సర్పిస్తత్స్వాదితు చాఖురాగతోఽపి ప్రదీపతః । యావత్ఖాదితుమారేభే బోధితోఽసౌ ప్రదీపకః
నెయ్యి వాసనతో ఆకర్షితుడై ఎలుక దీపం దగ్గరికి వచ్చింది. తినడం మొదలు పెట్టగానే, ఆ దీపం వెలిగింది.
మూషకోఽగ్నిభయాత్తత్ర వేగేనాపి పలాయితః । ఆఖోశ్చ సకలం పాపం వినష్టం కృపయా హరేః
అక్కడ అగ్ని భయంతో ఎలుక వేగంగా పారిపోయింది. హరిదేవుని దయవల్ల ఆ ఎలుకకు ఉన్న పాపాలన్నీ నశించిపోయాయి.
సర్పేణ దంశితశ్చాఖుః ప్రాణత్యాగం చకార హ । తతో యమాజ్ఞయా దూతాః పాశముద్గరపాణయః
ఆ ఎలుకను పాము కాటు వేసింది. దాంతో ఆ ఎలుక ప్రాణాలు విడిచింది. వెంటనే యమధర్మరాజు ఆజ్ఞతో, చేతుల్లో కట్టులు, గొడ్డళ్లతో దూతలు అక్కడికి వచ్చారు.
ఆగతాస్తం సమానేతుం బబంధుశ్చర్మరజ్జుభిః । యావన్నేతుం మనశ్చక్రుః శంఖచక్రగదాధరాః
వారు ఆ ఎలుకను తీసుకెళ్లేందుకు చర్మపు తాడులతో కట్టేశారు. తీసుకెళ్లబోతుండగా, శంఖం, చక్రం, గదా ధరించిన వారు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యారు.
ఆగతా గరుడారూఢా విష్ణుదూతాశ్చతుర్భుజాః । విమానం గగనే చైవ రాజహంసయుతం శుభమ్
గరుడుని మీద కూర్చున్న నాలుగు చేతులున్న విష్ణుదూతలు అక్కడికి వచ్చారు. ఆకాశంలో రాజహంసలతో అలంకరించబడిన అద్భుతమైన విమానం కనిపించింది.
నిర్మితం కనకైః శుద్ధైః కామగం కృపయా హరేః । పాశం ఛిత్వా తతో దూతాః ప్రోచుస్తే యమకింకరాన్
హరిదేవుని కృపతో, స్వచ్ఛమైన బంగారంతో తయారైన, కావలసినదాన్ని ఇస్తున్న ఆ విమానం అక్కడ నిలిచింది. ఆ విష్ణుదూతలు కట్టును తెంచి, యమదూతలకు ఇలా అన్నారు.
విష్ణుభక్తోఽప్యసౌ మూఢా వ్యర్థం తు బంధనం కృతమ్ । గచ్ఛధ్వం శమనప్రేష్యా యది వాంఛాస్తి జీవితుమ్
ఈ ఎలుక విష్ణుభక్తుడు, మూర్ఖులారా! మీరు వేసిన బంధనం వృథా అయింది. మీరు బతకాలని అనుకుంటే, యమధర్మరాజు దూతలారా, ఇక్కడినుండి వెళ్లిపోండి.
శ్రుత్వా ప్రకంపితాస్తే వై పృచ్ఛంతి వినయాన్వితాః । కేన పుణ్యప్రభావేణ యుష్మాభిర్నీయతే పురమ్
అది విని యమదూతలు భయంతో వణికిపోయి వినయంగా అడిగారు: 'ఏ పుణ్యఫలంతో మీరు ఇతడిని పట్టుకుని తీసుకెళ్తున్నారు?
అసౌ విష్ణోర్మహాపాపీ యూయం తద్వక్తుమర్హథ । విష్ణుదూతా ఊచుః- పురతో వాసుదేవస్య ప్రదీపబోధనం కృతమ్
ఇతడు విష్ణువుకు పెద్ద పాపి. మీరు చెప్పాలి.' విష్ణుదూతలు ఇలా చెప్పారు: 'వాసుదేవుని ముందు దీపాన్ని వెలిగించాడు.'
తేనైవ కర్మణా దూతా నయామో విష్ణుమందిరమ్ । అనిచ్ఛయాపి యః కుర్యాద్విష్ణోర్దీపస్య బోధనమ్
అదే పనివల్ల, మేము ఇతడిని విష్ణుమందిరానికి తీసుకెళ్తున్నాము. ఎవరు కూడా అనుకోకుండా అయినా విష్ణుదేవుని దీపాన్ని వెలిగిస్తే—
కోటిజన్మార్జితం పాపం త్యక్త్వా యాతి హరేర్గృహమ్ । భక్త్యా ప్రదీపం యో దద్యాత్కార్తికే తు హరేర్దినైః
వారు కోట్ల జన్మల్లో చేసిన పాపాలన్నీ వదిలిపెట్టి, హరిదేవుని ఇంటికి వెళ్తారు. కార్తీక మాసంలో భక్తితో హరిదేవునికి దీపం సమర్పించినవారు—
తస్య పుణ్యం సమాఖ్యాతుం న శక్తో హరిణా వినా । ఘృతపూర్ణప్రదీపం యో భక్త్యా దద్యాద్ధరేర్గృహే
వారి పుణ్యాన్ని హరిదేవుడు తప్ప మరెవ్వరూ వివరించలేరు. హరిదేవుని మందిరంలో నెయ్యితో నిండిన దీపాన్ని భక్తితో సమర్పించినవారు—
అశ్వమేధసహస్రేణ తస్య కిం వా ప్రయోజనమ్ । అశ్వమేధప్రకర్తా యః స్వర్గం యాతి హరేర్దినే
వారికి వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలు చేసిన ఫలితం అవసరం లేదు. అశ్వమేధ యాగం చేసినవారు హరిదేవుని రోజున స్వర్గానికి వెళ్తారు.
కార్తికే దీపదాతా చ స గచ్ఛేద్ధరిమందిరమ్ । వ్యాస ఉవాచ- ఇతి శ్రుత్వా తతో దూతా గతాస్తే వై యథాగతాః
కార్తీక మాసంలో దీపం సమర్పించినవారు హరిదేవుని మందిరానికి వెళ్తారు.' వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: 'అది విని, ఆ దూతలు వచ్చినట్టు తిరిగి వెళ్లిపోయారు.'
విష్ణుదూతా రథే కృత్వా గతాస్తం విష్ణుమందిరమ్ । విష్ణుసాన్నిధ్య ఏవాస్య మన్వంతరశతం గతమ్
విష్ణుదూతలు ఆ ఎలుకను విమానంలో కూర్చోబెట్టి, విష్ణుమందిరానికి తీసుకెళ్లారు. విష్ణుదేవుని సన్నిధిలో వంద మన్వంతరాలు గడిపాడు.
తతో మర్త్యే రాజకన్యా బభూవ కృపయా హరేః । పుత్రపౌత్రసమాయుక్తా చిరం భోగం చకార సా
తర్వాత హరిదేవుని కృపతో, భూమిపై రాజకుమార్తెగా జన్మించాడు. కొడుకులు, మనవళ్ళతో కలిసి, ఎంతో కాలం సుఖంగా జీవించింది.
ఇతః పునర్గతా సా తు గోలోకం హరిసేవయా । సూత ఉవాచ- భక్త్యా శృణోతి యో మర్త్యో దీపమాహాత్మ్యముత్తమమ్
ఆ తరువాత, హరిదేవుని సేవచేసి, ఆ రాజకుమార్తె గోలొకానికి చేరుకుంది.
సర్వపాపవినిర్ముక్తః స యాతి విష్ణుమందిరమ్
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: భక్తితో ఈ దీప మహిమను వినేవాడు, అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతాడు, విష్ణుమందిరానికి చేరుకుంటాడు.
శౌనక ఉవాచ- జయంత్యాః సూత మాహాత్మ్యం కదా సా క్రియతే జనైః । కథయస్వ మయి త్వం వై పోతః సంసారసాగరే
శౌనకుడు ఇలా అడిగాడు — సూతా! జయంతి వ్రతాన్ని మనుషులు ఎప్పుడు ఆచరిస్తారు? దాని గొప్పతనం ఏమిటి? దయచేసి నాకు చెప్పు. అది సంసార సముద్రాన్ని దాటించే పడవలా ఉంటుంది.
సూత ఉవాచ- శృణు విప్ర ప్రవక్ష్యామి యత్పృష్టో మునిసత్తమ । పురా బ్రహ్మా నారదేన పృష్ట ఏతత్సురాలయే
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — మునిశ్రేష్ఠుడా! నువ్వు అడిగినదాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను. పూర్వం దేవతల లోకంలో బ్రహ్మను నారదుడు ఇదే విషయాన్ని అడిగాడు.
నారద ఉవాచ- జయంత్యాశ్చైవ మాహాత్మ్యం కథయస్వ పితామహ । యచ్ఛ్రుత్వాహం గమిష్యామి తద్విష్ణోః పరమం పదమ్
నారదుడు ఇలా అడిగాడు — పితామహా! జయంతి వ్రత మహిమను నాకు వివరించు. దాన్ని వినగానే నేను విష్ణువు పరమపదాన్ని పొందుతాను.
బ్రహ్మోవాచ- శృణుష్వావహితో విప్ర తవాగ్రే కథయామ్యహమ్ । జయంత్యా ఉపవాసేన విష్ణులోకం స గచ్ఛతి
బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు — మునివరా! శ్రద్ధగా విను. నీ ముందు నేను చెప్పబోతున్నాను. జయంతి రోజున ఉపవాసం చేస్తే, ఆ వ్యక్తి విష్ణు లోకాన్ని చేరుకుంటాడు.
స్మరణాత్కీర్తనాత్పాపం సప్తజన్మార్జితం మునే । జయంతీ దహతే తచ్చ కిం పునః సోపవాసకృత్
మహర్షీ! జయంతిని స్మరించటం, కీర్తించటం వల్ల ఏడు జన్మల్లో చేసిన పాపాలు కూడా నశించిపోతాయి. మరి ఉపవాసం చేస్తే ఎంత గొప్ప ఫలం దక్కుతుందో చూడు.
జన్మాష్టమీ చ నవమీ చైత్రే మాసి సితా శుభా । కృష్ణా చతుర్దశీ కుంభే మేషే శుక్లా చతుర్దశీ
చైత్రమాసంలో శుక్లపక్ష అష్టమి, నవమి, కుంభరాశిలో కృష్ణ పక్ష చతుర్దశి, మేషరాశిలో శుక్లపక్ష చతుర్దశి — ఇవన్నీ జయంతి రోజులు.
దుర్గాష్టమ్యాశ్వినే శుక్లా ద్వాదశీ శ్రవణాన్వితా । మహాపుణ్యాశ్చ శుభదా జయంత్యః షట్ప్రకీర్తితాః
ఆశ్వయుజ మాసంలో శుక్లపక్ష దుర్గాష్టమి, శ్రవణ నక్షత్రంతో కూడిన శుక్ల ద్వాదశి — ఇవి కూడా మహాపుణ్యఫలాన్ని ఇచ్చే, శుభదాయకమైన ఆరు జయంతి రోజులు.
కృష్ణజన్మాష్టమీ పూర్వా ప్రసిద్ధా పాపనాశినీ । క్రతుకోటిసమా హ్యేషా తీర్థానామయుతైః సమా
పాపాలను హరించే ప్రసిద్ధమైన కృష్ణ జన్మాష్టమి, కోటిక్రతువులకు సమానమైనది, లక్షాది తీర్థస్నానాలకు సమానమైనది.
కర్తా గవాం సహస్రం తు యో దదాతి దినేదినే । తత్ఫలం సమవాప్నోతి జయంత్యాం సముపోషణే
ప్రతి రోజు వెయ్యి గోవులను దానం చేసే వారికి లభించే ఫలం, జయంతి రోజున ఉపవాసం చేసినవారికి కూడా లభిస్తుంది.
హేమభారసహస్రం తు కురుక్షేత్రే రవిగ్రహే । తత్ఫలం సమవాప్నోతి జయంత్యాం సముపోషణే
కురుక్షేత్రంలో సూర్యగ్రహణ సమయంలో వెయ్యి ముద్దల బంగారం దానం చేసిన ఫలం, జయంతి ఉపవాసంతో సమానంగా లభిస్తుంది.
కృష్ణాజినసహస్రాణి తిలధేనుశతాని చ । తత్ఫలం సమవాప్నోతి జయంత్యాం సముపోషణే
వెయ్యి నల్ల జింక చర్మాలు, వందల ఎండు నువ్వుల గోవులు దానం చేసిన ఫలం, జయంతి ఉపవాసంతో లభిస్తుంది.
కన్యాకోటిసహస్రాణాం దానే భవతి యత్ఫలమ్ । తత్ఫలం సమవాప్నోతి జయంత్యాం సముపోషణే
కోటికోట్ల కన్యలను దానం చేసిన ఫలం, జయంతి రోజున ఉపవాసం చేసినవారికి లభిస్తుంది.