వివ్యాధ తం గతప్రాణం నేతుం వై శమనాజ్ఞయా । ఆగతాః కింకరాః క్రుద్ధాః పాశముద్గరపాణయః
ఆ వేటగాడు అతన్ని కొట్టి, ప్రాణం పోయిన తరువాత, యమధర్మరాజు ఆజ్ఞతో కోపంగా ఉన్న దూతలు, చేతిలో కట్టెలు, ఉరికట్టలు పట్టుకుని అతన్ని తీసుకెళ్లడానికి వచ్చారు.
బద్ధ్వా నేతుం మనశ్చక్రురాగతా విష్ణుకింకరాః । తదా ఛిత్త్వా చర్మపాశం స్యందనే తం మనోహరే
అతన్ని కట్టేసి తీసుకెళ్లబోతుండగా, విష్ణుదూతలు వచ్చి, ఆ చర్మపు ఉరిని కోసి, అందమైన రథంలో అతన్ని ఎక్కించారు.
తూర్ణమారోహయామాసుః పప్రచ్ఛుర్వినయాన్వితాః । తేఽపి పుణ్యేన భోః సంతః కేన వై నీయతేఽప్యసౌ
వారు త్వరగా అతన్ని రథంలో ఎక్కించాక, వినయంగా ఇలా అడిగారు: 'ఓ పుణ్యాత్ములారా, ఇతన్ని ఏ పుణ్యఫలంతో తీసుకెళ్తున్నారు?'
ఊచుస్తేఽసౌ పురా రాజా పుణ్యం బహుతరం కృతమ్ । అకరోద్ధరణం కాంచిత్సుందరీం చాంగనామయమ్
వారు ఇలా సమాధానం ఇచ్చారు: 'ఇతడు ఒకప్పుడు రాజుగా ఉండేవాడు. చాలా పుణ్యకార్యాలు చేశాడు. ఒకసారి ఒక అందమైన స్త్రీను కష్టంలో నుంచి రక్షించాడు.'
అనేన చాంహసా రాజా గతో వై శమనక్షయమ్ । తత్రక్లేశం తు యుష్మాభిర్దత్తం వై శమనాజ్ఞయా
ఆ పాపం వల్ల ఆ రాజు యమలోకానికి వెళ్లాడు. అక్కడ యమధర్మరాజు ఆజ్ఞతో మీరు అతనికి శిక్షలు ఇచ్చారు.
తామ్రమయ్యాస్త్రియాసార్ద్ధం క్రీడాం సుప్త్వా చకార సః । తప్తాయాం లోహశయ్యాయాం వైక్లవ్యం కర్మణా నృప
ఆ రాజు తామ్ర మయమైన స్త్రీతో కలిసి ఆడుతూ, నిద్రపోయాడు. తాపంతో ఉన్న ఇనుప మంచంపై తన పాపఫలితంగా బాధను అనుభవించాడు.
తప్తాయోభీషణం తప్తం లోహస్తంభం యమాజ్ఞయా । తతః స్థితః సమాలింగ్య భుక్త్వా దుఃఖం చిరం నృపః
యమధర్మరాజు ఆజ్ఞతో, భయంకరమైన వేడి ఇనుప స్తంభాన్ని అతడు ఆలింగనం చేసి, చాలా కాలం బాధను అనుభవిస్తూ అక్కడ ఉన్నాడు, ఓ రాజా.
సిక్తః క్షారాంబుధారాభిరన్యైర్వై శమనాలయే । తతో నరకశేషే చ పాపయోనౌ ముహుర్ముహుః
యమలోకంలో ఇతరులు అతడిపై ఉప్పు కలిసిన వేడి నీటిని చల్లారు. ఆ తరువాత మిగిలిన నరకాలలో, పాపాత్ముల గర్భాలలో పునఃపునః పడవేయబడ్డాడు.
జన్మాసాద్య చిరం దుఃఖమనుభూతం స్వకర్మణా । తులసీమూలకం వారి పీత్వా యాతి హరేర్గృహమ్
పుట్టిన తరువాత, తన పాపకర్మల వల్ల చాలా కాలం బాధ అనుభవించాడు. తులసి వేరు దగ్గర నీరు తాగినవాడు హరిదేవుని ఇంటికి చేరుతాడు.
ఇదానీం తద్వచః శ్రుత్వా గతాదూతా యథాగతాః । తేన సార్ద్ధం విష్ణుదూతా గతా వైకుంఠమందిరమ్
ఆ మాటలు విని, యమదూతలు వచ్చినట్టు తిరిగి వెళ్లిపోయారు. విష్ణుదూతలు అతనితో కలిసి వైకుంఠ మందిరానికి వెళ్లారు.
మాహాత్మ్యం కథితం బ్రహ్మన్తులస్యాః పాపనాశనమ్ । కుర్వంతి సేవాం యే భక్త్యా న జానే కిం భవేన్మునే
బ్రహ్మదేవా, తులసి మహిమను, పాపాలను తొలగించేదిగా వివరించాను. ఎవరు భక్తితో ఆమె సేవ చేస్తారో, వారు ఏమవుతారో నాకు తెలియదు, మునీంద్రా!
శౌనక ఉవాచ। కథయస్వ మునే సూత మాహాత్మ్యం కలుషక్షయమ్ । శేషపంచదినస్యాపి కార్త్తికస్యానుకంపయా
శౌనకుడు ఇలా అడిగాడు: మునీశ్వరా, కార్తీక మాసంలో చివరి ఐదు రోజులకు సంబంధించిన పాపాలను తొలగించే మహిమను, దయతో మాకు వివరించండి.
సూత ఉవాచ। శృణు శౌనక యత్పృష్టం మాహాత్మ్యం పాపనాశనమ్ । వక్ష్యామ్యహం వై చోర్జస్య శేషపంచదినస్య చ
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: శౌనకా, నువ్వు అడిగిన పాపాలను పోగొట్టే మహిమను విను. కార్తీకంలో చివరి ఐదు రోజుల ఫలితాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను.
వ్రతానాం మునిశార్దూల ప్రవరం విష్ణుపంచకమ్ । తస్మిన్యః పూజయేద్భక్త్యా శ్రీహరిం రాధయా సహ
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, వ్రతాలలో విశిష్టమైనది విష్ణు పంచకం. ఆ కాలంలో ఎవరు భక్తితో శ్రీహరిని రాధాదేవితో కలిసి పూజిస్తారో—
గంధపుష్పైర్ధూపదీపైర్వస్త్రైర్నానావిధైః ఫలైః । స యాతి విష్ణుసదనం సర్వపాపవివర్జితః
వారు సుగంధాలు, పువ్వులు, ధూపం, దీపాలు, వస్త్రాలు,色色 పండ్లతో పూజ చేస్తే, వారు అన్ని పాపాలు తొలగిపోయి విష్ణు లోకానికి చేరుకుంటారు.
బ్రహ్మచారీ గృహస్థో వా వానప్రస్థోఽథవా యతిః । న ప్రాప్నోతి పరం స్థానమకృత్వా విష్ణుపంచకమ్
బ్రహ్మచారి అయినా, గృహస్థుడైనా, వానప్రస్థుడైనా, యతివైనా—విష్ణు పంచకం చేయకుండా పరమ పదాన్ని పొందలేరు.
సర్వపాపహరం పుణ్యం విఖ్యాతం విష్ణుపంచకమ్ । తత్ర స్నానం తు యః కుర్యాత్సర్వతీర్థఫలం లభేత్
విష్ణు పంచకం పవిత్రమైనది, అన్ని పాపాలను పోగొట్టేది అని ప్రసిద్ధి. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు అన్ని తీర్థాలలో స్నానం చేసిన ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
శ్రీహరేః పురతో విప్ర తులస్యాశ్చ సమీపతః । ప్రదీపం సర్పిషా పూర్ణం దద్యాద్యో భక్తిభావతః
ఎవరు భక్తితో శ్రీహరి సన్నిధిలో, తులసి దగ్గర నెయ్యితో నిండిన దీపాన్ని వెలిగిస్తారో—
నభసి శ్రీహరేః ప్రీత్యై యాతి స విష్ణుమందిరమ్ । పాపీ యాతి హరేర్ధామ సత్యమేతన్మయోదితమ్
వారు పరలోకంలో శ్రీహరికి ఆనందం కలిగించేందుకు, విష్ణు మందిరానికి చేరుకుంటారు. పాపి అయినవాడు కూడా హరిలోకానికి వెళ్తాడు—ఇది నిజమే అని నేను చెబుతున్నాను.
స్నాపయేచ్చాచ్యుతం భక్త్యా మధుక్షీరఘృతాదిభిః । దద్యాత్కిం నో హరిః ప్రీతస్తస్మై సాధుజనాయ వై
ఎవరు భక్తితో అచ్యుతుని తేనె, పాలు, నెయ్యి మొదలైన వాటితో అభిషేకిస్తారో, అలాంటి సద్జనుడికి హరి ఏదైనా ఇవ్వకుండా ఉండడు.
నైవేద్యం దేవదేవేశం పరమాన్నం నివేదయేత్ । తస్య పుణ్యం ప్రసంఖ్యాతుం న శక్తో వై చతుర్ముఖః
దేవతల దేవుడైన హరికి ఉత్తమమైన అన్నాన్ని నైవేద్యంగా సమర్పించాలి. ఆ కార్యానికి కలిగే పుణ్యాన్ని బ్రహ్మదేవుడే కూడా లెక్కించలేడు.
అర్చయిత్వా హృషీకేశమేకాదశ్యాం సమాహితః । నిష్ప్రాప్య గోమయం సమ్యక్మంత్రవత్సముపాసతే
ఏకాదశి రోజున హృషీకేశుని ఏకాగ్రతతో పూజించినవాడు, పచ్చడి దొరకకపోయినా, మంత్రాలతో యథావిధిగా పూజ చేయాలి.
గోమూత్రం మంత్రవద్భూయో ద్వాదశ్యాం ప్రాశయేద్వ్రతీ । క్షీరం తథా త్రయోదశ్యాం చతుర్దశ్యాం తథా దధి
ద్వాదశి రోజున వ్రతదారి మంత్రాలతో గోమూత్రాన్ని సేవించాలి;Trayodaśī రోజున పాలను, చతుర్దశి రోజున పెరుగు తీసుకోవాలి.
సంప్రాప్య పాపశుద్ధ్యర్థం లంఘయిత్వా చతుర్దినమ్ । పంచమే తు దినే స్నాత్వా విధివత్పూజ్య కేశవమ్
ఇలా, పాపపరిహారార్థంగా నాలుగు రోజులు ఉపవాసం చేసి, ఐదవ రోజు స్నానం చేసి, కేశవుని యథావిధిగా పూజించాలి.
భోజయేద్బ్రాహ్మణాన్భక్త్యా తేభ్యో దద్యాచ్చ దక్షిణామ్ । తతో నక్తం సమశ్నీయాత్పంచగవ్యం సుమంత్రితమ్
ఆ తరువాత బ్రాహ్మణులను భక్తితో భోజనం పెట్టి, వారికి దక్షిణా ఇవ్వాలి. తరువాత రాత్రి పంచగవ్యాన్ని మంత్రాలతో శుద్ధిగా తీసుకోవాలి.
ఏవం కర్తుమశక్తో యః ఫలమూలం చ భోజనమ్ । కుర్యాద్ధవిష్యం వా విప్ర యథోక్తవిధినా హ వై
ఇలా చేయడం ఎవరికైనా సాధ్యపడకపోతే, వారు పండ్లు, మూలకాండలు లేదా హవిస్సు అన్నాన్ని నియమానుసారం భోజనం చేయవచ్చు.
శ్రీహరేః పంచకం విప్ర కుర్యాద్యస్తులసీదలైః । పూజయేత్తం స విజ్ఞేయః స్వయం నారాయణః ప్రభుః
బ్రాహ్మణా, ఎవరు తులసి దళాలతో శ్రీహరి పంచకం వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారో, వారిని స్వయంగా నారాయణుడిగా భావించాలి.
పురా త్రేతాయుగే శూద్రో దస్యువృత్తిపరాయణః । నామ్నా దండకరో నిత్యం ధర్మనిందాం కరోతి యః
పూర్వం త్రేతాయుగంలో దండకరుడు అనే శూద్రుడు ఉండేవాడు. అతడు ఎప్పుడూ దుష్టకార్యాలలో నిమగ్నుడై, ధర్మాన్ని ఎగతాళి చేసేవాడు.
అసత్యభాషీ మిత్రఘ్నో వేశ్యావిభ్రమ లోలుపః । బ్రహ్మస్వహారీ క్రూరశ్చ పరస్త్రీగమనే రతః
అబద్ధం చెప్పేవాడు, స్నేహితులను మోసగించేవాడు, వేశ్యల వెంట తిరిగేవాడు, పవిత్రమైన వస్తువులను దొంగిలించేవాడు, క్రూరంగా ప్రవర్తించేవాడు, పరస్త్రీతో సంభోగంలో ఆనందించే వాడు — ఇవన్నీ పాపకార్యాలు.
శరణాగతహంతా చ పాఖండజనసంగభాక్ । గోమాంసాశీ సురాపశ్చ పరనిందాకరః సదా
శరణు కోరినవారిని హత్యచేసేవాడు, దుష్టులతో స్నేహం చేసేవాడు, ఆవు మాంసం తినేవాడు, మద్యం సేవించేవాడు, ఎప్పుడూ ఇతరులను నిందించడంలో ఆనందించే వాడు — ఇతడు కూడా పాపాత్ముడే.