నీతం చ తద్ధనం భూరి యద్యుక్తం తద్విధీయతామ్ । త్వమస్మాకం ప్రజానాం హి రక్షకః శాసకోఽసతామ్
అతడు చాలా ధనం తీసుకున్నాడు. అది యోగ్యమైతే తిరిగి ఇవ్వించండి. మీరు మా ప్రజల రక్షకులు, దుష్టులకు శాసకులు.
నారద ఉవాచ- ఇత్యాకర్ణ్య స భూపాలో మంత్రిణం పార్శ్వవర్తినమ్ । ఉవాచ కోపరక్తాక్షః కిమేభిః కథ్యతే శృణు
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ఇది విని, రాజు కోపంతో కళ్లెర్రబెట్టుకుని పక్కన ఉన్న మంత్రి వద్ద ఇలా అన్నాడు — వీరు ఏమి చెబుతున్నారు విను.
శీఘ్రమానయతం పాపం నోచేత్త్వాం ఘాతయామ్యహమ్ । ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ పాపిష్ఠ సాధూనాం శం విధీయతామ్
వెంటనే ఆ దుర్మార్గుణ్ని తీసుకురా, లేకపోతే నిన్ను నేనే శిక్షిస్తాను. లేచి రా, పాపిష్టుడా! సజ్జనుల క్షేమం జరగాలి.
పీడ్యంతే విషయే యస్య ప్రజా దస్యుభిరుల్బణైః । స నృపో నరకం యాతి తేభ్యస్తాశ్చేన్న రక్షతి
ఎవరి రాజ్యంలో ప్రజలు దుర్మార్గ దొంగల చేత బాధపడతారో, అలాంటి రాజు వారిని రక్షించకపోతే నరకానికి వెళ్తాడు.
నారద ఉవాచ- నిశమ్యేతి వచో రాజ్ఞః సచివః స శివే నృపః । వేగేన హయమారుహ్య పదాతిశతసంయుతః
నారదుడు చెప్పాడు — రాజు ఆజ్ఞ విని, మంత్రి రాజుతో కలిసి, వందలాది కాలాళ్లతో పాటు, వేగంగా గుర్రంపై ఎక్కి బయలుదేరాడు.
యయౌ గృహే ముకుందస్య తస్య బంధూనపృచ్ఛత । ముకుందః కేన నిహతః సత్యం బ్రూత మమాగ్రతః
అతడు ముకుందుని ఇంటికి వెళ్లి, అతని బంధువులను అడిగాడు: 'ముకుందుని ఎవరు చంపారు? నిజం చెప్పండి, నా ముందు.'
తం పాపం నిహనిష్యామి శాసనాద్భూపతేరహమ్ । నారద ఉవాచ- శ్రుత్వేతి మంత్రిణో వాక్యం ప్రత్యూచుర్విప్రబాంధవాః
'ఆ పాపిని రాజు ఆజ్ఞతో నేను సంహరిస్తాను.' నారదుడు చెప్పాడు — మంత్రివాక్యాలు విని, బ్రాహ్మణుని బంధువులు ఇలా సమాధానం ఇచ్చారు.
విప్రబాంధవా ఊచుః - చండకేన హతో మంత్రిన్ముకుందో నాపితేన హి । ఇదం పలాయమానస్య తస్యోష్ణీషం పపాత వై
బ్రాహ్మణుని బంధువులు చెప్పారు — 'మంత్రీ, ముకుందుని చండకుడు అనే నాపితుడు చంపాడు. అతడు పారిపోతుండగా, అతని తలపాగా అక్కడే పడిపోయింది.'
దృష్టః స్వచక్షుషా వధ్వా ముకుందస్యైవ సోఘకృత్ । కిం కుర్మస్తేన పాపేన మజ్జితాః శోకసాగరే
ముకుందుని భార్య తన కళ్లతోనే అతడు దుర్మార్గం చేసినదాన్ని చూసింది. ఆ పాపిని మనం ఏమి చేయగలం? మేమంతా శోకసాగరంలో మునిగిపోయాం.
నారద ఉవాచ - ఇత్యాకర్ణ్య వచస్తేషాం బంధూనాం బ్రాహ్మణస్య హి । స మంత్రీ తస్య పాపస్య నాపితస్య గృహం యయౌ
నారదుడు చెప్పాడు — బ్రాహ్మణుని బంధువుల మాటలు విని, మంత్రి ఆ పాపి నాపితుని ఇంటికి వెళ్లాడు.
అశ్వాదుత్తీర్య తరసా తద్గృహం స్వయమావిశత్ । కతిభిః పత్తిభిః సార్ద్ధం శయానం చ దదర్శ హ
గుర్రం నుండి దిగి, మంత్రి కొంతమంది సైనికులతో కలిసి ఆ ఇంట్లోకి వెళ్లి, నాపితుడు పడుకున్నట్టుగా చూసాడు.
పత్తయస్తు తదాజ్ఞప్తాః కేశేష్వాకృష్య తత్క్షణాత్ । తల్పాదుత్థాపయామాసుస్తం పాపం నాపితాధమమ్
ఆ సమయానికి మంత్రి ఆజ్ఞతో సైనికులు నాపితుని జుట్టు పట్టుకుని, మంచం మీద నుండి లేపారు.
కిం కిమిత్యేవ సంజల్పన్నేత్రే ఉన్మీలయత్యసౌ । యావత్స నాపితః పాపస్తావత్తం దదృశే పురః
నాపితుడు 'ఏమిటి, ఏమిటి?' అని మురళాడుతూ కళ్లను తెరిచి, తన ముందున్న వారిని చూసాడు.
సంస్మరంతం నిజం కర్మ రాత్రౌ యత్కృతవానఘమ్ । అధోముఖః క్షణం తస్థౌ పశ్యన్మూర్ధ్ని స్థితం యమమ్
రాత్రి చేసిన పాపాన్ని గుర్తు చేసుకుని, నాపితుడు తలవంచి, కాసేపు నిలబడి, తన తలపై యముని నిలుచున్నట్టు చూశాడు.
గ్రాహయిత్వా చ సచివస్తం పాపం చ స్వపత్తిభిః । నినాయ నృపతేః పార్శ్వమితి చోవాచ భూపతిమ్
మంత్రి తన సైనికులతో ఆ పాపిని పట్టుకుని, రాజు ఎదుటికి తీసుకెళ్లి, భూపతిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
ఆనీతో బ్రహ్మహా రాజన్నయం చండక నాపితః । యదాజ్ఞాపయసి స్వామింస్తరసా తత్కరోమ్యహమ్
'రాజా, బ్రాహ్మణ హంతకుడు, ఈ చండకుడు నాపితుడు మీ ముందుకు తీసుకొచ్చాను. మీరు ఏ ఆజ్ఞ ఇస్తే, వెంటనే చేస్తాను ప్రభూ.'
రాజోవాచ- ధర్మజ్ఞ సచివశ్రేష్ఠ శృణు త్వం వచనం మమ । ఇయం సరిద్వరా యుష్మంశ్చంద్రభాగాత్ర నిర్మలాః
రాజు అన్నాడు — 'ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన మంత్రి, నా మాట విను. ఈ చంద్రభాగా నది పవిత్రమైనది, నదులలో అగ్రగణ్యమైనది.'
త్యజంతి యేఽత్ర వై ప్రాణాల్లఁభంతే తే సురాస్పదమ్ । అత ఏష న హంతవ్యః పాపాత్మా హ్యత్ర నాపితః
'ఇక్కడ ప్రాణాలు విడిచినవారు దేవతల లోకాన్ని పొందుతారు. అందువల్ల, ఈ పాపాత్ముడైన నాపితుని ఇక్కడ చంపకూడదు.'
పంచకోశాంతరే హ్యస్యా మర్యాదాయా బహిర్యది । నరకాన్దారుణాన్హ్యేష బ్రహ్మహా యాతు మా చిరమ్
'ఈ నది సరిహద్దు దాటి, పంచకోశ ప్రాంతంలోకి వెళ్ళిన తరువాత, ఈ బ్రాహ్మణ హంతకుడు వెంటనే భయంకరమైన నరకాలకు పోవాలి.'
నారదోవాచ- ఇత్యుక్తస్తేన వై రాజ్ఞా స రాజన్మంత్రిసత్తమః । శ్వపచాన్ప్రేరయామాస హంతుం తం భూపశాసనాత్
నారదుడు చెప్పాడు — రాజు చెప్పినట్టు, ఆ ఉత్తమ మంత్రి, రాజు ఆజ్ఞతో శ్వపచులను ఆ పాపిని సంహరించమని పంపించాడు.
శ్వపచాస్తే తమున్నీయ చంద్రభాగాపరే తటే । యోజనద్వయభూభాగం చిచ్ఛిదుస్తస్య మస్తకమ్
శ్వపచులు అతడిని చంద్రభాగా నది అవతలి తీరానికి, రెండు యోజనాల దూరానికి తీసుకెళ్లి, అతని తలను నరికారు.
స పాపో మారవే దేశే సర్పోఽభూత్కాలవిగ్రహః । ధవకోటరమధ్యస్థో విషజ్వాలాకరాననః
ఆ పాపి మారా దేశంలో, కాలరూపంలో, ధవ చెట్టు కొమ్మల మధ్య, విషజ్వాలలు మండే నోటితో, పాము అయ్యాడు.
స శుష్కో ధవవృక్షస్తు తస్య ఫూత్కారవహ్నినా । తథా తపనతాపేన సరసోఽపి యథా హ్రదః
ఎలాగైతే పొడిబారిన ధవ వృక్షాన్ని మంట పూర్తిగా కాల్చేస్తుందో, అలాగే ఎండ తాపానికి చెరువు కూడా ఎండిపోతుంది.
గమనాత్తస్య పాపస్య సర్వతో వృక్షమూషరమ్ । ఉచ్ఛిద్య తృణజాతాది జాతం పశ్వహితం తదా
అదే విధంగా, ఆ పాపి అక్కడ పోయిన వెంటనే, ఆ అడవి మొత్తం పాడైపోయింది; పశువులకు ఉపయోగపడే గడ్డి మొక్కలు అన్నీ నాశనమయ్యాయి.
తత్ర జాతు సమాయాతః సార్థో దక్షిణదేశతః । నారాయణాశ్రమం గచ్ఛన్బదర్యాఖ్యం శివే నృప
ఒకసారి దక్షిణ దేశం నుంచి వచ్చిన ఒక వాణిజ్య బృందం, నారాయణుని బదరీ Hermitage వైపు ప్రయాణిస్తూ అక్కడికి చేరింది, ఓ రాజా.
తత్రైకో బ్రాహ్మణః కశ్చిత్సార్థేసంమీలితః పథి । నిశ్ఛిద్రాం కాష్ఠమంజూషాం పితృమాత్రస్థిసంయుతామ్
ఆ వాణిజ్య బృందంలో ఒక బ్రాహ్మణుడు, మార్గమధ్యంలో ఆగి, తండ్రి తల్లి అస్థులు ఉన్న రంధ్రం లేని కలప పెట్టెను మోస్తూ వెళ్ళాడు.
స్కంధేన ధారయన్యాతి తాని పాతయితుం నృప । గంగాంభసి మహాభాగ పాపినామపి కామదే
ఆ పెట్టెను భుజంపై మోసుకుంటూ, ఓ మహాభాగ, పాపుల కోరికలు కూడా తీరే గంగా జలంలో ఆ అస్థులను కలిపేందుకు బయలుదేరాడు.
సోఽప్యాగతస్తత్ర వనే యత్రాస్తి స భుజంగమః । వివిక్తే క్షిప్య మంజూషాం శలాకాలోహనిర్మితామ్
అతడూ ఆ పాము ఉన్న అడవిలోకి వచ్చి, ఒక ఒంటరి ప్రదేశంలో ఇనుప దండలతో చేసిన పెట్టెను అక్కడ ఉంచాడు.
అథాగత్య భుజంగోఽసౌ శలాకాం ఫణయాఘటత్ । కించిదుద్ధాటితాయాం స మంజూషాయాం సమావిశత్
అప్పుడా పాము వచ్చి, తన ఫణంతో దండను తాకి, పెట్టె కొంత తెరుచుకున్నప్పుడు లోపలికి ప్రవేశించింది.
పునః శలాకా స్వంస్థానమాగతాథ స కుండలీ । తత్రైవ తస్థౌ నిశ్చేష్టో మంజూషాయాం విషోల్బణః
ఆ దండు మళ్లీ తన స్థానంలోకి వచ్చింది. పాము అలా ఉంగి, విషంతో నిండినదిగా, పెట్టెలోనే కదలకుండా ఉండిపోయింది.