శౌనక ఉవాచ- ఇదానీం శ్రోతుమిచ్ఛామి కథయస్వ యథార్థతః । హరిస్వరూపిణా సాక్షాద్వేదవ్యాసేన శాసిత
శౌనకుడు ఇలా అన్నాడు—ఇప్పుడు నేను వినాలని కోరుకుంటున్నాను. హరిస్వరూపుడైన వేదవ్యాసుడు ఏం ఉపదేశించాడో నిజంగా చెప్పు.
నిరహంకార హే సూత లోకానుగ్రహకారక । కేన స్యాత్సుభగా నారీ పాపినీ చ సుదుర్భగా
అహంకారం లేని సూతా, లోకాలకు ఉపకారకుడా, ఒక మహిళ ఎలా అదృష్టవంతురాలవుతుందో, పాపినీ ఎలా దురదృష్టవంతురాలవుతుందో చెప్పు.
పతిప్రియాంగ కేన స్యాద్రూపితా చక్షుషోః సుధా । కేన వా జాయతే లక్ష్మీస్తన్మే బ్రూహి తపోధన
ఒక మహిళ భర్తకు ఎలా ప్రియురాలవుతుందో, ఆమె అవయవాలు అతని కళ్లకు ఎలా ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయో, ఆమెకు లక్ష్మీ ఎలా కలుగుతుందో, ఓ తపోధనా, అది నాకు చెప్పు.
సూత ఉవాచ- యది పుణ్యమిదం విప్ర వృత్తం పరమదుర్లభమ్ । శృణుష్వ భోః సమాసేన కథయామి విధానతః
సూతుడు ఇలా అన్నాడు—ఓ బ్రాహ్మణా, ఈ అతి అరుదైన పుణ్యకథను వినాలనుకుంటే, విను. నేను నీకు సంక్షిప్తంగా, సరిగ్గా చెప్పుతాను.
ఆసీద్భద్రశ్రవా రాజా యుగే ద్వాపరసంజ్ఞకే । సౌరాష్ట్రదేశవాసీ చ వేదవేదాంగపారగః
ద్వాపరయుగంలో భద్రశ్రవా అనే రాజు ఉండేవాడు. అతడు సౌరాష్ట్రదేశంలో నివసిస్తూ, వేదాలు, వాటి అంగాలను పూర్తిగా నేర్చుకున్నవాడు.
భార్యా తస్య చ సంజాతా నామ్నా సురతిచంద్రికా । తస్యాం బభూవుః శ్రీరాజ్ఞః సప్తపుత్రా మనోరమాః
ఆయన భార్య సురతిచంద్రికా అని పిలవబడే మహిళ. ఆమెకు ఆ మహారాజుకు ఏడుగురు అందమైన కుమారులు పుట్టారు.
తతోఽభిజాతా దుహితా సుందరీ సత్యవాదినీ । శ్యామబాలా చ విప్రేంద్ర నామ్నా ప్రీతికరీ పితుః
తర్వాత ఒక కుమార్తె జన్మించింది. ఆమె అందమైనది, సత్యవాదిని, నల్లని వర్ణంతో, ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, ప్రీతికరీ అనే నామంతో తండ్రికి ప్రీతిపాత్రురాలైంది.
అథైకదా శ్యామబాలా సువర్ణసికతాసు చ । గూఢైర్మనోహరై రత్నైః సఖిభిః క్రీడితుం ముదా
ఒక రోజు శ్యామబాల తన స్నేహితులతో కలిసి, బంగారు రేణువుల మధ్య, దాచిన అందమైన రత్నాలతో ఆనందంగా ఆడడానికి వెళ్లింది.
జగామ నీపవృక్షస్య తలం పరమదుర్లభమ్ । ఏతస్మిన్నంతరే విప్ర లక్ష్మీః సంసారతారిణీ
ఆమె ఒక నీపవృక్షం కింద, చాలా అరుదైన ప్రదేశానికి వెళ్లింది. అదే సమయంలో, ఓ బ్రాహ్మణా, లోకాలను సంసారబంధం నుండి రక్షించే లక్ష్మీ అక్కడికి వచ్చింది.
లోకానాం నీతిదా సాథ సమాయాతా స్వయం పురః । ధృత్వా చ బ్రాహ్మణీరూపం పలితాంగీ చ భూసుర
ఆమె, లోకాలకు నడవడికను నేర్పే తల్లి, అక్కడ స్వయంగా వచ్చి, వృద్ధ బ్రాహ్మణస్త్రీ రూపాన్ని ధరించింది.
అఖిలానాం చ లోకానాం శాస్తూ రాజ్ఞః క్షయం వినా । కేషాం క్షుద్రతరాణాం హి గృహే గచ్ఛామి సాంప్రతమ్
ప్రపంచాలన్నిటికీ పాలకుడైన రాజు ఏమీ నశించని ఈ సమయంలో, ఇంకా చిన్నవాళ్ల ఇళ్లకు నేను ఎందుకు వెళ్లాలి?
ఇతి సంచింత్య మనసా గతా రాజనికేతనమ్ । సువర్ణభిత్తిభిర్యుక్తం పతాకాభిరలంకృతమ్
ఇలా మనసులో ఆలోచించి, ఆమె బంగారు గోడలతో, జెండాలతో అలంకరించబడిన రాజమహలానికి వెళ్లింది.
సింహద్వారమతిక్రమ్య ప్రాహ దౌవారికీం తతః । ద్వారం జహి హి భో ద్వారి నియుక్తే శుభలక్షణే
సింహద్వారాన్ని దాటి, ఆమె అక్కడ ఉన్న ద్వారపాలకురాలిని ఇలా అడిగింది: 'శుభలక్షణాలున్న ద్వారపాలకీ, ద్వారం తీయు.'
యామి వేగేన పశ్యామి రాజ్ఞీం సురతిచంద్రికామ్ । తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్యా రత్నదండకరా చ సా । కోకిలావాక్యవన్ముక్తం పరమం హర్షమాయయౌ
'నేను త్వరగా వెళ్లి రాణి సురతిచంద్రికను చూడాలి,' అని చెప్పింది. ఆమె మాటలు విని, రత్నదండం పట్టుకున్న ఆ ద్వారపాలకురాలు, కోకిల స్వరం విన్నట్టు ఎంతో ఆనందించింది.
ద్వారనియుక్తోవాచ- కిం నామ వహసే వృద్ధే కః పతిస్తావకః పునః । ఆగతాసి కథం కిం తే కార్య్యం రాజ్ఞ్యాశ్చ దర్శనే । కస్మాత్కిం బ్రూహి విప్రే త్వం శ్రోతుం కౌతుహలం హి మే
అప్పుడు ద్వారపాలకురాలు ఇలా అడిగింది: 'అమ్మా వృద్ధురాలా, నీ పేరు ఏమిటి? నీ భర్త ఎవరు? ఇక్కడ ఎలా వచ్చావు? నీకు ఏమి అవసరం? రాణిని ఎందుకు చూడాలి? చెప్పు బ్రాహ్మణీ, నాకు వినాలనే ఆసక్తి ఉంది.'
వృద్ధోవాచ- శృణు పోష్యే మహారాజ పత్న్యా దండకరే యదా । శ్రోతుం కౌతూహలం తేఽస్తి మదాగమనకారణమ్
వృద్ధురాలు ఇలా చెప్పింది: 'పోషకుడా, నా భార్య దండకరా చేసిన విషయాన్ని విను. నీవు ఆసక్తిగా అడుగుతున్నావు కాబట్టి, నేను ఇక్కడికి వచ్చిన కారణాన్ని చెబుతాను.'
ప్రసిద్ధా కమలా నామ్నా చాహం ప్రాణేశ్వరో మమ । భువనేశ ఇతి ఖ్యాతో నామ్నా ద్వారవతీపురీ
'నాకు కమలా అనే పేరు ప్రసిద్ధి. నా భర్తను భువనేశుడు అంటారు. మా ఊరిని ద్వారవతీ అని పిలుస్తారు.'
తస్యాం వై వర్త్తతే పోష్యే మమ ప్రాణేశ్వరస్తతః । ఆగతాహం రత్నవేత్రకరే శృణు సకౌతుకమ్
'ఆ పట్టణంలో నా భర్త నివసిస్తున్నాడు, పోషకుడా. అందుకే నేను రత్నదండం పట్టుకుని ఇక్కడికి వచ్చాను. ఆసక్తిగా విను.'
మమాగమనకార్యం హి వచ్మీదానీం తవాగ్రతః । పురాసీద్వైశ్యకులజా రాజ్ఞీ తవ చ దుఃఖినీ
'ఇప్పుడు నీ ముందే నేను ఇక్కడికి వచ్చిన కారణాన్ని చెబుతాను. ఇంతకు ముందు, వ్యాపారి కుటుంబంలో పుట్టిన రాణి నీకు దుఃఖంగా ఉండేది.'
ఏకస్మిన్దివసే పోష్యే పతినా కలహః కృతః । తయా నార్యా చ దుఃఖిన్యా తతో వై భర్తృపీడితా
'ఒక రోజు పోష్యమాసంలో, ఆమె భర్తతో గొడవ జరిగింది. ఆ స్త్రీ బాధతో భర్త చేతిలో హింసకు గురైంది.'
బహిర్భూయ ద్రుతం గేహాద్రుదంతీ చ పునః పునః । తస్యాశ్చ రోదనం శ్రుత్వా చాగతాహం సమీపతః
'ఆమె మళ్లీ మళ్లీ ఇంటి బయటకు పరుగెత్తి, ఏడుస్తూ తిరిగింది. ఆమె ఏడుపు విని, నేను దగ్గరకు వెళ్లాను.'
అపృచ్ఛం సర్వవృత్తాంతం కథితో వై యథార్థతః । తయా తతో వ్రతవరముపదేశం దదామ్యహమ్
'ఆమెతో జరిగిన సంగతులన్నీ నేను అడిగాను. ఆమె నిజంగా అన్నీ చెప్పింది. అప్పుడు నేను ఆమెకు ఒక మంచి వ్రతాన్ని చెప్పాను.'
మమోపదేశతః సా వై చక్రే వ్రతవరం ముదా । తస్య ప్రసాదాద్భో ద్వాఃస్థే సంజాతా సుఖితా చ సా
'నా ఉపదేశంతో ఆమె ఆనందంగా ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించింది. ద్వారపాలకా, ఆ వ్రత ప్రభావంతో ఆమె సంతోషంగా మారింది.'
కదాచిద్వైశ్యకులజా పత్యా మృత్యోర్వశం గతా । సమానేతుం తతస్తౌ తు విహితాఖిలఘాతకౌ
'ఒకసారి ఆ వ్యాపారి కుమార్తె భర్త చేత మృతి చెందింది. అప్పుడు వారిద్దరికీ నాశనం తప్పలేదు.'
కింకరాన్ప్రేషయామాస చండాద్యాన్ధర్మరాట్ప్రభుః । యమాజ్ఞయా సమాయాతా యమదూతా భయంకరాః
'ధర్మరాజు అయిన యముడు చండుడు మొదలైన భయంకరమైన దూతలను పంపించాడు. యముని ఆజ్ఞతో ఆ భయపెట్టే దూతలు వచ్చారు.'
బద్ధ్వా తౌ చర్మపాశేన లోహముద్గరపాణయః । ఉద్యమం చక్రిరే గంతుం యమస్య శరణం ప్రతి
'వారు చర్మపు కట్టులతో వారిని కట్టేసి, ఇరుకైన ఇనుప గదలు పట్టుకుని, యముని వద్దకు తీసుకెళ్లేందుకు సిద్ధమయ్యారు.'
అత్రాంతరే చ లక్ష్మ్యాస్తే దూతా విష్ణుపరాయణాః । సమానేతుం సమాయాతాః శంఖచక్రగదాధరాః
'అంతలో లక్ష్మీదేవి దూతలు, విష్ణువుకు భక్తులై, శంఖం, చక్రం, గదా పట్టుకుని వారిని రక్షించేందుకు వచ్చారు.'
దృష్ట్వా తథావిధాంస్తాంశ్చ యమదూతాః పలాయితాః । లక్ష్మీదూతా మహాత్మానః స్వప్రకాశాదయస్తథా
'ఆ దూతలను అలా చూసి, యమదూతలు భయంతో పారిపోయారు. లక్ష్మీదూతలు మహాత్ములు, తమ ప్రకాశంతో అక్కడ నిలిచారు.'
పాశం ఛిత్త్వా సమారోప్య రాజహంసయుతే రథే । జగ్ముర్లక్ష్మీపురం సర్వే సహసాకాశవర్త్మనా
పాశాన్ని తెంచి, రాజహంసలు లాగుతున్న రథంలో ఎక్కి, అందరూ ఆకాశమార్గంలో లక్ష్మీపురానికి వెళ్లారు.
యావద్వారం వ్రతవరం కృత్వా వైశ్యా చ సా తదా । తావత్కల్పసహస్రాణి తస్థతుః కమలాపురే
ఆ వ్యాపారి స్త్రీ ద్వారం వద్ద ఆ శ్రేష్ఠ వ్రతాన్ని చేసిందికాబట్టి, వారు పదివేల కల్పాలు కమలాపురంలో ఉన్నారు.