ధేనూనాం తు శతం దత్త్వా యత్ఫలం లభతే నరః । తస్మాత్కోటిగుణం పుణ్యం ప్రతిజ్ఞాపాలనే ద్విజ
ఒకడు వంద గోవులను దానం చేస్తే వచ్చే ఫలితం కన్నా, వ్రతాన్ని నిబద్ధంగా పాటిస్తే కోటి రెట్లు ఎక్కువ పుణ్యం కలుగుతుంది, ఓ ద్విజుడా.
ప్రతిజ్ఞాఖండనాన్మూఢో నిరయం యాతి దారుణమ్ । శతమన్వంతరం యావత్పచ్యతే నాత్ర సంశయః
వ్రతాన్ని మధ్యలో విడిచిపెట్టే మూర్ఖుడు భయంకరమైన నరకానికి వెళ్తాడు. అక్కడ వంద జన్మల పాటు బాధపడతాడు — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తతోఽత్ర జన్మ చాసాద్య నిర్ధనస్య నికేతనే । అన్నవస్త్రైర్విహీనః స్యా క్లేశీ చాపి స్వకర్మణా
ఆ తరువాత, ఇక్కడ జన్మ తీసుకున్నాక, అతడు పేదవాడి ఇంట్లో పుడతాడు. అన్నం, బట్టలు లేకుండా, తన పాపఫలితాల వల్ల ఎన్నో కష్టాలు అనుభవిస్తాడు.
సత్యేన శపథం కుర్యాద్దేవాగ్నిగురుసన్నిధౌ । తావద్దహతి వై గాత్రం విష్ణోర్వంశో న లుప్యతే
దేవతలు, అగ్ని, గురువు సమక్షంలో నిజాయితీగా ప్రమాణం చేయాలి. అలా చేస్తే శరీరం దగ్ధం కాక, విష్ణువు వంశం నశించదు.
మిథ్యాయాం శపథే విప్ర కిమహం వచ్మి సాంప్రతమ్ । శతమన్వంతరం విప్ర నిరయం మిథ్యయా కిము
ఓ బ్రాహ్మణా, అబద్ధ ప్రమాణం గురించి ఇప్పుడు నేను ఏమి చెప్పగలను? అబద్ధంగా ప్రమాణం చేసినవాడు వంద జన్మల పాటు నరకంలో పడతాడు.
నిర్మాల్యం శ్రీహరేః స్పృష్ట్వా సత్యేన మునిపుంగవ । గృహీత్వా పురుషాన్సప్త పచ్యతే నిరయే చిరమ్
ఓ మునిశార్దూలా, శ్రీహరిదేవుని నర్మాల్యాన్ని తాకి, నిజంగా ప్రమాణం చేసి, ఏడుగురు మనుషులను తీసుకెళ్తే, వారు నరకంలో చాలా కాలం బాధపడతారు.
కదాచిజ్జన్మ సంప్రాప్య కుష్ఠీ చ ప్రతిజన్మని । సత్యేనైవం భవేద్విప్ర అనృతే వై కిముచ్యతే
కొన్ని సార్లు జన్మ తీసుకున్నాక, ప్రతి జన్మలో కుష్టురోగిగా పుడతాడు, అది నిజాయితీ వల్లే. అప్పుడు అబద్ధానికి పరిస్థితి ఏమిటో చెప్పనక్కర్లేదు, ఓ బ్రాహ్మణా.
యో మర్త్యో దక్షిణం దత్వా కరం తత్ప్రతిపాల్యతే । తస్య ప్రాప్తిర్భవేత్కృష్ణః సత్యం సత్యం వదామ్యహమ్
ఎవరైనా దక్షిణా ఇచ్చి, తన వాగ్దానాన్ని పాటిస్తే, అతడు కృష్ణుడిని పొందుతాడు. ఇది నిజం, నిజమే అని నేను చెబుతున్నాను.
కరం దత్త్వా తు యో మర్త్యో వచనస్య చ పాలనమ్ । తావన్న కుర్యాత్పితరః ప్రాప్నువంతి చ యాతనామ్
ఒకడు దక్షిణా ఇచ్చి, తన మాటను పాటించకపోతే, అతని పితృదేవతలు తృప్తి చెందరు, వారు కూడా బాధలు అనుభవిస్తారు.
స్వయం తు మునిశార్దూల నిరయం చాతిదారుణమ్ । ఉద్ధారం కోటిపురుషైర్మృతో యాతి న సంశయః
కానీ అతడు తానే, ఓ మునిశార్దూలా, అత్యంత భయంకరమైన నరకానికి వెళ్తాడు. మరణించిన తరువాత కోటి మంది ప్రయత్నించినా, అతడిని బయటకు తీయలేరు — ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
శౌనక ఉవాచ। కృష్ణప్రాప్తిః పురా కస్య కరస్య ప్రతిపాలనాత్ । దక్షిణస్య మునే బ్రూహి శ్రోతుమిచ్ఛామి సాదరాత్
శౌనకుడు ఇలా అడిగాడు: ఓ మునీశ్వరా, పూర్వకాలంలో ఎవరు దక్షిణా ఇచ్చి, వ్రతాన్ని పాటించి కృష్ణుడిని పొందారు? దయచేసి నాకు వివరంగా చెప్పు, వినాలని ఆసక్తిగా ఉన్నాను.
సూత ఉవాచ। పురా కించిత్పురే శూద్రో నామ్నాసీద్వీరవిక్రమః । బహ్వాశీ పృథులాంగశ్చ బహువక్తాతిసుందరః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: పూర్వం ఒక పట్టణంలో వీరవిక్రముడు అనే శూద్రుడు ఉండేవాడు. అతడు ఎక్కువ తినేవాడు, దేహంగా బలిష్టుడు, చాలా మాట్లాడేవాడు, ఎంతో అందంగా ఉండేవాడు.
ధనవాన్పుత్రవాన్సభ్యో విద్వాన్సర్వజనప్రియః । విప్రాణామతిథీనాం చ పూజకః సర్వదైవ తు
అతడు ధనవంతుడు, కుమారులు కలవాడు, సమాజంలో గౌరవం పొందేవాడు, విద్యావంతుడు, అందరికీ ప్రియమైనవాడు. బ్రాహ్మణులు, అతిథులను ఎప్పుడూ గౌరవించేవాడు.
పితృభక్తో ద్విజశ్రేష్ఠ ప్రతిజ్ఞాపాలకః సదా । వాచాం గురుజనానాం చ పాలకో హరిసేవకః
అతడు తన పితృదేవతలకు భక్తుడూ, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, ఎప్పుడూ వ్రతాన్ని పాటించేవాడు, పెద్దల మాట వినేవాడు, హరిదేవుని సేవకుడూ కూడా.
ఏకదా సుందరో గేహం శ్వపచస్తస్య ఛద్మనా । ప్రాప్తో ధృత్వా బ్రాహ్మణస్య రూపం వై తరుణః సుధీః
ఒకసారి సుందరుడు, బ్రాహ్మణుడి రూపంలో, యువకుడిగా తెలివిగా వేషం వేసుకొని, ఆ చండాలుని ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। శృణు మే వచనం ధీర మమ జాయా మృతా శుభా । కిం కరోమి క్వ గచ్ఛామి కథయాద్యానుకంపయా
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ ధైర్యవంతుడా, నా మాట విను. నా భార్య మరణించింది. నేను ఏం చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి? దయతో చెప్పు.
వివాహం యో జనః కుర్యాద్బ్రాహ్మణం చ విశేషతః । కిం చ దానైః కిం చ తీర్థైః కిం యజ్ఞైర్వ్రతకోటిభిః
ఎవరైనా, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణుడికి పెళ్లి జరిపిస్తే, దానం, తీర్థయాత్రలు, యజ్ఞాలు, ఎన్నో వ్రతాలు అవసరం లేదు.
ఇతి శ్రుత్వా త్వసౌ విప్రం చోక్తవాన్వీరవిక్రమః । శృణు మే వచనం బ్రహ్మన్బాలాస్తి మమ కన్యకా
అది విని, వీరవిక్రముడు ఆ బ్రాహ్మణుడితో ఇలా అన్నాడు: నా మాట విను బ్రాహ్మణుడా, నాకు ఒక చిన్న కూతురు ఉంది.
యదిచ్ఛా తే భవేద్విప్ర దాస్యామి విధిపూర్వకమ్ । నయ మే దక్షిణం హస్తం దాస్యామి చాన్యథా నహి
నీకు ఇష్టం ఉంటే బ్రాహ్మణుడా, నిబంధనల ప్రకారం ఆమెను నీకు ఇస్తాను. నా కుడి చేయి పట్టుకో, లేనిచోట నేను ఇవ్వను.
తస్యైతద్వచనం శ్రుత్వా జగ్రాహ దక్షిణం కరమ్ । శ్వపచో హర్షయుక్తో వై ప్రోవాచ వచనం త్వితి
ఆ మాటలు విని, అతడు కుడి చేయి పట్టుకున్నాడు. ఆ చండాలుడు ఆనందంతో ఇలా అన్నాడు.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। కృత్వా శుభ క్షణం మహ్యం దేహి కన్యాం శుభాన్వితామ్ । విలంబే బహువిఘ్నం స్యాదితి శాస్త్రేషు నిశ్చితమ్
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: నాకు శుభమైన సమయం చూసి, మంచి లక్షణాలున్న కూతురిని ఇవ్వు. ఆలస్యం చేస్తే అనేక అడ్డంకులు వస్తాయని శాస్త్రాలలో చెప్పబడింది.
వీరవిక్రమ ఉవాచ। తుభ్యం శ్వః కన్యకాం బ్రహ్మన్దాస్యామి నాస్తి చాన్యథా । దక్షిణం చ కరం దత్వా న కుర్యాత్పురుషాధమః
వీరవిక్రముడు ఇలా అన్నాడు: రేపు నేను నీకు ఆ అమ్మాయిని ఇస్తాను బ్రాహ్మణుడా, వేరే మార్గం లేదు. కుడి చేయి ఇచ్చాక, చెడ్డవాడు మాట తప్పకూడదు.
సూత ఉవాచ। బ్రాహ్మణం కృష్ణశర్మాణం చాహూయాకథయన్మునే । పురోహితమిదం సర్వం ప్రోవాచ సంవిదం ద్విజ
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: అతడు కృష్ణశర్మ అనే బ్రాహ్మణుడిని పిలిచి, మునివర్యా, కుటుంబపూజారికి అన్నీ విషయాలు నమ్మకంగా చెప్పాడు.
కథం విప్రాయ తే కన్యాం శూద్రాయ దాతుమిచ్ఛసి । అజ్ఞాతాయాకులీనాయ న దదస్వ విశేషతః
నీ కూతురిని శూద్రునికి, తెలియని వంశం, పరిచయం లేని వాడికి ఎలా ఇవ్వాలని అనుకుంటున్నావు? ముఖ్యంగా అలాంటి వాడికి ఇవ్వవద్దు.
ఊచుస్తజ్జాతయః సర్వే జనకాద్యాస్తపోధన । అస్మాకం వచనం తాత శృణుష్వ వీరవిక్రమ
ఆ కుటుంబంలో పుట్టినవారు, తండ్రి మొదలుకొని అందరూ ఇలా అన్నారు: మా మాట విను వీరవిక్రమా.
న జ్ఞాయతే కులం యస్య దేశగోత్రధనం తథా । శీలం వయస్తస్య కన్యా స్వజనైర్న చ దీయతే
ఎవరికి వంశం, ప్రాంతం, గోత్రం, ధనం, స్వభావం, వయస్సు తెలియకపోతే, అలాంటి వాడికి తన కూతురిని బంధువులు ఇవ్వకూడదు.
స ఉవాచ ద్విజశ్రేష్ఠ దత్తం మే దక్షిణం కరమ్ । కదాచిదన్యథాకర్తుం న శక్నోమి చ సర్వథా
అతడు ఇలా అన్నాడు: ద్విజశ్రేష్ఠుడా, నేను కుడి చేయి ఇచ్చాను. ఎప్పుడూ, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ మాట తప్పలేను.
ఇత్యుక్త్వా తాన్స విప్రాయ కన్యాం దాతుం ప్రచక్రమే । దృష్ట్వేతి జ్ఞాతయః సర్వే విస్మయమద్భుతం యయుః
అలా చెప్పి, అతడు బ్రాహ్మణుడికి కూతురిని ఇవ్వడానికి ముందుకు వచ్చాడు. ఇది చూసి, బంధువులందరూ ఆశ్చర్యంతో మౌనమయ్యారు.
సత్యం తద్వచనం శ్రుత్వా శంఖచక్రగదాధరః । ఆవిర్బభూవ సహసా చారుహ్య గరుడం మునే
ఆ నిజమైన మాటలు విని, శంఖం, చక్రం, గదా ధరించినవాడు, ఓ మునివర్యా, అకస్మాత్తుగా గరుడుని ఎక్కి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
శ్రీభగవానువాచ। ధన్యం తే చ కులం ధర్మోధన్యస్తే జననీ పితా । ధన్యం తే వచనం సత్యం ధన్యం తే దక్షిణం కరమ్
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: నీ వంశం ధన్యం, నీ తల్లి తండ్రులు ధన్యులు, నీ నిజమైన మాటలు ధన్యం, నీ కుడి చేయి ధన్యం.