీరవిక్రమా.
న జ్ఞాయతే కులం యస్య దేశగోత్రధనం తథా । శీలం వయస్తస్య కన్యా స్వజనైర్న చ దీయతే
ఎవరికి వంశం, ప్రాంతం, గోత్రం, ధనం, స్వభావం, వయస్సు తెలియకపోతే, అలాంటి వాడికి తన కూతురిని బంధువులు ఇవ్వకూడదు.
స ఉవాచ ద్విజశ్రేష్ఠ దత్తం మే దక్షిణం కరమ్ । కదాచిదన్యథాకర్తుం న శక్నోమి చ సర్వథా
అతడు ఇలా అన్నాడు: ద్విజశ్రేష్ఠుడా, నేను కుడి చేయి ఇచ్చాను. ఎప్పుడూ, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ మాట తప్పలేను.
ఇత్యుక్త్వా తాన్స విప్రాయ కన్యాం దాతుం ప్రచక్రమే । దృష్ట్వేతి జ్ఞాతయః సర్వే విస్మయమద్భుతం యయుః
అలా చెప్పి, అతడు బ్రాహ్మణుడికి కూతురిని ఇవ్వడానికి ముందుకు వచ్చాడు. ఇది చూసి, బంధువులందరూ ఆశ్చర్యంతో మౌనమయ్యారు.
సత్యం తద్వచనం శ్రుత్వా శంఖచక్రగదాధరః । ఆవిర్బభూవ సహసా చారుహ్య గరుడం మునే
ఆ నిజమైన మాటలు విని, శంఖం, చక్రం, గదా ధరించినవాడు, ఓ మునివర్యా, అకస్మాత్తుగా గరుడుని ఎక్కి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
శ్రీభగవానువాచ। ధన్యం తే చ కులం ధర్మోధన్యస్తే జననీ పితా । ధన్యం తే వచనం సత్యం ధన్యం తే దక్షిణం కరమ్
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: నీ వంశం ధన్యం, నీ తల్లి తండ్రులు ధన్యులు, నీ నిజమైన మాటలు ధన్యం, నీ కుడి చేయి ధన్యం.
ధన్యం కర్మ్మ చ తే జన్మ త్రైలోక్యే నైవ విద్యతే । ఏవం తే కర్మణా సాధో చోద్ధారం కురుషే కులమ్
నీ పని, నీ జన్మ ధన్యం; మూడు లోకాలలో అలాంటిది లేదు. నీ సత్కార్యంతో, ఓ సద్గుణవంతుడా, నీ వంశాన్ని నీవు పైకి తీసుకొచ్చావు.
సూత ఉవాచ। ఏవం బ్రువతి శ్రీకృష్ణే విమానం స్వర్ణనిర్మితమ్ । ఆగతం హరిగణైర్యుక్తం సర్వత్ర గరుడధ్వజమ్
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: శ్రీకృష్ణుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, హరిభక్తులతో కూడిన, గరుడధ్వజాలతో అలంకరించబడిన బంగారు విమానం అక్కడికి వచ్చింది.
సర్వం తస్య కులం బ్రహ్మన్స శ్వపాకపురోహితమ్ । రథే చారోపయామాస శంఖపద్మధరః స్వయం
బ్రహ్మణా! ఆ వ్యక్తి కుటుంబమంతా, కుక్కను తినేవాడు యాజమాన్యమైనా సరే, శంఖం పద్మం ధరించిన స్వయంగా ఆయన రథంలో ఎక్కించాడు.
గృహీత్వా తాన్హరిః సర్వాన్గతో వైకుంఠమందిరమ్ । తత్ర తస్థౌ చిరం తే చ కృత్వా భోగం సుదుర్ల్లభమ్
హరి వారందరిని తీసుకుని వైకుంఠమందిరానికి వెళ్లాడు. అక్కడ వారు చాలా కాలం అరుదైన సుఖాలు అనుభవిస్తూ ఉన్నారు.
వచనం లంఘయేద్యస్తు యస్తు వా దక్షిణం కరమ్ । సకులో నిరయం యాతి సత్యం సత్యం వదామ్యహమ్
ఈ ఆజ్ఞను ఎవరు ఉల్లంఘించినా లేదా కుడి చేయి ఇచ్చినా, వారి కుటుంబమంతా నరకానికి వెళ్తారు. ఇది నిజం, నిజమే అని నేను చెబుతున్నాను.
తస్యాన్నం తు జలం బ్రహ్మన్న గ్రాహ్యం పితృదైవతైః । త్యక్త్వా ధర్మో గృహం తస్య భీత్యా యాతి ద్విజోత్తమ
బ్రహ్మణా! అలాంటి వ్యక్తి ఆహారం గానీ నీరు గానీ పితృదేవతలు స్వీకరించరు. ధర్మాన్ని వదిలి, భయంతో ఆ ఇంటిని ఉత్తమ ద్విజుడు విడిచి వెళ్తాడు.
దత్వాశాం యో జనః కుర్యాన్నైరాశ్యం చైవ మూఢధీః । స స్వకాన్కోటిపురుషాన్గృహీత్వా నరకం వ్రజేత్
ఎవరైనా ఆశను ఇచ్చి, తర్వాత నిరాశగా వ్యవహరిస్తే, మూర్ఖుడై, తన కోటి మంది బంధువులను తీసుకుని నరకానికి వెళ్తాడు.
వచనం లంఘయేద్యస్తు ధర్మస్తస్య విలంఘతి । నృపాగ్నితస్కరైర్విప్ర సత్యం సత్యం సునిశ్చితమ్
ఈ ఆజ్ఞను ఎవరు లంగిస్తే, వారి ధర్మమే నశిస్తుంది. రాజులు, అగ్ని, దొంగలు ద్వారా కూడా ఇది నిజమే, నిజమే బ్రహ్మణా!
స్వర్గోత్తరమిమం సమ్యక్శ్రుత్వా స్వర్గోత్తరం వ్రజేత్ । జీవన్ముక్తస్త్విహాముత్ర కృష్ణాఖ్యం ధామ చోత్తమమ్
స్వర్గానికి సంబంధించిన ఈ ఉత్తమమైన ఉపదేశాన్ని శ్రద్ధగా వినినవాడు, స్వర్గంలోకి చేరతాడు. ఇక్కడ జీవన్ముక్తుడై, అక్కడ కృష్ణ అనే పరమధామాన్ని పొందుతాడు.
శ్రీగణేశాయ నమః। శ్రీకులదేవతాయై నమః। శ్రీగురుచరణారవిందాభ్యాం నమః । నారాయణం నమస్కృత్య నరం చైవ నరోత్తమమ్ । దేవీంసరస్వతీం వ్యాసం తతో జయముదీరయేత్
శ్రీగణేశాయ నమః. శ్రీకులదేవతకు నమస్కారం. శ్రీగురువారి పదపద్మాలకు నమస్కారం. నారాయణునికి, ఉత్తమ పురుషునికి, దేవీ సరస్వతికి, వ్యాసునికి నమస్కరించి, విజయాన్ని ప్రకటించాలి.