అఖిలానాం చ లోకానాం శాస్తూ రాజ్ఞః క్షయం వినా । కేషాం క్షుద్రతరాణాం హి గృహే గచ్ఛామి సాంప్రతమ్
ప్రపంచాలన్నిటికీ పాలకుడైన రాజు ఏమీ నశించని ఈ సమయంలో, ఇంకా చిన్నవాళ్ల ఇళ్లకు నేను ఎందుకు వెళ్లాలి?
ఇతి సంచింత్య మనసా గతా రాజనికేతనమ్ । సువర్ణభిత్తిభిర్యుక్తం పతాకాభిరలంకృతమ్
ఇలా మనసులో ఆలోచించి, ఆమె బంగారు గోడలతో, జెండాలతో అలంకరించబడిన రాజమహలానికి వెళ్లింది.
సింహద్వారమతిక్రమ్య ప్రాహ దౌవారికీం తతః । ద్వారం జహి హి భో ద్వారి నియుక్తే శుభలక్షణే
సింహద్వారాన్ని దాటి, ఆమె అక్కడ ఉన్న ద్వారపాలకురాలిని ఇలా అడిగింది: 'శుభలక్షణాలున్న ద్వారపాలకీ, ద్వారం తీయు.'
యామి వేగేన పశ్యామి రాజ్ఞీం సురతిచంద్రికామ్ । తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్యా రత్నదండకరా చ సా । కోకిలావాక్యవన్ముక్తం పరమం హర్షమాయయౌ
'నేను త్వరగా వెళ్లి రాణి సురతిచంద్రికను చూడాలి,' అని చెప్పింది. ఆమె మాటలు విని, రత్నదండం పట్టుకున్న ఆ ద్వారపాలకురాలు, కోకిల స్వరం విన్నట్టు ఎంతో ఆనందించింది.
ద్వారనియుక్తోవాచ- కిం నామ వహసే వృద్ధే కః పతిస్తావకః పునః । ఆగతాసి కథం కిం తే కార్య్యం రాజ్ఞ్యాశ్చ దర్శనే । కస్మాత్కిం బ్రూహి విప్రే త్వం శ్రోతుం కౌతుహలం హి మే
అప్పుడు ద్వారపాలకురాలు ఇలా అడిగింది: 'అమ్మా వృద్ధురాలా, నీ పేరు ఏమిటి? నీ భర్త ఎవరు? ఇక్కడ ఎలా వచ్చావు? నీకు ఏమి అవసరం? రాణిని ఎందుకు చూడాలి? చెప్పు బ్రాహ్మణీ, నాకు వినాలనే ఆసక్తి ఉంది.'
వృద్ధోవాచ- శృణు పోష్యే మహారాజ పత్న్యా దండకరే యదా । శ్రోతుం కౌతూహలం తేఽస్తి మదాగమనకారణమ్
వృద్ధురాలు ఇలా చెప్పింది: 'పోషకుడా, నా భార్య దండకరా చేసిన విషయాన్ని విను. నీవు ఆసక్తిగా అడుగుతున్నావు కాబట్టి, నేను ఇక్కడికి వచ్చిన కారణాన్ని చెబుతాను.'
ప్రసిద్ధా కమలా నామ్నా చాహం ప్రాణేశ్వరో మమ । భువనేశ ఇతి ఖ్యాతో నామ్నా ద్వారవతీపురీ
'నాకు కమలా అనే పేరు ప్రసిద్ధి. నా భర్తను భువనేశుడు అంటారు. మా ఊరిని ద్వారవతీ అని పిలుస్తారు.'
తస్యాం వై వర్త్తతే పోష్యే మమ ప్రాణేశ్వరస్తతః । ఆగతాహం రత్నవేత్రకరే శృణు సకౌతుకమ్
'ఆ పట్టణంలో నా భర్త నివసిస్తున్నాడు, పోషకుడా. అందుకే నేను రత్నదండం పట్టుకుని ఇక్కడికి వచ్చాను. ఆసక్తిగా విను.'
మమాగమనకార్యం హి వచ్మీదానీం తవాగ్రతః । పురాసీద్వైశ్యకులజా రాజ్ఞీ తవ చ దుఃఖినీ
'ఇప్పుడు నీ ముందే నేను ఇక్కడికి వచ్చిన కారణాన్ని చెబుతాను. ఇంతకు ముందు, వ్యాపారి కుటుంబంలో పుట్టిన రాణి నీకు దుఃఖంగా ఉండేది.'
ఏకస్మిన్దివసే పోష్యే పతినా కలహః కృతః । తయా నార్యా చ దుఃఖిన్యా తతో వై భర్తృపీడితా
'ఒక రోజు పోష్యమాసంలో, ఆమె భర్తతో గొడవ జరిగింది. ఆ స్త్రీ బాధతో భర్త చేతిలో హింసకు గురైంది.'
బహిర్భూయ ద్రుతం గేహాద్రుదంతీ చ పునః పునః । తస్యాశ్చ రోదనం శ్రుత్వా చాగతాహం సమీపతః
'ఆమె మళ్లీ మళ్లీ ఇంటి బయటకు పరుగెత్తి, ఏడుస్తూ తిరిగింది. ఆమె ఏడుపు విని, నేను దగ్గరకు వెళ్లాను.'
అపృచ్ఛం సర్వవృత్తాంతం కథితో వై యథార్థతః । తయా తతో వ్రతవరముపదేశం దదామ్యహమ్
'ఆమెతో జరిగిన సంగతులన్నీ నేను అడిగాను. ఆమె నిజంగా అన్నీ చెప్పింది. అప్పుడు నేను ఆమెకు ఒక మంచి వ్రతాన్ని చెప్పాను.'
మమోపదేశతః సా వై చక్రే వ్రతవరం ముదా । తస్య ప్రసాదాద్భో ద్వాఃస్థే సంజాతా సుఖితా చ సా
'నా ఉపదేశంతో ఆమె ఆనందంగా ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించింది. ద్వారపాలకా, ఆ వ్రత ప్రభావంతో ఆమె సంతోషంగా మారింది.'
కదాచిద్వైశ్యకులజా పత్యా మృత్యోర్వశం గతా । సమానేతుం తతస్తౌ తు విహితాఖిలఘాతకౌ
'ఒకసారి ఆ వ్యాపారి కుమార్తె భర్త చేత మృతి చెందింది. అప్పుడు వారిద్దరికీ నాశనం తప్పలేదు.'
కింకరాన్ప్రేషయామాస చండాద్యాన్ధర్మరాట్ప్రభుః । యమాజ్ఞయా సమాయాతా యమదూతా భయంకరాః
'ధర్మరాజు అయిన యముడు చండుడు మొదలైన భయంకరమైన దూతలను పంపించాడు. యముని ఆజ్ఞతో ఆ భయపెట్టే దూతలు వచ్చారు.'
బద్ధ్వా తౌ చర్మపాశేన లోహముద్గరపాణయః । ఉద్యమం చక్రిరే గంతుం యమస్య శరణం ప్రతి
'వారు చర్మపు కట్టులతో వారిని కట్టేసి, ఇరుకైన ఇనుప గదలు పట్టుకుని, యముని వద్దకు తీసుకెళ్లేందుకు సిద్ధమయ్యారు.'
అత్రాంతరే చ లక్ష్మ్యాస్తే దూతా విష్ణుపరాయణాః । సమానేతుం సమాయాతాః శంఖచక్రగదాధరాః
'అంతలో లక్ష్మీదేవి దూతలు, విష్ణువుకు భక్తులై, శంఖం, చక్రం, గదా పట్టుకుని వారిని రక్షించేందుకు వచ్చారు.'
దృష్ట్వా తథావిధాంస్తాంశ్చ యమదూతాః పలాయితాః । లక్ష్మీదూతా మహాత్మానః స్వప్రకాశాదయస్తథా
'ఆ దూతలను అలా చూసి, యమదూతలు భయంతో పారిపోయారు. లక్ష్మీదూతలు మహాత్ములు, తమ ప్రకాశంతో అక్కడ నిలిచారు.'
పాశం ఛిత్త్వా సమారోప్య రాజహంసయుతే రథే । జగ్ముర్లక్ష్మీపురం సర్వే సహసాకాశవర్త్మనా
పాశాన్ని తెంచి, రాజహంసలు లాగుతున్న రథంలో ఎక్కి, అందరూ ఆకాశమార్గంలో లక్ష్మీపురానికి వెళ్లారు.
యావద్వారం వ్రతవరం కృత్వా వైశ్యా చ సా తదా । తావత్కల్పసహస్రాణి తస్థతుః కమలాపురే
ఆ వ్యాపారి స్త్రీ ద్వారం వద్ద ఆ శ్రేష్ఠ వ్రతాన్ని చేసిందికాబట్టి, వారు పదివేల కల్పాలు కమలాపురంలో ఉన్నారు.
పుణ్యశేషస్య భోగార్థం జాతౌ రాజాన్వయేఽధునా । వ్రతం చ విస్మృతౌ ద్వాఃస్థే రాజసంపత్తిగర్వితౌ । తస్మాచ్చ తవ తస్యాపి చోపదేశార్థమాగతా
మిగిలిన పుణ్యఫలాన్ని అనుభవించేందుకు, ఇప్పుడు వారు రాజవంశంలో జన్మించారు. కానీ రాజసంపదకు గర్వంతో, ఆ ద్వారపాలకుడు, ఆమె ఇద్దరూ వ్రతాన్ని మర్చిపోయారు. అందుకే, నిన్ను, ఆమెను బోధించడానికి నేను వచ్చాను.
ద్వాఃస్థోవాచ- కేనైవ తు విధానేన వృద్ధే వ్రతవరం కృతమ్ । కస్మిన్మాసే వ్రతం శ్రేష్ఠం దేవతా కా చ పూజ్యతే
ద్వారపాలకుడు ఇలా అడిగాడు — వృద్ధురాలా, ఆ శ్రేష్ఠ వ్రతాన్ని ఏ విధంగా చేసారు? ఏ నెలలో ఆ వ్రతం శ్రేష్ఠం? ఏ దేవతను పూజించాలి?
ఏతన్మే పృచ్ఛతో మాతర్యథావద్వక్తుమర్హసి । కమలోవాచ- కార్త్తికే చ వ్యతిక్రాంతే మార్గశీర్షే సమాగతే । తస్మిన్మాసే చ భో పోష్యే వాసరే గురుసంజ్ఞకే
ఇలా అడుగుతున్న నాకు, తల్లి, నీవు యథావిధిగా చెప్పాలి. కమలా ఇలా చెప్పింది — కార్తీక మాసం ముగిసిన తరువాత, మార్గశిర మాసం వచ్చినప్పుడు, ఆ మాసంలో, ఓ ప్రియమైనవాడా, గురువారం రోజున...
తతః పూర్వాహ్ణసమయే సకలైర్వ్రతిభిర్వృతా । నారాయణేన సహితాం లక్ష్మీం సంపూజయేత్తతః
అప్పుడు, ఉదయం సమయానికి, వ్రతధారులు అందరితో కలసి, నారాయణునితో కూడిన లక్ష్మీదేవిని పూజించాలి.
మిష్టైః పాయసయుక్తైశ్చ భుక్తైశ్చ ఖండమిశ్రితైః । లక్ష్మీం సంతోషయేత్ప్రేష్యే తతః సంప్రార్థయేదిదమ్
తీపి పదార్థాలు, పాయసం, చక్కెర కలిపిన నైవేద్యాలతో లక్ష్మీదేవిని సంతృప్తిపరచాలి. తరువాత ఇలా ప్రార్థించాలి:
త్రైలోక్యపూజితే దేవి కమలే విష్ణువల్లభే । యథా త్వమచలా కృష్ణే తథా భవ మయి స్థితా
"మూడు లోకాలు పూజించే దేవీ, కమలా, విష్ణువు ప్రియమైనవాడా, నీవు కృష్ణుని వద్ద ఎలా నిలకడగా ఉంటావో, అలాగే నా వద్ద కూడా నిలిచి ఉండాలి."
ఈశ్వరీ కమలే దేవి శరణం చ భవానఘే । నానోపహారద్రవ్యైశ్చ లక్ష్మీమాజ్ఞాప్య తోషయేత్
"ఈశ్వరీ, కమలాదేవీ, పాపరహితురాలా, నాకు ఆశ్రయంగా ఉండు.色色మైన బహుమతులతో లక్ష్మీదేవిని సంతుష్టిపరచాలి."
శాస్త్రైశ్చ పూజయేద్దేవీం మహోత్సవసమన్వితామ్ । తతో నైవేద్యశేషాంశ్చ దత్వా బ్రాహ్మణసత్తమమ్
శాస్త్రపారాయణతో, మహోత్సవంతో కూడిన దేవిని పూజించాలి. తరువాత, నైవేద్య మిగతా భాగాన్ని ఉత్తమ బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వాలి.
ఆత్మానం స్వపతిం పుత్రాన్పోష్యేఽన్యానపి సేవకాన్ । ద్వితీయే తు గురోర్వారే విశేషం శృణు సుందరి
తర్వాత, తాను, తన భర్త, పిల్లలు, పోష్యులు, ఇతర సేవకులకు కూడా ఇవ్వాలి. రెండవ గురువారం ప్రత్యేకంగా ఏం చేయాలో విను, అందాలవాడా.
చిత్రధూలీప్రశస్తైశ్చ భ్రాష్ట్రైర్గోధూమనిర్మితైః । తోషయేత్కమలాదేవ్యాః కుర్య్యాద్వై భక్తిభావతః
నాజూకైన బియ్యం పొడి, గోధుమపిండి తో చేసిన పాన్లతో, భక్తితో కమలాదేవిని సంతృప్తిపరచాలి.