అశ్వాదుత్తీర్య తరసా తద్గృహం స్వయమావిశత్ । కతిభిః పత్తిభిః సార్ద్ధం శయానం చ దదర్శ హ
గుర్రం నుండి దిగి, మంత్రి కొంతమంది సైనికులతో కలిసి ఆ ఇంట్లోకి వెళ్లి, నాపితుడు పడుకున్నట్టుగా చూసాడు.
పత్తయస్తు తదాజ్ఞప్తాః కేశేష్వాకృష్య తత్క్షణాత్ । తల్పాదుత్థాపయామాసుస్తం పాపం నాపితాధమమ్
ఆ సమయానికి మంత్రి ఆజ్ఞతో సైనికులు నాపితుని జుట్టు పట్టుకుని, మంచం మీద నుండి లేపారు.
కిం కిమిత్యేవ సంజల్పన్నేత్రే ఉన్మీలయత్యసౌ । యావత్స నాపితః పాపస్తావత్తం దదృశే పురః
నాపితుడు 'ఏమిటి, ఏమిటి?' అని మురళాడుతూ కళ్లను తెరిచి, తన ముందున్న వారిని చూసాడు.
సంస్మరంతం నిజం కర్మ రాత్రౌ యత్కృతవానఘమ్ । అధోముఖః క్షణం తస్థౌ పశ్యన్మూర్ధ్ని స్థితం యమమ్
రాత్రి చేసిన పాపాన్ని గుర్తు చేసుకుని, నాపితుడు తలవంచి, కాసేపు నిలబడి, తన తలపై యముని నిలుచున్నట్టు చూశాడు.
గ్రాహయిత్వా చ సచివస్తం పాపం చ స్వపత్తిభిః । నినాయ నృపతేః పార్శ్వమితి చోవాచ భూపతిమ్
మంత్రి తన సైనికులతో ఆ పాపిని పట్టుకుని, రాజు ఎదుటికి తీసుకెళ్లి, భూపతిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
ఆనీతో బ్రహ్మహా రాజన్నయం చండక నాపితః । యదాజ్ఞాపయసి స్వామింస్తరసా తత్కరోమ్యహమ్
'రాజా, బ్రాహ్మణ హంతకుడు, ఈ చండకుడు నాపితుడు మీ ముందుకు తీసుకొచ్చాను. మీరు ఏ ఆజ్ఞ ఇస్తే, వెంటనే చేస్తాను ప్రభూ.'
రాజోవాచ- ధర్మజ్ఞ సచివశ్రేష్ఠ శృణు త్వం వచనం మమ । ఇయం సరిద్వరా యుష్మంశ్చంద్రభాగాత్ర నిర్మలాః
రాజు అన్నాడు — 'ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన మంత్రి, నా మాట విను. ఈ చంద్రభాగా నది పవిత్రమైనది, నదులలో అగ్రగణ్యమైనది.'
త్యజంతి యేఽత్ర వై ప్రాణాల్లఁభంతే తే సురాస్పదమ్ । అత ఏష న హంతవ్యః పాపాత్మా హ్యత్ర నాపితః
'ఇక్కడ ప్రాణాలు విడిచినవారు దేవతల లోకాన్ని పొందుతారు. అందువల్ల, ఈ పాపాత్ముడైన నాపితుని ఇక్కడ చంపకూడదు.'
పంచకోశాంతరే హ్యస్యా మర్యాదాయా బహిర్యది । నరకాన్దారుణాన్హ్యేష బ్రహ్మహా యాతు మా చిరమ్
'ఈ నది సరిహద్దు దాటి, పంచకోశ ప్రాంతంలోకి వెళ్ళిన తరువాత, ఈ బ్రాహ్మణ హంతకుడు వెంటనే భయంకరమైన నరకాలకు పోవాలి.'
నారదోవాచ- ఇత్యుక్తస్తేన వై రాజ్ఞా స రాజన్మంత్రిసత్తమః । శ్వపచాన్ప్రేరయామాస హంతుం తం భూపశాసనాత్
నారదుడు చెప్పాడు — రాజు చెప్పినట్టు, ఆ ఉత్తమ మంత్రి, రాజు ఆజ్ఞతో శ్వపచులను ఆ పాపిని సంహరించమని పంపించాడు.
శ్వపచాస్తే తమున్నీయ చంద్రభాగాపరే తటే । యోజనద్వయభూభాగం చిచ్ఛిదుస్తస్య మస్తకమ్
శ్వపచులు అతడిని చంద్రభాగా నది అవతలి తీరానికి, రెండు యోజనాల దూరానికి తీసుకెళ్లి, అతని తలను నరికారు.
స పాపో మారవే దేశే సర్పోఽభూత్కాలవిగ్రహః । ధవకోటరమధ్యస్థో విషజ్వాలాకరాననః
ఆ పాపి మారా దేశంలో, కాలరూపంలో, ధవ చెట్టు కొమ్మల మధ్య, విషజ్వాలలు మండే నోటితో, పాము అయ్యాడు.
స శుష్కో ధవవృక్షస్తు తస్య ఫూత్కారవహ్నినా । తథా తపనతాపేన సరసోఽపి యథా హ్రదః
ఎలాగైతే పొడిబారిన ధవ వృక్షాన్ని మంట పూర్తిగా కాల్చేస్తుందో, అలాగే ఎండ తాపానికి చెరువు కూడా ఎండిపోతుంది.
గమనాత్తస్య పాపస్య సర్వతో వృక్షమూషరమ్ । ఉచ్ఛిద్య తృణజాతాది జాతం పశ్వహితం తదా
అదే విధంగా, ఆ పాపి అక్కడ పోయిన వెంటనే, ఆ అడవి మొత్తం పాడైపోయింది; పశువులకు ఉపయోగపడే గడ్డి మొక్కలు అన్నీ నాశనమయ్యాయి.
తత్ర జాతు సమాయాతః సార్థో దక్షిణదేశతః । నారాయణాశ్రమం గచ్ఛన్బదర్యాఖ్యం శివే నృప
ఒకసారి దక్షిణ దేశం నుంచి వచ్చిన ఒక వాణిజ్య బృందం, నారాయణుని బదరీ Hermitage వైపు ప్రయాణిస్తూ అక్కడికి చేరింది, ఓ రాజా.
తత్రైకో బ్రాహ్మణః కశ్చిత్సార్థేసంమీలితః పథి । నిశ్ఛిద్రాం కాష్ఠమంజూషాం పితృమాత్రస్థిసంయుతామ్
ఆ వాణిజ్య బృందంలో ఒక బ్రాహ్మణుడు, మార్గమధ్యంలో ఆగి, తండ్రి తల్లి అస్థులు ఉన్న రంధ్రం లేని కలప పెట్టెను మోస్తూ వెళ్ళాడు.
స్కంధేన ధారయన్యాతి తాని పాతయితుం నృప । గంగాంభసి మహాభాగ పాపినామపి కామదే
ఆ పెట్టెను భుజంపై మోసుకుంటూ, ఓ మహాభాగ, పాపుల కోరికలు కూడా తీరే గంగా జలంలో ఆ అస్థులను కలిపేందుకు బయలుదేరాడు.
సోఽప్యాగతస్తత్ర వనే యత్రాస్తి స భుజంగమః । వివిక్తే క్షిప్య మంజూషాం శలాకాలోహనిర్మితామ్
అతడూ ఆ పాము ఉన్న అడవిలోకి వచ్చి, ఒక ఒంటరి ప్రదేశంలో ఇనుప దండలతో చేసిన పెట్టెను అక్కడ ఉంచాడు.
అథాగత్య భుజంగోఽసౌ శలాకాం ఫణయాఘటత్ । కించిదుద్ధాటితాయాం స మంజూషాయాం సమావిశత్
అప్పుడా పాము వచ్చి, తన ఫణంతో దండను తాకి, పెట్టె కొంత తెరుచుకున్నప్పుడు లోపలికి ప్రవేశించింది.
పునః శలాకా స్వంస్థానమాగతాథ స కుండలీ । తత్రైవ తస్థౌ నిశ్చేష్టో మంజూషాయాం విషోల్బణః
ఆ దండు మళ్లీ తన స్థానంలోకి వచ్చింది. పాము అలా ఉంగి, విషంతో నిండినదిగా, పెట్టెలోనే కదలకుండా ఉండిపోయింది.
అథ ప్రభాతే సర్వే తే చేలుః స్థానాత్తతో నృప । బ్రాహ్మణః సోఽపి మంజూషాం కంబలేన సమావృతామ్
ఉదయం అవగానే అందరూ అక్కడి నుంచి బయలుదేరారు, రాజా. ఆ బ్రాహ్మణుడు కూడా ఆ పెట్టెను కంబళంతో చుట్టి తీసుకున్నాడు.
కృత్వా శిరసి రాజేంద్ర చచాల ప్రతి జాహ్నవీమ్ । కతిభిర్వాసరైః సార్థః సంప్రాప్తస్తీర్థగామినామ్
ఆ పెట్టెను తలపై పెట్టుకుని, ఓ రాజేంద్ర, గంగ వైపు నడిచాడు. కొన్ని రోజుల తర్వాత ఆ వాణిజ్య బృందం తీర్థ యాత్రికుల దగ్గరికి చేరింది.
ఇహైవ కోశలాయాం వై పునీతాయాం మహీపతే । అథ శీతాతురో విప్రః కంబలం చోదఘాటయత్
అక్కడ, పవిత్రమైన కోశల దేశంలో, ఓ మహీపతి, ఆ బ్రాహ్మణుడు చలికి తట్టుకోలేక కంబళాన్ని తీసేశాడు.
మంజూషావరణం రాజన్తత్రాయోధ్యాతటే శుభే । సోఽపి సర్పో నిరాహారో లబ్ధ్వా మారుతభోజనమ్
అయోధ్య పవిత్ర తీరున, రాజా, అతడు పెట్టె మూతను తీసాడు. ఆ పాము ఆహారం లేకుండా గాలి పీల్చుకుంటూ బతికింది.
నిశ్చక్రామ బహిస్తస్మాదుత్క్షేప్య సుశలాకికామ్ । తం నిఃసృతం సమాలోక్య సర్ప్ప సర్ప ఇతి క్రుధా
ఆ పాము, బాగా బందించిన పెట్టెను పైకి లేపి బయటకు వచ్చింది. దాన్ని బయటకు వస్తూ చూసి, జనాలు కోపంతో 'పాము! పాము!' అని అరవసాగారు.
వ్యాహరంతో జనాః సర్వే లోష్టహస్తాః సమభ్యయుః । యావత్పలాయతే సర్పస్తావదేకేన ఘాతితః
అందరూ చేతిలో మట్టి ముద్దలు పట్టుకుని, అరుస్తూ పామువైపు పరుగెత్తారు. ఆ పాము పారిపోతుండగా, ఒకడు దాన్ని కొట్టి చంపేశాడు.
తత్యాజ స తదా ప్రాణాన్పశ్యతాం తీర్థగామినామ్ । త్యక్త్వా భుజంగదేహం స దేవత్వం ప్రాప దుర్లభమ్
అక్కడే, తీర్థ యాత్రికుల ముందే, ఆ పాము ప్రాణాలు విడిచింది. పాము శరీరం వదిలి, అరుదైన దేవత స్థితిని పొందింది.
దివ్యం విమానమారుహ్య ప్రోవాచేదం జనాని హ । సర్ప ఉవాచ- భో దాక్షిణాత్యాః శృణుత బ్రాహ్మణా వచనం మమ
దివ్య విమానం ఎక్కి, ఆ జనాలందరినీ ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది: 'ఓ దక్షిణ దేశ బ్రాహ్మణులారా, నా మాట వినండి' అని పాము పలికింది.
పురా చండకనామాహం నాపితో బ్రహ్మహాధమః । బ్రహ్మహత్యాప్రదోషేణ సర్పఆసం మరుస్థలే
'మునుపు నేను చండక అనే నాపితుడిని, బ్రాహ్మణ హంతకుడిని. బ్రాహ్మణ హత్య పాపంతో నేను ఎడారిలో పాముగా జన్మించాను.'
భుక్త్వా నరకదుఃఖాని వర్షాణాం లక్షపంచకమ్ । అతీతం సర్పయోనౌ మే వర్షాణామయుతద్వయమ్
'నరకంలో ఐదు లక్షల సంవత్సరాలు బాధలు అనుభవించాను. ఇప్పుడు పాము జన్మలో ఇరవై వేల సంవత్సరాలు గడిపాను.'