ఏవం ప్రవిష్టో వైకుంఠే తత్ర తస్థౌ సుఖం చిరమ్ । లేపనం యే ప్రకుర్వంతి భక్త్యా తు హరిమందిరమ్
అలా వైకుంఠంలో ప్రవేశించి, అతడు అక్కడ చాలా కాలం ఆనందంగా ఉన్నాడు. హరిదేవుని మందిరాన్ని భక్తితో లేపనం చేసే వారు—
తేషాం కిం వా భవిష్యతి న జానేఽహం ద్విజోత్తమ । య ఇదం శృణుయాద్భక్త్యా పఠేద్యో వా సమాహితః
వారికి జరగని దేముంది? అది నాకు తెలియదు, ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా! ఈ కథను ఎవరు భక్తితో వినినా, ఏవరు ఏకాగ్రతతో చదువినా—
కోటిజన్మార్జితం పాపం నశ్యత్యేవ న సంశయః
కోటిలకల జన్మల్లో కూడిన పాపం కూడా నిస్సందేహంగా నశించిపోతుంది.
శౌనక ఉవాచ- కార్త్తికస్య చ మాహాత్మ్యం బ్రూహి సూత మమాగ్రతః । తద్వ్రతస్య ఫలం కిం వా దోషం కిం తదకుర్వతః
శౌనకుడు ఇలా అన్నాడు — సూతా! కార్తీక మాస మహిమను నా ముందర వివరించు. ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించే వారికి ఎలాంటి ఫలం లభిస్తుంది? ఆ వ్రతాన్ని చేయనివారికి ఎలాంటి దోషం కలుగుతుంది?
సూత ఉవాచ- పురైకదా మునిశ్రేష్ఠ వ్యాసం సత్యవతీసుతమ్ । జైమినిః పృష్టవానేతదారేభే కథితం మునిః
సూతుడు ఇలా అన్నాడు — ఓ మునిశ్రేష్ఠా! ఒకసారి జైమినీ మహర్షి, సత్యవతీ కుమారుడైన వ్యాసుడిని అడిగాడు. అప్పుడు ఆ ముని ఈ కథను వివరంగా చెప్పాడు.
వ్యాస ఉవాచ- తిలతైలం మైథునం యః శుభదే కార్త్తికే త్యజేత్ । బహుజన్మకృతైఃపాపైర్ముక్తో యాతి హరేర్గృహమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — కార్తీక మాసంలో ఎవరైనా తిలనూనెను, శృంగారాన్ని వదిలిపెడితే, వారు ఎన్నో జన్మల్లో చేసిన పాపాల నుండి విముక్తి పొంది, హరిదేవుని లోకానికి చేరుకుంటారు.
మత్స్యం చ మైథునం యో వై కార్త్తికే న పరిత్యజేత్ । ప్రతిజన్మని సంమూఢః శూకరశ్చ భవేద్ధ్రువమ్
కార్తీక మాసంలో చేపను లేదా శృంగారాన్ని వదలని వారు ప్రతి జన్మలో మూర్ఖులై, ఖచ్చితంగా పంది జన్మను పొందుతారు.
కార్త్తికే తులసీపత్రైః పూజయేద్వై జనార్దనమ్ । పత్రేపత్రేఽశ్వమేధస్య ఫలం ప్రాప్నోతి మానవః
కార్తీక మాసంలో తులసి ఆకులతో జనార్దనుని పూజించినవాడు, ప్రతి ఆకుతో ఒక అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
కార్త్తికే మునిపుష్పైర్యః పూజయేన్మధుసూదనమ్ । దేవానాం దుర్లభం మోక్షం ప్రాప్నోతి కృపయా హరేః
కార్తీక మాసంలో మునుల పువ్వులతో మధుసూదనుని పూజించినవాడు, హరిదేవుని కృపతో దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
కార్త్తికే మునిశాకం వై యోఽశ్నాతి చ నరోత్తమః । సంవత్సరకృతం పాపం శాకేనైకేన నశ్యతి
కార్తీక మాసంలో మునుల కూర తినే ఉత్తమ పురుషుడు, ఒక్క కూరతోనే ఏడాది పాటు చేసిన పాపాన్ని నశింపజేస్తాడు.
ఫలం తస్య నరోఽశ్నాతి చోర్జే యో వై హరిప్రియే । ప్రదత్త్వా తు హరేర్బ్రహ్మన్వృజినం కోటిజన్మజమ్
ఊర్జ మాసంలో హరిప్రియమైన ఆ కూర పండును, హరిదేవునికి సమర్పించి తినే మనిషి, కోటి జన్మల్లో కూడిన పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతాడు.
సురసం సర్పిషాయుక్తం దద్యాద్యో హరయేపి చ । సర్వపాపైర్వినిర్ముక్తః స గచ్ఛేద్ధరిమందిరమ్
కార్తీక మాసంలో హరిదేవునికి నెయ్యితో కలిపిన రుచికరమైన భోజనం సమర్పించినవాడు, అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొంది, హరిదేవుని లోకానికి చేరుతాడు.
కార్తికే యో నరో దద్యాదేకపద్మం హరావపి । అంతే విష్ణుపదం గచ్ఛేత్సర్వపాపవివర్జితః
కార్తీక మాసంలో హరిదేవునికి ఒక్క కమలాన్ని కూడా సమర్పించినవాడు, చివరికి అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొంది, విష్ణువుని లోకానికి చేరుతాడు.
ప్రాతఃస్నానం నరో యో వై కార్తికే శ్రీహరిప్రియే । కరోతిసర్వతీర్థేషుయత్స్నాత్వాతత్ఫలంలభేత్
కార్తీక మాసంలో శ్రీహరికి ప్రియమైన ఉదయస్నానం చేసే మనిషికి, అన్ని పవిత్ర తీర్థాలలో స్నానం చేసిన ఫలం లభిస్తుంది.
కార్తికే యో నరో దద్యాత్ప్రదీపం నభసి ద్విజః । విప్రహత్యాదిభిః పాపైర్ముక్తో గచ్ఛేద్ధరేర్గృహమ్
కార్తీక మాసంలో ఆకాశంలో దీపం వెలిగించి సమర్పించినవాడు, బ్రాహ్మణ హత్య వంటి ఘోరపాపాలనుండి విముక్తి పొంది, హరిదేవుని లోకానికి చేరుతాడు.
ముహూర్తమపి యో దద్యాత్కార్త్తికే ప్రీతయే హరేః । దీపం నభసి విప్రేన్ద్ర తస్మింస్తుష్టః సదా హరిః
కార్తీక మాసంలో హరిదేవుని ఆనందార్థం ఒక్క క్షణమైనా ఆకాశంలో దీపం వెలిగించినవాడిని, ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, హరిదేవుడు ఎప్పుడూ సంతోషంగా చూస్తాడు.
యో దద్యాచ్చ గృహే దీపం కృష్ణస్య సఘృతం ద్విజః । కార్తికే చాశ్వమేధస్య ఫలం స్యాద్వై దినేదినే
కార్తీక మాసంలో తన ఇంట్లో నెయ్యితో దీపాన్ని కృష్ణునికి సమర్పించినవాడు, ప్రతి రోజూ అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
ప్రదీపస్య చ మాహాత్మ్యం విశేషముచ్యతే మయా । నిశామయ ద్విజశ్రేష్ఠ సేతిహాసం సమాహితః
దీప మహిమను ప్రత్యేకంగా నేను చెప్పబోతున్నాను. ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా! ఈ కథను శ్రద్ధగా విను.
పూర్వం త్రేతాయుగే విప్రో వైకుంఠో నామతః శుచిః । యస్య సంగప్రభావేణ ముక్తో భవతి పాతకీ
మునుపటి త్రేతాయుగంలో వైకుంఠుడు అనే పవిత్ర బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. అతని సాంగత్య ప్రభావంతో పాపులు కూడా విముక్తి పొందేవారు.
ఏకదా కార్తికే సోఽపి ప్రదీపం పురతో హరేః । దత్వా గృహం గతో విప్రో ఘృతపూర్ణం ద్విజర్షభః
ఒకసారి కార్తీక మాసంలో ఆ బ్రాహ్మణుడు నెయ్యితో నిండిన దీపాన్ని హరిదేవుని ముందు సమర్పించి, తరువాత తన ఇంటికి వెళ్లాడు.
సర్పిస్తత్స్వాదితు చాఖురాగతోఽపి ప్రదీపతః । యావత్ఖాదితుమారేభే బోధితోఽసౌ ప్రదీపకః
నెయ్యి వాసనతో ఆకర్షితుడై ఎలుక దీపం దగ్గరికి వచ్చింది. తినడం మొదలు పెట్టగానే, ఆ దీపం వెలిగింది.
మూషకోఽగ్నిభయాత్తత్ర వేగేనాపి పలాయితః । ఆఖోశ్చ సకలం పాపం వినష్టం కృపయా హరేః
అక్కడ అగ్ని భయంతో ఎలుక వేగంగా పారిపోయింది. హరిదేవుని దయవల్ల ఆ ఎలుకకు ఉన్న పాపాలన్నీ నశించిపోయాయి.
సర్పేణ దంశితశ్చాఖుః ప్రాణత్యాగం చకార హ । తతో యమాజ్ఞయా దూతాః పాశముద్గరపాణయః
ఆ ఎలుకను పాము కాటు వేసింది. దాంతో ఆ ఎలుక ప్రాణాలు విడిచింది. వెంటనే యమధర్మరాజు ఆజ్ఞతో, చేతుల్లో కట్టులు, గొడ్డళ్లతో దూతలు అక్కడికి వచ్చారు.
ఆగతాస్తం సమానేతుం బబంధుశ్చర్మరజ్జుభిః । యావన్నేతుం మనశ్చక్రుః శంఖచక్రగదాధరాః
వారు ఆ ఎలుకను తీసుకెళ్లేందుకు చర్మపు తాడులతో కట్టేశారు. తీసుకెళ్లబోతుండగా, శంఖం, చక్రం, గదా ధరించిన వారు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యారు.
ఆగతా గరుడారూఢా విష్ణుదూతాశ్చతుర్భుజాః । విమానం గగనే చైవ రాజహంసయుతం శుభమ్
గరుడుని మీద కూర్చున్న నాలుగు చేతులున్న విష్ణుదూతలు అక్కడికి వచ్చారు. ఆకాశంలో రాజహంసలతో అలంకరించబడిన అద్భుతమైన విమానం కనిపించింది.
నిర్మితం కనకైః శుద్ధైః కామగం కృపయా హరేః । పాశం ఛిత్వా తతో దూతాః ప్రోచుస్తే యమకింకరాన్
హరిదేవుని కృపతో, స్వచ్ఛమైన బంగారంతో తయారైన, కావలసినదాన్ని ఇస్తున్న ఆ విమానం అక్కడ నిలిచింది. ఆ విష్ణుదూతలు కట్టును తెంచి, యమదూతలకు ఇలా అన్నారు.
విష్ణుభక్తోఽప్యసౌ మూఢా వ్యర్థం తు బంధనం కృతమ్ । గచ్ఛధ్వం శమనప్రేష్యా యది వాంఛాస్తి జీవితుమ్
ఈ ఎలుక విష్ణుభక్తుడు, మూర్ఖులారా! మీరు వేసిన బంధనం వృథా అయింది. మీరు బతకాలని అనుకుంటే, యమధర్మరాజు దూతలారా, ఇక్కడినుండి వెళ్లిపోండి.
శ్రుత్వా ప్రకంపితాస్తే వై పృచ్ఛంతి వినయాన్వితాః । కేన పుణ్యప్రభావేణ యుష్మాభిర్నీయతే పురమ్
అది విని యమదూతలు భయంతో వణికిపోయి వినయంగా అడిగారు: 'ఏ పుణ్యఫలంతో మీరు ఇతడిని పట్టుకుని తీసుకెళ్తున్నారు?
అసౌ విష్ణోర్మహాపాపీ యూయం తద్వక్తుమర్హథ । విష్ణుదూతా ఊచుః- పురతో వాసుదేవస్య ప్రదీపబోధనం కృతమ్
ఇతడు విష్ణువుకు పెద్ద పాపి. మీరు చెప్పాలి.' విష్ణుదూతలు ఇలా చెప్పారు: 'వాసుదేవుని ముందు దీపాన్ని వెలిగించాడు.'
తేనైవ కర్మణా దూతా నయామో విష్ణుమందిరమ్ । అనిచ్ఛయాపి యః కుర్యాద్విష్ణోర్దీపస్య బోధనమ్
అదే పనివల్ల, మేము ఇతడిని విష్ణుమందిరానికి తీసుకెళ్తున్నాము. ఎవరు కూడా అనుకోకుండా అయినా విష్ణుదేవుని దీపాన్ని వెలిగిస్తే—