తస్య పుణ్యం సమాఖ్యాతుం న శక్తో హరిణా వినా । ఘృతపూర్ణప్రదీపం యో భక్త్యా దద్యాద్ధరేర్గృహే
వారి పుణ్యాన్ని హరి తప్ప మరెవ్వరూ వివరించలేరు. నెయ్యితో నిండిన దీపాన్ని హరిదేవాలయంలో భక్తితో సమర్పించినవారు—
అశ్వమేధసహస్రేణ తస్య కిం వా ప్రయోజనమ్ । అశ్వమేధప్రకర్తా యః స్వర్గం యాతి హరేర్దినే
వారికి వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలు చేసిన ఫలితం అవసరం లేదు. అశ్వమేధ యాగం చేసినవారు హరిదినంలో స్వర్గానికి వెళ్తారు—
కార్తికే దీపదాతా చ స గచ్ఛేద్ధరిమందిరమ్ । వ్యాస ఉవాచ- ఇతి శ్రుత్వా తతో దూతా గతాస్తే వై యథాగతాః
కానీ కార్తీక మాసంలో దీపం సమర్పించినవారు హరిలోకానికి చేరుతారు. వ్యాసుడు చెప్పాడు— ఇలా విని, ఆ దూతలు వచ్చిన దారిలోనే వెళ్ళిపోయారు.
విష్ణుదూతా రథే కృత్వా గతాస్తం విష్ణుమందిరమ్ । విష్ణుసాన్నిధ్య ఏవాస్య మన్వంతరశతం గతమ్
విష్ణుదూతలు అతడిని విమానంలో కూర్చోబెట్టి, విష్ణుమందిరానికి తీసుకెళ్లారు. అక్కడ విష్ణువు సమక్షంలో అతడు వంద మన్వంతరాలు గడిపాడు.
తతో మర్త్యే రాజకన్యా బభూవ కృపయా హరేః । పుత్రపౌత్రసమాయుక్తా చిరం భోగం చకార సా
ఆ తర్వాత హరిదేవుని కృపతో, ఆ యువతి మానవ లోకంలో ఒక రాజకుమార్తెగా జన్మించింది. ఆమెకు కుమారులు, మనవళ్లు కలిగి, చాలా కాలం సుఖసమృద్ధిగా జీవించింది.
ఇతః పునర్గతా సా తు గోలోకం హరిసేవయా । సూత ఉవాచ- భక్త్యా శృణోతి యో మర్త్యో దీపమాహాత్మ్యముత్తమమ్
తర్వాత హరిదేవుని సేవచేత గోలొకానికి చేరింది. సూతుడు చెప్పాడు— ఈ దీప మహిమను భక్తితో వినే ఎవరైనా...
సర్వపాపవినిర్ముక్తః స యాతి విష్ణుమందిరమ్
అతడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడై, విష్ణువుని లోకాన్ని చేరుతాడు.
శౌనక ఉవాచ- జయంత్యాః సూత మాహాత్మ్యం కదా సా క్రియతే జనైః । కథయస్వ మయి త్వం వై పోతః సంసారసాగరే
శౌనకుడు అడిగాడు— సూతమహాశయా! జయంతి మహిమను ప్రజలు ఎప్పుడు ఆచరిస్తారు? నీవు నాకు చెప్పు. నీవే ఈ సంసారసముద్రంలో నావలా ఉన్నావు.
సూత ఉవాచ- శృణు విప్ర ప్రవక్ష్యామి యత్పృష్టో మునిసత్తమ । పురా బ్రహ్మా నారదేన పృష్ట ఏతత్సురాలయే
సూతుడు చెప్పాడు— బ్రాహ్మణా! నీవు అడిగినదాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను, విను. ఇదే విషయాన్ని నారదుడు పూర్వంలో దేవతల సభలో బ్రహ్మదేవుని అడిగాడు.
నారద ఉవాచ- జయంత్యాశ్చైవ మాహాత్మ్యం కథయస్వ పితామహ । యచ్ఛ్రుత్వాహం గమిష్యామి తద్విష్ణోః పరమం పదమ్
నారదుడు అడిగాడు— పితామహా! జయంతి మహిమను కూడా నాకు వివరించు. దాన్ని విని నేను విష్ణువుని పరమ పదాన్ని పొందుతాను.
బ్రహ్మోవాచ- శృణుష్వావహితో విప్ర తవాగ్రే కథయామ్యహమ్ । జయంత్యా ఉపవాసేన విష్ణులోకం స గచ్ఛతి
బ్రహ్మదేవుడు చెప్పాడు— బ్రాహ్మణా! శ్రద్ధగా విను. నీ ముందే నేను చెప్పుతున్నాను. జయంతి ఉపవాసాన్ని ఆచరించినవాడు విష్ణు లోకాన్ని చేరుతాడు.
స్మరణాత్కీర్తనాత్పాపం సప్తజన్మార్జితం మునే । జయంతీ దహతే తచ్చ కిం పునః సోపవాసకృత్
ఓ మునీశ్వరా! జయంతి నామస్మరణ, కీర్తన వల్లే ఏడు జన్మల్లో చేసిన పాపాలు కూడా నశిస్తాయి. మరి ఉపవాసంతో ఆచరిస్తే ఎంత మహత్తరమో!
జన్మాష్టమీ చ నవమీ చైత్రే మాసి సితా శుభా । కృష్ణా చతుర్దశీ కుంభే మేషే శుక్లా చతుర్దశీ
చైత్రమాసంలో శుక్లపక్ష అష్టమి, నవమి; కుంభరాశిలో కృష్ణపక్ష చతుర్దశి; మేషరాశిలో శుక్లపక్ష చతుర్దశి— ఇవే జయంతి పర్వదినాలు.
దుర్గాష్టమ్యాశ్వినే శుక్లా ద్వాదశీ శ్రవణాన్వితా । మహాపుణ్యాశ్చ శుభదా జయంత్యః షట్ప్రకీర్తితాః
ఆశ్వయుజ మాసంలో శుక్లపక్ష దుర్గాష్టమి, శ్రవణ నక్షత్రంతో కూడిన ద్వాదశి— ఇవి కూడా మహాపుణ్యఫలాన్ని ఇచ్చే, శుభదాయకమైన ఆరు జయంతి పర్వదినాలు.
కృష్ణజన్మాష్టమీ పూర్వా ప్రసిద్ధా పాపనాశినీ । క్రతుకోటిసమా హ్యేషా తీర్థానామయుతైః సమా
పాపాలను నశింపజేసే ప్రసిద్ధమైన కృష్ణ జన్మాష్టమి, కోటి యజ్ఞాలకు, పది వేల తీర్థయాత్రలకు సమానమైనది.
కర్తా గవాం సహస్రం తు యో దదాతి దినేదినే । తత్ఫలం సమవాప్నోతి జయంత్యాం సముపోషణే
ప్రతి రోజు వెయ్యి ఆవులను దానం చేసినవాడికి లభించే ఫలితం, జయంతి ఉపవాసాన్ని ఆచరించినవాడికీ లభిస్తుంది.
హేమభారసహస్రం తు కురుక్షేత్రే రవిగ్రహే । తత్ఫలం సమవాప్నోతి జయంత్యాం సముపోషణే
కురుక్షేత్రంలో సూర్యగ్రహణ సమయంలో వెయ్యి బరువుల బంగారం దానం చేసిన ఫలితం, జయంతి ఉపవాసాన్ని ఆచరించినవాడికీ లభిస్తుంది.
కృష్ణాజినసహస్రాణి తిలధేనుశతాని చ । తత్ఫలం సమవాప్నోతి జయంత్యాం సముపోషణే
వెయ్యి నీలగొర్రెల చర్మాలు, వంద నువ్వుల ఆవులు దానం చేసిన ఫలితం, జయంతి ఉపవాసాన్ని ఆచరించినవాడికీ లభిస్తుంది.
కన్యాకోటిసహస్రాణాం దానే భవతి యత్ఫలమ్ । తత్ఫలం సమవాప్నోతి జయంత్యాం సముపోషణే
కోటికోట్ల కన్యలను దానం చేసిన ఫలితం, జయంతి ఉపవాసాన్ని ఆచరించినవాడికీ లభిస్తుంది.
ససాగరామిమాం పృథ్వీం దత్వా యల్లభతే ఫలమ్ । తత్ఫలం సమవాప్నోతి జయంత్యాం సముపోషణే
సముద్రాలతో కూడిన ఈ భూమిని దానం చేసినవాడికి లభించే ఫలితం, జయంతి ఉపవాసాన్ని ఆచరించినవాడికీ లభిస్తుంది.
వాపీకూపతడాగది కర్తవ్యం దేవతాలయే । తత్ఫలం సమవాప్నోతి జయంత్యాం సముపోషణే
దేవాలయాల్లో బావులు, కుళాయిలు, చెరువులు నిర్మించిన ఫలితం, జయంతి ఉపవాసాన్ని ఆచరించినవాడికీ లభిస్తుంది.
మాతాపిత్రోర్గురూణాం చ భక్తిం యుక్తః కరోతి యః । తత్ఫలం సమవాప్నోతి జయంత్యాం సముపోషణే
తల్లిదండ్రులు, గురువులకు భక్తితో సేవ చేసినవాడికి లభించే ఫలితం, జయంతి ఉపవాసాన్ని ఆచరించినవాడికీ లభిస్తుంది.
ఆపదాహరణార్థాయ తీర్థసేవాకృతాత్మనామ్ । సత్యవ్రతానాం యత్పుణ్యం జయంత్యాం సముపోషణే
అపదలు తొలగించేందుకు తీర్థయాత్రలు చేసి, నిజాయితీగా వ్రతాలు ఆచరించే వారికి లభించే పుణ్యం, జయంతి రోజున ఉపవాసం చేయడం వల్ల కూడా లభిస్తుంది.
గంగాయాం నర్మదాయాం యత్పుణ్యం సారస్వతే జలే । స్నాత్వా పుణ్యమవాప్నోతి జయంత్యాం సముపోషణే
గంగ, నర్మద, సరస్వతి నదులలో స్నానం చేసి పొందే పుణ్యం, జయంతి రోజున ఉపవాసం చేయడం వల్ల కూడా లభిస్తుంది.
యత్పుణ్యం శ్రాద్ధకర్తౄణాం పితౄణామిందుసంక్షయే । తత్ఫలం సమవాప్నోతి జయంత్యాం సముపోషణే
చంద్రమండలం క్షయమవుతున్న సమయంలో పితృదేవతలకు శ్రాద్ధం చేయడం వల్ల వారికి లభించే ఫలితం, జయంతి రోజున ఉపవాసం చేయడం వల్ల కూడా లభిస్తుంది.
నారద ఉవాచ- కేనకేన కృతా పూర్వం కథయస్వ పితామహ । బ్రహ్మోవాచ- కార్తవీర్యేణ కర్ణేన కుమారేణ చ ధీమతా
నారదుడు అడిగాడు: పితామహా! ఈ వ్రతాన్ని గతంలో ఎవరు ఆచరించారు చెప్పండి. బ్రహ్మదేవుడు చెప్పాడు: కార్తవీర్యుడు, కర్ణుడు, ధీరుడైన కుమారుడు ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించారు.
సగరేణ దిలీపేన కాకుస్థేన కృతా పురా । గౌతమేన చ గార్గ్యేణ జామదగ్న్యేన ధీమతా
సగరుడు, దిలీపుడు, కాకుత్థుడు, గౌతముడు, గార్గ్యుడు, ధీరుడైన జామదగ్న్యుడు కూడా ఈ వ్రతాన్ని పుర్వకాలంలో ఆచరించారు.
వాల్మీకినా కృతా పూర్వం ద్రౌపదేయేన సాధునా । దదాతి వాంఛితాన్కామాన్భాద్రపస్య సితాష్టమీ
పురాతన కాలంలో వాల్మీకి మహర్షి, ధర్మాత్ముడైన ద్రౌపదీ కుమారుడు కూడా ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించారు. భాద్రపద మాసంలో శుక్ల అష్టమి అన్ని కోరికలను నెరవేర్చుతుంది.
ప్రాజాపత్యర్క్షసంయుక్తా విశేషేణ మతాష్టమీ । వర్షేవర్షే ప్రకర్తవ్యా ప్రీత్యర్థే చక్రపాణినః
ప్రజాపతి నక్షత్రంతో కూడిన అష్టమి తిథిని ప్రతి సంవత్సరం చక్రాయుధుడు సంతోషించేందుకు ప్రత్యేకంగా ఆచరించాలి.
కోటిజన్మార్జితం పాపం ముహూర్తేన విలీయతే । రాత్రౌ జాగరణం కృత్వా నిష్ఠాపూర్వం జితేంద్రియః
కోటికోటల జన్మల్లో కూడిన పాపం, రాత్రి సమయంలో జాగరణ చేసి, ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, ధృడ సంకల్పంతో ఉంటే, క్షణంలోనే నశిస్తుంది.