ముకంద ఉవాచ- ఏకస్తు బ్రాహ్మణః కశ్చిత్సాయం మద్గృహమాగతః । తస్మై స్థానం మయా దత్తం భోజనం చ యథావిధి
ముకుందుడు ఇలా అన్నాడు — ఒకసారి ఒక బ్రాహ్మణుడు సాయంత్రం మా ఇంటికి వచ్చాడు. అతనికి నేను యథావిధిగా వసతి, భోజనం ఇచ్చాను.
సోఽపి భుక్త్వా యథాకామం సుష్వాప శయనే శుభే । నిశీథే తస్య సర్వాంగే జ్వరోఽభూదతి దారుణః
ఆయన తాను కోరినట్లు తిని, మంచమైన మంచంపై నిద్రపోయాడు. అర్ధరాత్రి సమయంలో అతని శరీరమంతా తీవ్రమైన జ్వరం పట్టుకుంది.
తేన పీడితసర్వాంగో నిద్రాం లేభే న స ద్విజః । ప్రభాత ఏవ తత్యాజ ప్రాణాన్మృత్యావుపస్థితే
ఆ జ్వరంతో అతని శరీరం అంతా బాధపడింది, అతనికి నిద్ర రాలేదు. తెల్లవారుజామున మరణం సమీపించగా అతను ప్రాణాలు విడిచాడు.
తస్య దాహాది కర్మాణి విహితాని మయా గురో । తదస్థీని చ గంగాయాం పాతితాని విధానతః
ఆయన అంత్యక్రియలు నేను విధిగా నిర్వహించాను గురువుగారు. ఆయన ఎముకలను కూడా నిబంధన ప్రకారం గంగానదిలో వేసాను.
తేన పుణ్యేన మేస్థీని పతితాని శివప్రదే । తీర్థేఽస్మిన్కోశలే నామ్ని బ్రహ్మదేవవినిర్మితే
ఆ పుణ్యఫలం వల్లే నా ఎముకలు ఈ శుభప్రదమైన కోశలా తీర్థంలో పడిపోయాయి. ఈ కోశలాను బ్రహ్మదేవుడు సృష్టించాడు.
నారద ఉవాచ- స్వచరితమితిరాజన్స ద్విజః ప్రోచ్య సద్యః సురసుభగశరీరో ద్యాం యయౌ యానగత్యా । ఇదమకథిత మయా తం తస్కరాత్ప్రాప్య మృత్యుం వ్యలభత దివమేతత్తీర్థరాజప్రసాదాత్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ఆ బ్రాహ్మణుడు తన కథను చెప్పి వెంటనే దేవతలవలె ప్రకాశిస్తూ, ఆకాశయానంలో స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు. దొంగ చేతిలో మరణించినా, ఈ తీర్థరాజు కృప వల్ల స్వర్గాన్ని పొందాడని నేను వివరించాను.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే పంచపంచాశత్సాహస్ర్యాం సంహితాయాముత్తరఖండే కాలిందీమాహాత్మ్యే ముకుందోపాఖ్యానే దశాధికద్విశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా పంచదశద్విసహస్ర సంహిత కలిగిన శ్రీపద్మ మహాపురాణంలోని ఉత్తరకాండలోని కాలిందీ మహాత్మ్యంలో ముకుందుని కథలో రెండోవందల పదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
నారద ఉవాచ- శివే తవపురః సర్వం ముకందాఖ్యానముత్తమమ్ । కథితం చండకస్యాపి నాపితస్య శృణుష్వ మే
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — శివా, నీ ముందు ముకుందుని గొప్ప కథను చెప్పాను. ఇప్పుడు నాపితుడు అయిన చండకుని కథను విను.
యస్మిన్దినే ముకుందస్తు బ్రాహ్మణస్తేన ఘాతితః । చండకేన తదా రాజంస్తద్వృత్తం నాగరైః శ్రుతమ్
ఏ రోజు బ్రాహ్మణుడు ముకుందుడు చండకునిచేత హత్య చేయబడ్డాడో, ఆ సంఘటనను పట్టణవాసులు వినిపించారు రాజా.
శ్రుత్వా తైస్తన్నృపస్యాగ్రే నివేదితమితి స్ఫుటమ్ । నాగరా ఊచుః । చండకేన హతో రాజన్ముకుందో బ్రాహ్మణోత్తమః
వారు ఆ విషయం స్పష్టంగా రాజుకు తెలియజేశారు. పట్టణవాసులు ఇలా అన్నారు — రాజా, చండకుడు ముకుందుడనే ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడిని హత్య చేశాడు.
నీతం చ తద్ధనం భూరి యద్యుక్తం తద్విధీయతామ్ । త్వమస్మాకం ప్రజానాం హి రక్షకః శాసకోఽసతామ్
అతడు చాలా ధనం తీసుకున్నాడు. అది యోగ్యమైతే తిరిగి ఇవ్వించండి. మీరు మా ప్రజల రక్షకులు, దుష్టులకు శాసకులు.
నారద ఉవాచ- ఇత్యాకర్ణ్య స భూపాలో మంత్రిణం పార్శ్వవర్తినమ్ । ఉవాచ కోపరక్తాక్షః కిమేభిః కథ్యతే శృణు
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ఇది విని, రాజు కోపంతో కళ్లెర్రబెట్టుకుని పక్కన ఉన్న మంత్రి వద్ద ఇలా అన్నాడు — వీరు ఏమి చెబుతున్నారు విను.
శీఘ్రమానయతం పాపం నోచేత్త్వాం ఘాతయామ్యహమ్ । ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ పాపిష్ఠ సాధూనాం శం విధీయతామ్
వెంటనే ఆ దుర్మార్గుణ్ని తీసుకురా, లేకపోతే నిన్ను నేనే శిక్షిస్తాను. లేచి రా, పాపిష్టుడా! సజ్జనుల క్షేమం జరగాలి.
పీడ్యంతే విషయే యస్య ప్రజా దస్యుభిరుల్బణైః । స నృపో నరకం యాతి తేభ్యస్తాశ్చేన్న రక్షతి
ఎవరి రాజ్యంలో ప్రజలు దుర్మార్గ దొంగల చేత బాధపడతారో, అలాంటి రాజు వారిని రక్షించకపోతే నరకానికి వెళ్తాడు.
నారద ఉవాచ- నిశమ్యేతి వచో రాజ్ఞః సచివః స శివే నృపః । వేగేన హయమారుహ్య పదాతిశతసంయుతః
నారదుడు చెప్పాడు — రాజు ఆజ్ఞ విని, మంత్రి రాజుతో కలిసి, వందలాది కాలాళ్లతో పాటు, వేగంగా గుర్రంపై ఎక్కి బయలుదేరాడు.
యయౌ గృహే ముకుందస్య తస్య బంధూనపృచ్ఛత । ముకుందః కేన నిహతః సత్యం బ్రూత మమాగ్రతః
అతడు ముకుందుని ఇంటికి వెళ్లి, అతని బంధువులను అడిగాడు: 'ముకుందుని ఎవరు చంపారు? నిజం చెప్పండి, నా ముందు.'
తం పాపం నిహనిష్యామి శాసనాద్భూపతేరహమ్ । నారద ఉవాచ- శ్రుత్వేతి మంత్రిణో వాక్యం ప్రత్యూచుర్విప్రబాంధవాః
'ఆ పాపిని రాజు ఆజ్ఞతో నేను సంహరిస్తాను.' నారదుడు చెప్పాడు — మంత్రివాక్యాలు విని, బ్రాహ్మణుని బంధువులు ఇలా సమాధానం ఇచ్చారు.
విప్రబాంధవా ఊచుః - చండకేన హతో మంత్రిన్ముకుందో నాపితేన హి । ఇదం పలాయమానస్య తస్యోష్ణీషం పపాత వై
బ్రాహ్మణుని బంధువులు చెప్పారు — 'మంత్రీ, ముకుందుని చండకుడు అనే నాపితుడు చంపాడు. అతడు పారిపోతుండగా, అతని తలపాగా అక్కడే పడిపోయింది.'
దృష్టః స్వచక్షుషా వధ్వా ముకుందస్యైవ సోఘకృత్ । కిం కుర్మస్తేన పాపేన మజ్జితాః శోకసాగరే
ముకుందుని భార్య తన కళ్లతోనే అతడు దుర్మార్గం చేసినదాన్ని చూసింది. ఆ పాపిని మనం ఏమి చేయగలం? మేమంతా శోకసాగరంలో మునిగిపోయాం.
నారద ఉవాచ - ఇత్యాకర్ణ్య వచస్తేషాం బంధూనాం బ్రాహ్మణస్య హి । స మంత్రీ తస్య పాపస్య నాపితస్య గృహం యయౌ
నారదుడు చెప్పాడు — బ్రాహ్మణుని బంధువుల మాటలు విని, మంత్రి ఆ పాపి నాపితుని ఇంటికి వెళ్లాడు.
అశ్వాదుత్తీర్య తరసా తద్గృహం స్వయమావిశత్ । కతిభిః పత్తిభిః సార్ద్ధం శయానం చ దదర్శ హ
గుర్రం నుండి దిగి, మంత్రి కొంతమంది సైనికులతో కలిసి ఆ ఇంట్లోకి వెళ్లి, నాపితుడు పడుకున్నట్టుగా చూసాడు.
పత్తయస్తు తదాజ్ఞప్తాః కేశేష్వాకృష్య తత్క్షణాత్ । తల్పాదుత్థాపయామాసుస్తం పాపం నాపితాధమమ్
ఆ సమయానికి మంత్రి ఆజ్ఞతో సైనికులు నాపితుని జుట్టు పట్టుకుని, మంచం మీద నుండి లేపారు.
కిం కిమిత్యేవ సంజల్పన్నేత్రే ఉన్మీలయత్యసౌ । యావత్స నాపితః పాపస్తావత్తం దదృశే పురః
నాపితుడు 'ఏమిటి, ఏమిటి?' అని మురళాడుతూ కళ్లను తెరిచి, తన ముందున్న వారిని చూసాడు.
సంస్మరంతం నిజం కర్మ రాత్రౌ యత్కృతవానఘమ్ । అధోముఖః క్షణం తస్థౌ పశ్యన్మూర్ధ్ని స్థితం యమమ్
రాత్రి చేసిన పాపాన్ని గుర్తు చేసుకుని, నాపితుడు తలవంచి, కాసేపు నిలబడి, తన తలపై యముని నిలుచున్నట్టు చూశాడు.
గ్రాహయిత్వా చ సచివస్తం పాపం చ స్వపత్తిభిః । నినాయ నృపతేః పార్శ్వమితి చోవాచ భూపతిమ్
మంత్రి తన సైనికులతో ఆ పాపిని పట్టుకుని, రాజు ఎదుటికి తీసుకెళ్లి, భూపతిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
ఆనీతో బ్రహ్మహా రాజన్నయం చండక నాపితః । యదాజ్ఞాపయసి స్వామింస్తరసా తత్కరోమ్యహమ్
'రాజా, బ్రాహ్మణ హంతకుడు, ఈ చండకుడు నాపితుడు మీ ముందుకు తీసుకొచ్చాను. మీరు ఏ ఆజ్ఞ ఇస్తే, వెంటనే చేస్తాను ప్రభూ.'
రాజోవాచ- ధర్మజ్ఞ సచివశ్రేష్ఠ శృణు త్వం వచనం మమ । ఇయం సరిద్వరా యుష్మంశ్చంద్రభాగాత్ర నిర్మలాః
రాజు అన్నాడు — 'ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన మంత్రి, నా మాట విను. ఈ చంద్రభాగా నది పవిత్రమైనది, నదులలో అగ్రగణ్యమైనది.'
త్యజంతి యేఽత్ర వై ప్రాణాల్లఁభంతే తే సురాస్పదమ్ । అత ఏష న హంతవ్యః పాపాత్మా హ్యత్ర నాపితః
'ఇక్కడ ప్రాణాలు విడిచినవారు దేవతల లోకాన్ని పొందుతారు. అందువల్ల, ఈ పాపాత్ముడైన నాపితుని ఇక్కడ చంపకూడదు.'
పంచకోశాంతరే హ్యస్యా మర్యాదాయా బహిర్యది । నరకాన్దారుణాన్హ్యేష బ్రహ్మహా యాతు మా చిరమ్
'ఈ నది సరిహద్దు దాటి, పంచకోశ ప్రాంతంలోకి వెళ్ళిన తరువాత, ఈ బ్రాహ్మణ హంతకుడు వెంటనే భయంకరమైన నరకాలకు పోవాలి.'
నారదోవాచ- ఇత్యుక్తస్తేన వై రాజ్ఞా స రాజన్మంత్రిసత్తమః । శ్వపచాన్ప్రేరయామాస హంతుం తం భూపశాసనాత్
నారదుడు చెప్పాడు — రాజు చెప్పినట్టు, ఆ ఉత్తమ మంత్రి, రాజు ఆజ్ఞతో శ్వపచులను ఆ పాపిని సంహరించమని పంపించాడు.